تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 253

مساهمون:

ص٢٥٣
خشك و مزاج آن گرم و خشك زياده از سائله است و باقوت قابضه و حمول آن مدر خون بواسير و حيض و مسقط جنين‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا دو مثقال و مصلح آن رازيانه است

النون

-

نارجيل

بفتح اول و كسر جيم و سكون تحتانى معروف و لام به فارسى جوز هندى و بهندى ناريل بفتح تحتانى و مغز او را كهوپره نامند بار شجريست معروف و بهترين مغز آن تازهء سفيد و شيرين و چرب كم‌ريشه مىباشد مزاج وى گرم‌ست در وسط دوم و خشك در اول و مسخن گرده و كمر و مولد منىست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا سه مثقال و مصلح آن شكر و نبات‌ست

نانخواه

بهندى اجواين و جوانى نامند تخمىست از نبات بستانى خريفى ريزهء مائل بزردى و سرخى و تندبو و تندطعم و با اندك تلخى و مزاج آن گرم و خشك‌ست در اول سوم و مجفف و محلل رياح و منقى رطوبات لزجه و مدر بول و حيض‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن تا سه درم

نارجيل دريائى

گويند كه از جزيرهء واقع بر خط استوا مىآرند مزاج وى گرم و ترست در دوم و نزد بعضى در اول و نزد بعضى مركب القوى و باقوت ترياقيت و دافع اذيت اختلاف آبهاست و مقدار شربت آن از يك قيراط تا دو قيراط

نارنج

به فارسى نارنگ و بهندى نارنگى گويند ثمر نهال بستانى معروف‌ست و مزاج پوست زرد و شكوفهء آن گرم و خشك‌ست در دوم و ترشى آن سرد در آخر دوم و خشك در اول و تخم آن سرد و خشك در دوم و پوست خشك آن مفرح و مسكن قى و غثيان و مخرج كرم شكمست و خواصها دارد و مصلح وى عسل و شكرست و مقدار شربت آن تا يك نيم درم و تخم آن ترياق لسع هوام سمىست و مقدار شربت مقشر آن دو درم

نارقيصر و نارمشك

بهندى ناگ‌كيسر گويند ازهارىست كوچك زردرنگ سرخى مائل قمع‌دار كه بهار درخت كوهستانى باشد مزاج آن گرم و خشك‌ست در اول دوم و ملطف اخلاط و مقوى دل و جگر و معده و امعا و بارد المزاج‌ست و حابس نزف الدم و خواصها دارد و قدر شربت آن دو مثقال

ناردين

بفتح اول و كسر دال مهمله و سكون تحتانى و نون در آخر سنبل رومىست و مزاج وى گرم‌ست در دوم و خشك‌ست در سوم و محلل اورام رحم و مدر بول و حيض‌ست و مقدار شربت آن يك درم و مصلح آن عسل‌ست و بدل آن سنبل الطيب

نازبو

به عربى ريحان بفتح راى مهمله و سكون تحتانى و فتح حاى مهمله نامند و مزاج و خواص آن در شاهسفرم گذشت

نبق

بفتح اول و سكون موحده و قاف بلغت عربى بار درخت كنارست كه بهندى بير گويند و مزاج و خواص آن در سدر مذكور شد

نحاس

بضم اول و فتح حاى مهمله به فارسى مس و بهندى تانبا گويند من جملهء فلزات مشهوره است و مزاج وى گرم و خشك‌ست در سوم

نرجس

بفتح اول و سكون راى مهمله و كسر جيم و سكون سين مهمله