و كلف رخسار و داء الثعلب اسود ؟ ؟ ؟ دارد و اين رگ را به احتياط كشايند تا وتر ؟ ؟ ؟ كه مثل پلكست بريده نشود و طريق كشودن آنست كه عصابه بر گردن من يفصد بندند تا رگ قدرى ممتلى و ظاهر گردد پس قاطعه بر رگ گذاشته انگشت وسطى بر ابهام ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ تدوير نهاده بر طرف قاطعه زنند تا فصد شود و احتياط كنند كه قاطعه به استخوان نرسد
دوم عرق اليافوخ
ست و آن در وسط سر ممتدست و موضعش منتهاى شبرست از وضع سر انگشت ابهام بر سر بينى و بمضع ؟ ؟ ؟ در طول بكشايند و فصد آن شقيقه و بيضه و قروح سر را نفع دارد
سوم عروق الصّدغين « 1 » و چهارم عروق الماقين « 2 »
و نفع فصد اينها دفع صداع و شقيقه و رمد مزمن و دمعه و غشاوه و سبل و غبار و ثقل چشم و جرب الاجفان و ثبور آن و عشاست و طريق فصد عروق الماقين آنست كه عصابه بر گلوى من يفصد بهبندند و ابهام چپ بر چشم او نهند و رائشه از بالا فروبرده به نشيب دوانند و تا خون جريان دارد ابهام از پشت چشم برندارند و محل فصد طرفين اعلاى انفست و در فصد عروق الصدغين اگر از خطاى فصاد عضو متورم شود صبر و صندل و حضض طلا سازند
پنجم عروق ثلاثهء صغار
اند كه پس گوش واقعاند و يكى ازين سه اظهرست نزديك به رستنگاه موى سر و فصد اين ابتداى نزول الماء و قروح الاذن و قروح مؤخر الراس را سود دارد و صاحب رياض عالمگيرى گفته كه بسبب اختلاف ميان اطبا در نفع و نقصان اين رگ ترك فصد انسبست
ششم وداجين
ست و آن دو رگ بزرگاند كه دو جانب عنق واقعاند و فصد اينها ابتداى جذام و خناق شديد و ضيق النفس و ربو حار و بحة الصوت و ذات الريه و بهر كائن از كثرت دم حار و علل طحال و جنب را سود دارد و طريق فصد آنست كه عليل من يفصد را بگويند كه سر خود را مائل بجانب مخالف رگ مفصود كند يعنى چون رگ جانب راست كشايند گردن را بجانب چپ مائل بر پشت خم نمايد و همچنين بالعكس تا رگ متوتر و كشيده شود پس نگاه كنند كه بكدام جهت اشد الزوالست از ضد آن جهت رگ را بگيرند و بمبضع ذى شفره بكشايند و به طول بايد كشود
هفتم عرق الارنبه
و آن رگ بر سر بينى واقعست و موضع فصد آن وسط سر بينىست كه ملتقاى غضروفست و طريق فصد وى آنست كه مبضع طويل الراس را در موضع مذكور فروبرند بىربط و شد عنق و خون قليل از وى برمىآيد و نفع فصد آن جهت كلف و كدورت رنگ بشره و بواسير انف و بثور و حكهء انف مخصوصست و احوط در فصد وى آنست كه نخست فصد دست كنند و بعده فصد وى نمايند و صاحب رياض عالمگيرى گفته كه ترك فصد وى اوليست
هشتم عروق تحت الخشّاست
و فصد اينها جهت سدر كائن از خون لطيف و جهت اوجاع متقاومهء سر مفيدست
نهم عروق اربعه
اند
هامش
( 1 ) دو رگست كه يكيك در هر دو صدغ مىباشد 12 داراشكوهى
( 2 ) اى دو رگست كه يكيك در هر دو ماق اكبر مىباشد 12 داراشكوهى