دو گونه بود يكى آنكه سودا در معده جمع آيد و ابخره سوداويه از ان به جلد روى برآيد و علامت اين نوع فساد معده و لون كلف مائل بخضرت و صفرت مىباشد دوّم آنكه خون از اختلاط سودا ميان جلد و گوشت تباه شود و بخارات آن به ظاهر جلد بروز كند و علامت اين نوع آنست كه رنگ كلف سياه يا سرخ مائل بسواد بود و بيشتر به اشخاص تپ ربع دير كشيده و زنان حوامل و محتبسه الطمث و فاجره عارض شود
اما نمش و برش
اكثر در روى افتد و سبب حدوث اينها همانست كه در كلف ذكر يافته
اما خيلان
هم در روى و هم در جلد بدن پيدا شود و مولودى نيز باشد
حصف
بفتح حاء و صاد مهملتين و فا بثور صغار شوكيست كه مشابه دانه ؟ ؟ ؟ نياورس بخارش بسيار و خلش فراوان به ظاهر جلد پديد و خلش آنها چنان باشد كه گويا خار ؟ ؟ ؟ مىخلد لهذا بشوكى موسوم شده و اين در شهرهاى گرم و اوقات حاره يابد ؟ ؟ ؟ ان كثير العرق و قليل الاغتسال هنگام مصادفت هواى بارد و آب سرد كه بتكاثف جلد و انسداد مسام مىانجامد بيشتر افتد و سبب مولده اين علّت على ما اختاره صاحب الكامل رطوبات رقيقه حارهء صفراويه است كه با خون مختلط شد و سبب انسداد مسام زير جلد جمع آيد و نزد شيخ الرئيس اثفال عرقست كه بنا بر غلظت خود صلاحيت ترشح ندارد و ما تحت جلد محتبس بماند و گاه باشد كه بر پوست جلد خشونت خفيف بحكه و درد يسير ظهور نمايد و تبشر هيچ نباشد
حزاز
بحاى مهمله و زاى معجمه مفتوحتين و الف و زاى معجمه ثانى و بضم حا و شدّ زاى اولى نيز آمده سبوسهء سرست كه اجسام صغار مانند سبوس از جلد ؟ ؟ ؟
تقرح آن جدا شود و باشد كه بسبب كثرت رداءت ماده بتقرح خفيف انجامد و موجب حدوث اين علت آنست كه بخارات بلغميهء مالحهء بورقيه يا خون كه بمرهء سودا مختلط بود به اعضاى سر صعود كند و طبيعت آن را باذن خالق بسطح اعلى جلد برون سو دفع سازد و گاهى اين علت از يبوست كه فقط بمزاج سر عارض گردد و گاهى بمشاركت اعضاى ديگر بود حادث شود
نموسه
بنون و ميم و واو و سين مهمله و با دمومتىست كه در سر ظاهر شود و چنان نمايد كه گويا تمام سر را بروغن زرنيخ چرب كردهاند و هرگاه كلاه يا دستار بر سر نهند ملوث شود و سبب اين علت دسومت و كثرت غذاى شور مىباشد
- اصن و دفر و صنان
اصن بفتح الف و ضم صاد مهمله و نون مشدده و دفر بفتح دال مهمله و سكون فا و راى مهمله هر دو بتازى گندهبغلى را گويند و صنان بضم صاد مهمله و نون مفتوحه و الف و نون ثانى هم بوى بغل و هم بوى كريه عام را نامند كه از بدن انسان آيد و آن بيشتر از اماكن پوشيده چون بغل و كش ران و زير خصيه مىباشد و بالجمله سبب ؟ ؟ ؟