جالى و جاذب و محلّل و مقطّع بلغم و مفتّح سدّه و مفتّت حصاه و كشندهء قمل است و جهت بواسير و تشنّج و استرخاى عصب و تنقيهء سينه و صاف كردن رنگ رخسار و رفع رياح و تنقيهء جگر مفيد است .
زيره كوهى ( زيره كرمانى . كمون )
گياهشناسى :
گياهى علفى ، پايا ، داراى ريشه متورم به بزرگى يك فندق تا يك گردو مىباشد . ساقه آن به ارتفاع 15 تا 25 سانتىمتر و داراى گلهاى سفيد و مجتمع به صورت چتر مركب مىباشد .
افعال و خواص :
در اوّل سوم گرم و خشك و بسيار ملطّف و مدرّ بول و شير و عرق و حابس طبع و حيض و ترياق سموم هوام و محلّل رياح و نفخ و هاضم و محرّك آروغ و ملطّف لحوم غليظ بوده و جهت عسر نفس و تخمه و مغص ريحى و رفع خواهش گل و امثال او و فواق رطوبى و ورم ريحى سپرز مفيد است .
سپستان ( دبق )
گياهشناسى :
درختى با برگهاى بىكرك ، بيضوى ( گاهى داراى نوك باريك ) و منته به دمبرگ دراز مىباشد .
گلها قيفى شكل است . ميوه شفت به بزرگى يك گيلاس و داراى ميانبر چسبندهاى به رنگ زرد است .
افعال و خواص :
در حرارت و برودت معتدل و در اوّل تر و مسهل محرور المزاج و مواد سوداوى ، مزلق ، مليّن سينه و حلق ، مسكّن حدّت صفرا و عطش ، قليل الغذا ، مقوّى امعاء و جهت حرقه البول و سرفهء حارّه يابسه و اخراج كرم معده و خشونت صوت و گرفتگى آواز و سحج كه از دواى تند به هم رسيده باشد و اصلاح