تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 175

مساهمون:

ص١٧٥

صفرة الاظفار

و آن زرد شدن ناخنهاست كه از قلت خون و غلبه صفرا باشد

تعقف الاظفار

و تشقق الاظفار و تقلع الاظفار تعقف بفوقانى و عين مهمله و قاف مشدده و فا آنست كه بسبب انصباب سوداى احتراقى ناخن خاصه بيخ آن غليظ و آكنده و مجتمع و در غايت خشكى همچو استخوان پوسيده گردد و هرگاه بخراشند ريزه‌ريزه از ان جدا شود و اين را جذام الاظفار هم گويند و تشقق بفوقانى و شين معجمه و قافين بتازى پاريدن عضوست و شكافتن ناخنها از غلبه يبوست و فراهم آمدن سودا در بدن مىباشد و گاه بود كه از برد مكثف صورت پذيرد و شقاق كه در طول ناخن از اطراف سر او افتد و شظايا درو نيز ظاهر شود باسنان الفار موسوم است و تقلع بفوقانى و قاف و لام مشدد و عين مهمله بمعنى كنديده شدنست و بركنده شدن ناخنها يا بسبب فرط استيلاى رطوبت بر سر انگشتان و استرخاى آنها و يا بنا بر حدت خون آنجا و فساد منابت اظفار بوقوع رسد و به صورت سبب اول بىدرد و در ثانى بالم شديد مىباشد

رض الاظفار

رض بفتح راى مهمله و ضاد معجمه مشدده در لغت بمعنى كوفته شدنست و كوفته شدن ناخن بسببى از اسباب باديه چون ضربه و سقطه و مانند آن بود

كثره العرق

و عرق خون عرق بتازى خوى را گويند كه بهندى پسينا نامند و كثرت عرق از امتلاى طعام يا از امتلاى تقادم اخلاط يا از ضعف و استرخاى ماسكه و كشادگى مسامات و يا از بسيارى حركت و رياضت و ملاقات حرارت هوا و جز آن و يا از دفع كردن طبيعت مادهء مرض را در ايام بحران حميات مىباشد پس تقدم سبب علامت نوع اول و امتلاى اخلاط و با وجود خلو معده و عدم كثرت تناول غذا عرق پديد آمدن علامت نوع ثانى و فتور قوت و ضعف بدن يوما فيوما نشان نوع ثالث و وجود سبب گواه نوع رابع و خامس هويدا بود اما عرق خون اگر بجاى عرق از مسامات بدن خون صرف برآيد عرق الدم گويند و اگر عرق مختلط با خون ظهور نمايد عرق دموى خوانند و سبب هر دو نوع على حسب مراتب رقت و حدت خون و ضعف قوت ماسكه مىباشد

هزال و سمن مفرطين

هزال بضم‌هاى هوز و زاى معجمهء مفتوحه و الف و لام بمعنى لاغرىست و سمن بفتح سين مهمله و ميم و نون فربهى را گويند و افراط هزال از كمى غذا و لطيف خوارى آن و بودن وى فاسد و نامطبوع و سوء مزاج اعضا و آفت احشاء كثرت تحليل از جهت افراط هموم و غموم و كثرت رياضت و سرعت آن دست دهد و تقدم سببى از اسباب مذكور بر تعين وى دلالت كند اما سمن مفرط از ؟ ؟ ؟