و نقرس معمول مىباشد و چون تقويت دماغ نيز مىكند لاجرم در صداع شقّى و كلّيّهء صداع و بالجمله در تضيّق و انسداد معوى و در مسموميّت از ترياك با كمال فائده استعمال شده است
افراط فوق العادهء قهوه چنان كه در ممالك خارجه كاهى اتفاق مىافتد مورث عظم و طپش قلب و دوار و تب و بيخوابى مىشود و اعتياد دائمى ان چون بدن را محتاج بمعين و محرّك مىنمايد لهذا پس از ترك ان از عهدهء عمل خود برنيايد و بنابراين بايد در شرب ان تقليل و ميانهروى نمود و مخصوصا اشخاص عصبانىمزاج و لاغر و مبتلايان بطپش قلب و بىخوابى و سوء هضم بايد از ان احتراز نمايند امّا براى اشخاص صحيح المزاج منقصتى ندارد بلكه كمال فائده را هم دارد خصوصا اكر در معرض مخاطرات محصولهء از هواى جوّ مانند مه و عفونت هوا و امراض وافده باشند
چاى . -
تركيب شيميائى ان مشابه با قهوه و خواص طبيعى طئين هم با كافئين فرقى ندارد ولى عمل حفظ صحّتى چاى با قهوه چندان موافق نيست زيرا كه مضارّ قهوه ابدا در چاى ديده نشده بلكه بالعكس چاى مفيدترين موادّ دمكرده نيست و غريبتر آنكه معدههاى بسيار فاسد و اعصاب خيلى ضعيف هم تاب تحمّل آن را دارند بعلاوه تعداد اشخاصى كه چاى را هاضم فرد اكمل دانسته و در تمام مدّت عمر خود يوما فيوما بدون هيچ نوع خستكى و تحريكى استعمال مىنمايند بلا نهايه