خوانند و ؟ ؟ ؟ و آن اكثر از جانب وحش ؟ ؟ ؟ فخذ امتداد پذيرد تا زانو يا تا كعب بحسب كثرت و قلت ماده و مدت ؟ ؟ ؟ نامند و آنچه در مفصل كعب يا در مفصل صابع پاى خاصه در ابهام پيدا شود نقرس گويند و سبب اين امراض ضعف مفاصل و اجتماع يا انصباب مواد در آنها مىباشد و مواد يا خون بود يا صفرا يا بلغم و سودا كمتر باشد و مركب ازينها مىباشد اما صفرا يا بلغم بيشتر مركب شود و تركيب بلغم يا سودا نادرالوقوعست و مادهء وجع مفاصل مادى بيشتر در گوشت حوالى بندگاه بود و باشد كه در رباطات نيز سرايت كند ليكن باعصاب و اوتار درنيايد و ازينجاست كه وجع مفاصل در اكثر بىتشنج بود اما گاه باشد كه بسبب مجاورت آفت باعصاب و اوتار رشد و ماده در ان نافذ شود و وجع مفاصل مركب با تشنج در دست و پا دست دهد و از خواص ؟ ؟ ؟ اعراض مسطوره است كه پخته نشود و ريم نكند از ضعف مفاصل از سوء مزاج مستحكم يا تعب كثيره يا ضربه حادث شود و اجتماع ماده و انصباب آن در مفاصل بنا بر ترك رياضت معتاده و ضعف هضم معده و سوء تدبير غذا و شرب شراب بافراط و رياضت و مجامعت عقب تناول طعام كردن و بر ؟ ؟ ؟ در حمام آب خوردن و استحمام يا غسل به آب گرم بر امتلا نمودن و كثرت زكام و نزله و ترك استفراغات معتاده و اندفاع مادهء قولنج بمفاصل و در جوش آوردن اخلاط را حركات نفسانيه يابد بايد ؟ ؟ ؟ صورت بندد و بايد دانست كه سبب فاعلى امراض مسطوره سوء مزاج ساذج بود يا مادى و عامست كه ماده ذى قوام يعنى خلط باشد يا ريح و حدوث اين امراض از بلغم اكثر افتد و از خون كثير و از صفرا قليل و از ريح اقل و از سودا نادر اما وجع المفاصل كه از سوء مزاج ساذج گرم يا سرد يا خشك مفاصل يا همگى بدن عارض شود علامتش آنست كه بتدريج افتد و ثقل و ورم هيچ نباشد و رنگ عضو همرنگ بدن بود و حرارت مزاج و ملمس بر سوء مزاج حار و برودت آنها بر سوء مزاج بارد دلالت كند و آنچه از كثرت خون حادث شود سرخى موضع و عظم و انتفاخ با وجع و تمدد و ضربان و حرارت معتد به ملمس و دمويت مزاج عليل و سن شباب و فصل ربيع و تقدم تناول اغذيهء مولدهء خون علامت آن باشد و آنچه از خون صفراوى و صفراى صرف مكون شود و هو الاقل صفرت رنگ و شدت درد و التهاب و سرعت نبض و ناريت بول و ميلان درد به ظاهر جلد و ثقل و تمدد و حمرت و انتفاخ كمتر بودن و باشياى بارده منتفع شدن و ديگر علامات صفرا آثار اوست و آنچه از بلغم حدوث يابد ثقل قوى و عدم حرارت و سوزش و لزوم درد متوسط و همرنگى رنگ
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: شمس الدين احمد
ص١٥٠