كه باشد در اكثر آنست كه براز كمتر غسالى و بدن نحيف باشد و اشتها كم و احيانا سقوط آن بود و از جانب راست كه جايگاه ابتداى سر جگرست تا ضلع قصرى كه اسفلترين اضلاعست وجع ملائم محسوس شود خاصه هنگام نفوذ كيلوس بسوى جگر و رنگ روى و بدن مائل بزردى يا سپيدى يا سبزى يا كمودت بود و علامت ضعف قوى آنكه اگر جاذبه ضعيف شود براز سپيد و نرم و كثير المقدار بودن و بدن نحيف شدن و بول منصبغ و قوام او معتدل بودن نشان اوست و اگر هاضمه نيز ضعف پذيرد ترهل بدن و تهبج وجه و فساد رنگ و غساليت براز و سپيدى بول و رقت خون علامت اوست و اگر بماسكه ضعف عارض شود ثقل خفى كه از امتلاى غذا وقت جذب شدن كيلوس بسوى جگر در جگر محسوس مىشود در اندك زمان زوال پذيرد و بر مقدار بايست كه در هنگام صحت تا تمام نضج مدرك مىگردد احساس نمىشود و آنچه در ضعف هاضمه مذكور شده اكثر آن درين هم يافته مىشود و اگر بدافعه ضعف دست دهد بول و براز كمرنگ و قليل المقدار برآيد و بدن مترهل بود و رنگ عليل چنان نمايد كه گويا زردى و سياهى بسپيدى مخلوطست و شكم قبض باشد و خون كه در فصد برآيد سودا و صفرا و مائيت در ان نمايان گردد و اشتها بمراد نشود و ضعف دافعه در اكثر مؤدى باستسقا يا قولنج يا يرقان مىشود و باشد كه جرب و حكه و قوبا و امثال آن احداث كند و علامات امراض آله در جايگاه خودها مذكور خواهد شد و كذلك علامت آنچه بمشاركت واقع شود تقدم آفت آن عضو و وجود فساد در ان شاهد بود مثلا آنچه بمشاركت سينه و آلات تنفس بود سرفهء خشك و سوء تنفس ظاهر باشد و آنچه بمشاركت سپرز و مراره بود يرقان سياه يا زرد پديد آيد و آنچه بمشاركت رحم بود احتباس حيض يا ادرار آن بافراط گواه او باشد و علامت ضعف معده بيان يافته و علامات ضعف كليه در محل او نگاشته مىآيد
سدهء كبد
گاهى در خلل گوشت جگر بسبب غلظت خون كه غذاى او شود از ضعف دافعه يا شدت جاذبه تكوين يابد و گاهى در عروق جگر بباعث تنگ و باريك بودن آنها در اصل خلقت يا از جهت انسداد خلط غليظ لزج باردا كان او حارا در انها حادث شود كما صرح به الشيخ فى القانون و حركت پس از تناول طعام غليظ لزج و خوردن شراب عقب غذا و كذلك آبهاى بدبو نوشيدن و اشياى فاسده چون گل و گچ و انگشت و مانند آن و چيزهاى قابض چون امرود و زعرور و غيره خوردن از موجبات سدهء كبدست و سده اكثر در مقعر كبد وقوع يابد و گاهى در محدب آن بظهور رسد كما قال القرشى عليه الرحمة و اكثر حدوث السدد فى الكبد فى الجانب المقعر و يلزم السدد كثرة البراز و لينته و ثقل فى الجانب الايمن