سزا و درخور باشد و بدين مناسبت او را بدون ترديد جزم به فوقيّت او نموده ، اول طبقهاش ناميدند .
دويم طبقه تحت اوست كه در واقع و نفس الامر حساس لمس او مىباشد و جلد حقيقى كه قوام و لونش متفاوت بود به اختلاف اقاليم و مماليك « 1 » و اسنان و حرفه و صنعت بلكه در شخص واحد بينى جلد كف پا و دست اصلبند « 2 » از ساير اعضاء .
فوائد منافذ جلد
. . . و در اين طبقه انواع منافذ مىباشد .
نخست جهت انتشافش « 3 » هواء محيط را براى تنفس و ترويح مواد و ارواح چنانچه در خداوندان مبتلا به ربو و تنگى نفس بعد از گشودن سينه و شكم و نزديكيش به جريان هواى خارج محيط بىسقف يا به مروحه « 4 » و بادبيزن تفاوت بيّن مشاهده نمودهاند و اينكه بينى ميّت تا چند روزى متعفّن نگردد جهت تنفّس جلدى است .
و ديگرى براى جريان عرق چنانچه محسوس هر بليد « 5 » حساس است هنگام كثرتش ، خفّتى جهت دفع مواد رديّه « 6 » [ بوجود مىآيد ] و حركت عفيف « 7 » و غيره چنانچه گفته آمد .
و نوع سيم مجارى كثيرهاى مىباشد در او براى جريان ماده دسمه « 8 » على سبيل الاتّصال مانند جريان عرق كه اين تازگى و نداوت آرد ولى دسومت علاوه تلؤلؤ و شفافيّت و لينت و نعومت « 9 » آرد كه هنگام تراكمش وسخ و چرك در بدن پديد آيد .
و نوع چهارم از مسامات معبر شعر و مو باشد .
پنجم ممرّ ذرات لطيفه از مواد مطليه در ظاهر كه به باطن رود و از اين روى حكم نمودهاند به جريان خون از باطن به ظاهر براى تغذيه و از ظاهر به باطن براى دفع زوائد و فضلات عضويه حتى مطلق اورام در جلد و خواه تحت جلد باشد از اعضاء چنانچه ذرات چرك و ريم اورام به حسّ
هامش
( 1 ) . مرحوم علامه دهخدا به نقل از مرحوم ناظم الاطباء آورده كه جمع مملكت به اين صورت هم مىآيد اما سپس فرموده : صحيح در اين مورد ممالك است بدون ياء .
( 2 ) . سختتر ، محكمتر
( 3 ) . به خود كشيدن ، جذب كردن
( 4 ) . بادبزن
( 5 ) . كاهل ؛ ضد ذكىّ
( 6 ) . در متن اصلى رضيّه آمده كه تناسب معنايى ندارد .
( 7 ) . آرام
( 8 ) . چرب
( 9 ) . نرمى و تازگى