گياهشناسى :
گياهى پرشاخه ، داراى برگهاى بىكرك و بيضوى دراز است كه گلها كوچك و متقابل و به رنگ سفيد خامهاى است . هر گل آن شش گلبرگ دارد . ميوهاش گوشتدار و زرد رنگ است .
افعال و خواص :
در آخر سوم گرم و خشك و بسيار جالى و مقرّح جلد و تند و مفتّح و مسقط جنين و خاييدن و غرغره كردن او جاذب رطوبت دماغى و منقّى بلغم و رافع لكنت زبان است .
نارنج
گياهشناسى :
درختى به ارتفاع 4 تا 5 متر است . از مشخصات درخت نارنج اين است كه داراى برگهاى سبز ، چرمى ، بيضوى ، نوكتيز ، متناوب و داراى دمبرگى بالدار و گوشواركى خاردار است .
گلها سفيد و داراى پنج گلبرگ مىباشند . ميوه به رنگ نارنجى متمايل به زرد است .
افعال و خواص :
ريشه و پوست درخت و پوست نارنج و شكوفه و تخم او در دوم گرم و خشك و ترشى او در آخر دوم سرد و خشك و با لزوجتى كه موافق سينه و نزلات و سرفهء حارّ است و در برگ و پوست او تفريح عظيم است .
نارنگى
Citrus reticulata Citrus nobilis L .
گياهشناسى :
درختى هميشه سبز به ارتفاع 6 - 4 متر مىباشد . برگها پهن يا باريك ، نيزهاى و به طول 7 - 3 سانتىمتر و به عرض 3 - 2 سانتىمتر مىباشند .
گلها منفرد يا خوشهاى و به رنگ سفيد مايل به صورتى است .
افعال و خواص :
« در سال 1805 توسط پرتقالىها به جنوب اروپا و 40 سال بعد به آمريكا برده شد و در دوران قاجاريه به ايران وارد شده است و قديمترين كتاب پارسى كه نام آن را آورده ، فروغ ناصرى