پيغام علماء شيراز معروض داشت و جزوها را به دو داده ، شيخ چون نماز خفتن بگذارد به مطالعهء جواب اشتباهات مشغول شد و اجوبه را در پنج جزو ده ورقى در آن شب نوشت و به خواب رفت و چون از خواب برآمد و نماز را بامداد بگذارد اجوبه را به ابو القاسم داد و فرمود :
استعلجت فى الجواب « 1 » . ابو القاسم و ديگران كه اين معنى معلوم كردند استعجاب نمودند و فى الواقع جاى آن داشت .
و ديگر از امور غريبهء عجيبه در باب معالجات و غير آن از شيخ چندان روايت كردهاند كه اين اوراق گنجايش تفصيل آنها را ندارد لذا بدين مقدار از گزارشات آن يگانه فيلسوف اسلام اكتفا نموده [ است ] .
در جمعه آخر عشر رمضان سبعه و عشرين و اربع مائه از سراى غرور بدار سرور خراميد .
انّا للّه و انّا اليه راجعون .
يكى از فضلاء در تاريخ وفاتش گويد :
حجّت الحقّ ابو على سيناء * در شجع آمد از عدم بوجود
در شصا كرد كسب كلّ علوم * در تكز كرد اين جهان بدرود « 2 »
معروف است بعد از آنكه تكفيرش نمودند اين رباعى را بالبديهه گفته :
كفر « 3 » چو منى گزاف و آسان نبود * محكمتر از ايمان من ايمان نبود
در دهر يكى چون من و آن هم كافر * پس در همه دهر يك مسلمان نبود
آنچه تاكنون گفته آمد شمّهاى از شرح حال شيخ الرّئيس ابو على حسين بن عبد اللّه بن سينا كه جامع جميع علوم طبيعى بوده حتّى طبّ و حائز تمام علوم حكمت بوده حتى رياضى .
هامش
( 1 ) . به نظر مىرسد عبارت استعجلت بالجواب به معنى عجله كردم در پاسخگويى ، صحيحتر باشد .
( 2 ) . طبق اصول حروف ابجد : شجع معادل 373 ه . ق ، شصا برابر با 391 ه . ق يعنى 18 سالگى ابن سينا و تكز به سال 427 ه . ق مىباشد .
( 3 ) . در متن اصلى ، تكفير آمده است .