و حقنه كنند و در زحير تكيه بسوى پشت نهاده مستلقى بنشانند و سرين مرتفع داشته عمل كنند و در بيماريهاى كليتين و وجع الوركين مريض را مستلقى دارند و سر و سرين آن بر بالش نهند تا ميان پشت بر زمين چسپيده باشد پس عمل احتقان كنند
خامس در حكم اعادهء عمل احتقان
بايد كه بعد احتقان انبوبهء محقنه را بتدريج بيرون آرند و هرگاه دوا برنيايد اگر جهت زحير و سحج به عمل آورده باشد باك ندارد و اگر جهت قولنج و نحو آن حقنهء حادهء مسهل به كار برده باشند و زياده از نصف ساعت لبث كند بايد كه اعادهء حقنه كنند تا دواى اولين را حركت داده برون آرد ليكن بايد كه مرهء ثانيه مقدار دوا نصف اولين باشد و مىشايد كه بشافه تحريك نمايند
سادس در بقاياى امور متعلقهء عمل احتقان
در حالت احتقان مىبايد كه مريض خود را از سرفه كردن نگاه دارد و قبل از احتقان به آب ادويهء مسهله لازمست كه بادهان مناسبهء ممزوج به آب گرم حقنه كنند تا ماده زود منفعل شود و در زمان حال مروجست كه پيش از حقنهء مسهلهء دوائيه از آب نمك و صابون حقنه مىكنند و بعضى فقط به آب نمك و چون اين قواعد وضوح يافت اكنون نسخهاى اقسام حقنه نوشته مىآيد كه وقت حاجت سهل اخذ توان كرد ص حقنهء بارد مستعمل در سرسام حار صفراوى و حمره ص آب كشك شعير دو اوقيه لعاب سبيوش يك اوقيه روغن بادام شيرين روغن كدوى شيرين از هريك يك اوقيه همه را يك جا كرده خوب برهم زنند و نيم گرم به دو كرت حقنه نمايند
حقنهء حاده جهت ليثرغس از ح ع گيلانى - ص
شحم حنظل توله قرطم نيم كوفته دو توله تخم كتان ايضا دو توله بزر انجره توله پوست بيخ كبر نيم كوفته توله فودنج دشتى دو توله در سه رطل آب بپزند چون يك رطل بماند صاف كرده نصف رطل ازين صافى همراه نصف اوقيه روغن زيت آميخته نيم گرم به دو كرث حقنه سازند
حقنهء حاده كه به سكته و صرع و نحو آن استعمال مىشود - ص
حسك جعده قنطوريون حاشا شبت عاقرقرحا از هريك دو درهم قثاء الحمار شحم حنظل خربق سفيد از هريك درهم مغز حب الخروع نانخواه سداب بزر كرفس فوتنج از هريك پنج درهم جميع را در شش رطل آب بجوشانند تا به دو رطل بازآيد پس ماليده صاف كنند و جاوشير و سكبينح و بورهء ارمنى هريك درهم روغن زنبق روغن قسط هر واحد يك اوقيه اضافه كرده جميع را مخلوط ساخته نيم گرم به دو كرت احتقان كنند و اين نسخهء قديمست كمى وزن دوا و آب مفوض بر راى طبيب ماهرست
حقنهء معتدله كه در اكثر امراض نافعست ص
حب القرطم نيم كوفته ده مثقال عناب سى دانه سپستان سى دانه بنفشه عنب الثعلب تخم خبازى هريك هفت مثقال جو مقشر ده مثقال برگ چقندر ده عدد سبوس گندم پنج مثقال در آب جوشانيده ماليده صاف كرده فلوس خيار شنبر پنج مثقال ترنجبين ده مثقال در ان ماليده مكرر صاف ساخته روغن بادام ده مثقال بورهء ارمنى