و باشد كه از خون حيض سوخته يا بسببى ديگر بدون تقدم ورم گرم ابتداء پديد آيد و بسرطان انجامد و علامتش ثقل محل رحم و صلابت عانه و اضطراب حركت ساقين هنگام مشى و از حركت كسل پديد آمدن و نحافت بدن و دشوارى خروج بول و كمى درد و عدم حمى يا لين آن مىباشد و گاه بود كه شكم كلان مثل شكم مستسقى شود
سرطان الرحم
اين مرض بيشتر عقب ورم حار رحم عارض شود و علامتش صلابت موضع و حرارت و ضربان آن و درد تا حجاب سينه صاعد شدن مىباشد و باشد كه درد شقيقه و درد چشم و لاغرى و ضعف خاصه در ساقها پديد آيد و در پشت پاى ورم ظاهر شود و شكم مثل شكم مستسقى گردد و ورم سرطانى ظاهر بود و رگها برآمده و رنگ مائل بكبودى و رصاصيت باشد و گاه بود كه سرطان مع الجراحت افتد و نشان وى آنست كه در عانه و كش ران و زير شكم و پشت درد شديد پيدا بود و بسيار بود كه رطوبت بويناك غير مستوى النضج ازو سيلان كند و رنگ رطوبت پالان مائل ببياض يا بسواد يا بحمرت يا بخضرت باشد اما مائل بسواد اكثر بود و بسپيدى نادر
قروح رحم
قرحه و جراحت كه در رحم افتد از اسباب خارجيه بود يا داخليه اما خارجيه مثل ضربه و سقطه كه به محل رحم رسد و رگهاى آن را منصدع و غشاى او را منفسخ سازد و داخليه همچو عسر ولادت و جذب مشيمه و جنين مرده بعنف و انفجار ورم و بثور رحم و انصباب خلط حاد مرارى بر رحم مىباشد و علامت قرحه و جراحت رحم آنست كه در جميع احوال وجع لازم بود و خون و ريم تنها يا مركب برآيد پس اگر خون سرخ خالص آيد دليل شكافتن رگ و ريم نكردن جراحت بود و اگر خون سياه و بدبو بوجع شديد برآيد بر تاكل قرحه دال باشد و اگر خون شبيه بغسالهء گوشت به درد اندك خروج يابد نشان تعفن قرحه و ذوبان لحم جرم رحم بود و اگر مواد كثير المقدار شبيه بدردى خارج شود دال بر ان باشد كه ورم حار رحم پيش از تكميل نضج منفجر شده و اگر مده سفيد و غليظ قليل المقدار مع اللذع برآيد و رائحهء كريهه نداشته باشد دليل پاك شدن قرحه از چرك بود
بواسير الرحم
اين مرض از خون سوداوى كه بعنق رحم گرايد بظهور پيوندد و همچو بواسير مقعد فزونيها پديد آيد و بحس لمس و بصر قابله درآيد و اگر غائر باشد در آئينه كه مقابل قبل عليله نهند جلوهگر شود و در حين امتلا و احتباس خون سرخرنگ و با الم باشد و وقت انفتاح افواه فزونيها و خروج ما فيها اصفر اللون و مضمحل و بىالم بود و رطوبتى شبيه بدردى خل ضارب الى السواد از ان بپالايد
سيلان الرحم
و اين مرضيست كه از رحم نساء بسبب ضعف غاذيهء آن پيوسته رطوبت بپالايد يا جريان منى باشد اما رطوبت يا بلغمى بود يا سوداوى يا صفراوى يا دموى و بر نوعيت خلط از رنگ ؟ ؟ ؟