حجامت به عمل آرند دوم آنكه هرگاه ماده در عضوى جمع شود و كثير باشد تا كه فصد نكرده باشند جهت تنقيه از نفس عضو حجامت به عمل نيارند سوم آنكه هرگاه باحتياج نقل مادهء ورم از عضو شريف جانب عضو خسيس مجاور آن حجامت به عمل آرند در اول ظهور ورم به عمل بايد آورد و بعد ظهور ورم منعست چهارم آنكه قبل از حجامت معده را به شربتهاى مقويه چون شربت سيب و بهى و انار تقويت دهند تا صفرا و مواد رقيق بر معده نريزد و عمل حجامت كه بلا شرط و با ناز باشد چنانست كه نخستين قرص رقيق از خمير آرد ساخته بر عضو محجوم نهند و بعده قدرى رسن باريك موبخ ؟ ؟ ؟ كهنه تارتار كرده از آتش افروخته در ظرف محجمه درآرند و بعجلت هرچه تمامتر محجمه را بر عضو مقصود تعليق سازند و درين عمل محجمهء گل به عمل مىآرند و عمل محجمه مع الشرط معروفست و آن محجمه از شاخ حيوان و مس و برنج مىباشد
ثانى در طريق وضع محاجم جهت منع نزف الدم
هرگاه كه بر ثدى جهت منع نزف حيض و يا رعاف محاجم به كار برند واجبست كه وضع محاجم بر نفس ثدى نمايند و طريق وضع آنست كه نخست محل مقصود را روغن بمالند سپس بزوذى تعليق محجمه كنند بدون شرط و زمانى قليل محجمه را داشته جدا كنند پس شرط عميق زنند و باز محجمه برنهند و زمانى صالح داشته جدا سازند و اندرون محجمه و عضو محجوم را از پارچه پاك كرده بمرهء ثانيه برنهند همين سان سه چهار كرت به عمل آرند و آنجا كه بسبب شرط غير عميق در كرت ثانى و ثالث خون كما ينبغى برنيايد مكرر شرط زنند و بايد كه وضع اولى خفيف المص و سريع القلع باشد پستر در هر وضع آينده بتدريج در قوت امتصاص و ابطاى قلع و امهال محجمه بيفزايند و هرگاه موضع التصاق محجمه ورم كند و جدا كردن محجمه متعسر شود بايد كه خرقه يا اسفنج به آب نيم گرم مائل بحرارت تر كرده حوالى آن تكميد نمايند تا نرمى پديد آمده محجمه به آسانى جدا شود
ثالث در طريق استعمال محجمه جهت تسكين وجع
بايد كه در قولنج مبرج كه نه بسبب ورم باشد و در وجع ريحى بطن و در وجع رحم كه زنان جوان را وقت تحرك حيض مىشود وضع محجمه با نار بر سره نمايند و اين محجمه بايد كه كلان باشد تا مواضع كثيره از حوالى ناف منجذب كند و محجمهء نارى بلا شرط در جذب ريح مؤثرترست و بر ورك نهادن عرق النساء را نافع باشد و خوف خلع « 1 » را مفيد
رابع در استعمال محجمه براى رد عضو وقت زوال آن از موضع
بايد كه در ردّادى فقرهء زائله وضع محجمه بر فقره سازند و در ردّادى معا يا ثرب نازله در صفن محجمه بر عانه نهند و در ردّادى خصيهء مرتفعه بجاى آن محجمه گذاشته بمكند
خامس در اختيار وقت مختار حجامت
اطبا گفتهاند كه در اول شهر و آخر شهر حجامت منعست و در وسط « 2 » شهر محمود
هامش
( 1 ) قال صاحب الترويح و الحجامة فى الوركين لتسكين ؟ ؟ ؟
الم النساء ؟ ؟ ؟
و جذب الفضلة الموجبة ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ 12
( 2 ) قال صاحب الترويح و وقتها المختار وسط الشهر فى الساعة الثانية او الثالثة بين النهار فان الاخلاط تزيد فيها لتزيد نور القمر