گل سرخ تمر هندى و نحو آن
و ادويهء مفردهء مسهلات بلغم اينست
- ص تربد شحم حنظل حب النيل مقل نمك معدنى غاريقون قنطوريون دقيق ماهيز هرج خسك دانه حرمل بسفايج شكاعى و و امثال آن
و ادويهء مفردهء مسهلات سودا اينست
- ص حجر ارمنى حجر لاجورد هليلهء كابلى هليلهء سياه بسفايج سناى مكى افتيمون اسطوخودوس بادرنجبويه شاهتره گاو زبان آمله و مانند آن و نسخهاى مسهل مركب بسيارست اما از انها آنچه براى حفظ صحت مقررست همچو شربت انار مسهل و سفوف مصطگى و سفوف سنا و سفوف تربد و سفوف حب النيل و حب سنا و حب جيپال هندى و غير آنست و آنچه براى امراض مقررست مخصوص براى تنقيهء دماغ و ديگر اعضاى رئيسه حب ايارج و حب شبيار و حب صبر و حب قوقايا و مخصوص براى تنقيهء چشم حب الذهب و حب هليله و مخصوص براى تنقيهء امراض سوداوى حب لاجورد و حب حجر ارمنى و مخصوص براى تنقيهء معده حب تنگار و جوارش كمونى مسهل و جوارش سفرجلى مسهل و مخصوص براى استسقا حب ريوند و مخصوص براى تنقيهء مفاصل حب سورنجان و سفوف سورنجان معمول اكثر اطباى حاذقست و درينجا نسخهاى مسهل مركب كه براى حفظ صحت ذكر كرده شد بطريق معمول اطباى كبار بحيطهء تحرير مىدرآيد و نسخهاى مركب حبوب مسهلهء مخصوصهء امراض از خزانهء رابع اين جامع بجويند
نسخهء شربت انار مسهل از رياض عالمگيرى - ص
آب انار ترش دو رطل آب انار شيرين دو رطل تربد سفيد خراشيدهء نيم كوفته دو اوقيه تربد را در كيسهء كتان بسته در آب انارين اندازند و بجوشانند تا قوت تربد به آب انارين بيايد پس كيسه را افشرده برآرند و آب انارين را به يك من شكر سفيد بقوام آرند و پنج درم سقمونيا در كيسهء كتان كرده هنگام پختن قوام داخل كنند چون قوام پخته شود كيسهء سقمونيا را ماليده برآرند و به يك درم زعفران مطيب كردهات ساخته فرود آرند و نگاه دارند و وقت حاجت شربت يك اوقيه كنند
سفوف مصطكى
كه در خلا و امتلاى معده استعمال توان كرد و با وصف تليين تقويت معده مىكند و فضلاتى كه در تن باشد تحليل دهدص مصطكى رومى يك درم شكر سفيد دو درم سفوف ساخته بخورند و گفتهاند كه اگر كسى سه روز متواتر اين سفوف بخورد تن را از جميع فضلات پاك مىكند و شربت تامهء اين تركيب چهار درمست
سفوف سنا
كه منسوبست بابن كلاه ص سناى مكى يك جز باديان ربع جزو قند سفيد به وزن هر دو شربت يك مثقال با گلاب نيم گرم سفوف سنا از بقائى مخرج اخلاط ثلثه و دافع درد شكم و قولنج و قاتل ديدانست ص آن سناى مكى زنجبيل پوست هليلهء زرد