مىباشد و بوساطت بو دادنست كه روغن تشويهء در ان موجود و اسباب عطر ان مىشود مادّه مؤثرهء قهوه عبارتست از كافئين كه مادهايست ازته و تبلورپذير و از اغذيهء بسيار مرمّتكننده و ازته و مقوّى مخصوص دوران دم و سلسلهء اعصاب مىباشد و انقباضات قلب را شديد و سريع مىنمايد و لهذا تحريك عمومى كرده و درجهء حرارت را مرتفع نمايد و در دماغ يا بوساطت تحريك دوران دم و يا از اثر بلا واسطهء در عناصر عصبانى اثر كند و عمل آن را بهتر و ادراكات را سريعتر و دماغ را تر و تازه نمايد و بدين واسطه آن را مشروب شعورى ناميدهاند و ازاينرو معلوم مىشود كه قهوه از حيثيّات ثلاثه كه تغذيه و تقويت قلب و دماغ باشد در بدن اثر مىكند و لهذا غذاى بسيار مقوّى مطبوعى مىباشد و در عالم به دو شكل معمول است در فرنك دم كرده آن را معمول دارند و در مشرقزمين جوشانيدهء آن را صرف كنند ولى شكل دويّم اكرچه مغذّى و مقوّى مىباشد خاصيت تحريك را از ان سلب مىنمايد على اىّ حال تركيب ان با شير غذائى شود بسيار مغذى زيرا كه اكر مخلوطى از 7 سير شير و 7 سير دم كردهء قهوه و يك سير قند بسازند حاوى 10 مثقال مادّه ازته و 20 مثقال ايدروكربور و املاح خواهد بود
بمناسبت اثر تقويت قهوه در دوران دم آن را در امراض قلبيّه معمول داشتهاند و به همان واسطه چون مورث ادرار مىشود لهذا در استسقاء و حصاة
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 76
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص٧٦