بمنفذ بود كه ما بين جگر و گرده است درد تا كتفين برآيد و تشنگى غالب باشد و اگر به سمت مجرى بود كه ميان گرده و مثانه است باشد كه درد تا زانو گرايد
جرب الكليه
خارش گرده بود و وى آنست كه بثور صغار در گرده حادث شود هرگاه بثور منفجر گردد بسبب مرارت و بورقيت ماده خارش بيشتر پديد آيد و علامتش آنست كه در گرده درد و خارش و دغدغه و نخس محسوس شود و هنگام انفجار بثور قشور باريك با ريم اندك و خون بمصاحبت بول برآيد و برد اطراف لازم بود و اگر بثور بر ظاهر گرده بود وجع شديد دائم باشد و اگر در باطن گرده باشد هنگام برآمدن بول درد و سوزش زياده شود و پس از ان ساكن گردد و كمى و بيشى درد بحسب قلت و كثرت بثور و اتساع قروح باشد
حصاة كليه و رمل آن
سبب فاعلى سنگ گرده و ريگ آن حرارت قوى خارج از اعتدال بود و سبب مادى خلط لزج كه متحجر شود پس اگر غلظ و لزوجت غلظ بشدت باشد سنگ احداث كند و اگر كمتر بود اندكاندك منعقد شود و قوت دافعه آن را دفع بتفاريق كند ريگ پيدا گردد و گاه باشد كه ريم و خون بر سبيل ندرت مولد ريگ و سنگ شود و علامت اين علت آنست كه چون عليل بر رو افتد ثقل و تمدد در قطن و پشت محسوس گردد و چنان پندارد كه گويا چيزى در انجا آويخته است و هرگاه امعا از ثفل ممتلى شود در موضع گرده درد غلبه كند و بول سرخ يا زرد بود و بول نخستين كدر و غليظ و بعده صافى برآيد و ريگ مائل بسرخى و زردى با بول آيد و گاه بود كه درد سنگ گرده ممتد شود تا خصيه كه محاذى و مقابل گرده مؤفه است و احيانا در پاى همان جانب درد مع الحذر پديد آيد و فرق در درد قولنج و درد گرده در قولنج بقلم آمده و تفاوت ديگر آنست كه صاحب قولنج بر خلا در وجع خفت يابد و صاحب حصاة گرده شدت
ورم مثانه
اگر حار بود يا ابتداء افتد يا از خراش سنگريزه خشنه يا از ضربه و سقطه حادث شود و علامتش درد شديد در عانه و نخس و گرانى و احساس انتفاخ و تپ گرم محرق و تشنگى و برودت اطراف و هذيان و سياهى زبان و عسر بول و آمدن بر سبيل تقاطر و هنگام غطر ؟ ؟ ؟ ورم احتباس بول و براز مىباشد پس اگر دموى باشد زيادتى ثقل و انتفاخ مثانه و جز آنكه آثار مخصوصهء خونست ظاهر بود و اگر صفراوى بود شدت عطش و وجع و غير آنكه امارات مخصوصهء صفراست هويدا باشد و اگر بارد بود كه از مادهء بلغم رطب عارض شود علامتش ثقل مثانه و احساس ورم و بدشوارى آمدن بول و غائط و ظهور ضعف و تحذير در ساقها بود و اگر ورم صلب افتد بيشتر عقب ورم گرم يا عقب ضربه و سقطه پديد آيد