به آب سرد بايد خورانيد و گفتهاند كه گرمى مطبوخ مسهل هم ميانه يعنى فاتر مىبايد و آنجا كه حب مسهل به كار برند اگر مقصود تنقيهء راس بود فقط همان كافىست محتاج باعانت نيست اما بايد كه اين حب كبار و نيم خشك باشد و اگر مقصود تنقيهء مفاصل باشد اعانت مطبوخ لازمست و مىبايد كه چون حب مسهل بمطبوخ مسهل خورانند مطبوخ متجانس حب باشد چنانچه حب مسهل صفرا بطبيخ هليلج و طبيخ شاهتره و حب مسهل سودا بطبيخ افتيمون و بسفايج و نحو آن و حب مسهل بلغم بطبيخ قنطوريون و مانند آن و طريق باهم خورانيدن حب و مطبوخ آنست كه نخستين حب مسهل خورانند و هرگاه حب آغاز در عمل نمايد انگاه مطبوخ نوشانند و حبى كه با مطبوخ دهند بايد كه خرد و قريب العهد ساخته باشند تا زود منحل شود و قوت آن بسرعت به محل مقصود رسد
خامس در شرائط متعلقهء مسهل كه خورندهء مسهل را احتياط آنها ضرور است
بدانند كه پيش از خوردن مسهل از طعام و شراب ردى الكيموس و اشياى مضعف معده و كبد و امعا و گرسنگى و رنج و جماع سه شبانهروز احتراز لازم دانند و غذاى مفتح سدد و مصفى خلط و مخرج ثفل خشك تناول كنند و بعد از مسهل نيز سه شبانهروز از غذاى ردى الكيموس و رنج و مضعفات بدنيه و شراب و مستى و عوارض نفسانى چون هم و غم و غضب و نحو آن و جماع و حركات قويه و هوا خود را نگاه دارند و غذاى سبك و لطيف موافق مزاج به كار برند كه تن را به زمين شارزده تشبيه دادهاند و اهل تنعم نازك مزاج را سه هفته احتما لازمست و نوم بر مسهل قوى قبل از عمل آن جائزست و بر دواى ضعيف جائز نيست و هرگاه مسهل شروع به عمل كند خواب كردن منعست خواه مسهل قوى باشد خواه ضعيف و هنگام نوشيدن مسهل منخرين را مسدود كرده بنوشند و اگر بيم قى باشد بازو بهبندند و پس از تشرب مسهل تشميم روائح و فواكه طيبه چون سفرجل و سيب و نعناع و نحو آن مانع غثيان و قىست و اگر تفاح مز و سفرجل مز و رمان مز بخورند رواست كه منع قى و غثيان مىنمايد و براى تستر طعم حبوب مسهله را بعسل آلوده بلع كنند يا دهن را به آب مملو كرده بالاى آن حبوب انداخته فرو برند و تا فرو شدن دواى مسهل از معده ساكن بنشينند و هرگاه مسهل در معده قرار گيرد بايد كه مشى رقيق و يسير كرده باشند اما اگر دواى ضعيف باشد حركت كردن ضرور نيست و هركه حار مزاج باشد بايد كه قبل از شرب مسهل ماء الرمان بنوشد يا حصرميه بخورد جهت تسكين حرارت سيّما كه ضعيف التركيب و ضعيف المعده باشد و ديگر امزجه را مىبايد كه على الريق مسهل خورند و قبل از انفراغ عمل دواى مسهل چيزى نخورند و ننوشند اما اگر شخصى محرورى المزاج متحمل نباشد او را نان در آب انار يا شراب انگورى تر كرده بايد خورد و بايد كه در اثناى عمل مسهل استنجا به آب سرد نكنند الا محرورى را باك نيست و اگر از مرور مواد حاره حرقت مقعد پديد آيد استنجا بطبيخ خطمى كنند و ضعيف الشرح بعد استنجا بطبيخ خطمى نهند ؟ ؟ ؟ بروغن گل گرم كرده آلوده در مقعد بعد