تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 205

مساهمون:

ص٢٠٥
پنج مثقال تا بست مثقال و درخت آن را بهندى راج برچه گويند

خيرى

بفتح اول و كسر راى مهمله به فارسى شبو خوانند از جملهء گلهاى خوشبوى بستانىست و سفيد و زرد مىباشد و مزاج آن گرم و خشك‌ست در دوم و محلل و ملطف و جالى و مدرست و ديگر خواصها دارد و روغن گل آن گرم و محلل‌ست

خيزران

بكسر اول و بعد تحتانى زاى معجمه بهندى ؟ ؟ ؟ نامند نهالىست معروف و مزاج وى گرم و خشك‌ست در دوم و رادع و محلل اورامست

الدال المهملة

-

دارصينى

بكسر صاد مهمله به فارسى و هندى دارچينى نامند پوست شاخهاى درختىست كه از جزيرهء سيلان و غير آن مىآيد سرخ‌رنگ تيره مائل و بعض آن مائل بسفيدى و شيرين و تندبو و تندطعم و قلمهاى آن باريك و نازك و درهم پيچيده مىباشد مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و مفرح و ملطف و مفتح و حافظ قوى و محلل رياح و مواد بارده و مجفف رطوبات دماغىست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن از دو درم تا پنج درم

دارشيشعان

بكسر شين اول و سكون تحتانى و فتح شين ثانى و عين مهمله به عربى عود البرق و بهندى كاپيهل نامند پوست سطبرىست از شجر كوهى مانند سليخه مائل بسرخى و بهترين آن سرخ خوش‌بو و صلب و سنگين مىباشد مزاج آن گرم‌ست در اول و خشك‌ست در دوم و محلل و قابض و مجفف رطوبات غليظه است و ديگر خواصها دارد و قدر شربت آن تا دو درم

دارفلفل

به فارسى فلفل دراز و بهندى پيپل خوانند ثمر نباتىست شبيه بشاهتوت و سياه‌رنگ مزاج آن گرم و خشك‌ست در آخر دوم و محلل رياح و مواد بارده و مفتح سدهء جگر و سپرز و هاضم طعام و مقوى معده است و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك مثقال

داراشكنه

به عربى سليمانى و بهندى دال‌چكنه نامند دوائى مصنوعى از زيبق دسم الفارست و مزاج آن گرم و خشك است در چهارم و طلاى آن با ده چندان او صابون رافع دردهاى مزمنهء بارده و مجرب‌ست

دارهلد

چوب درختىست كه آن را هلدو گويند زردرنگ باشد مزاج آن گرم و خشك‌ست و تيز و تلخ و محلل و رادع و دافع فساد صفرا و خون و بلغم و جوشيدگى و آماس اعضا و بثور و دماميل و زردى بدن و نافع پرميوست

دجاج

بفتح اول و هر دو جيم عربى خروس و ماكيان را گويند و بهندى مرغامرغى نامند گوشت آن گرم‌ست در اول و معتدل در رطوبت و مرق گوشت آن محلل و ملين طبع و رافع قولنج‌ست

درونج

بفتح اول و ضم راى مهمله بيخىست عقربىشكل گره‌دار با اندك تلخى و خوش‌بو و صلب از بيرون برنگ خاكسترى و از اندرون سفيد مزاج آن گرم و خشك‌ست در سوم و محلل بلغم و سودا و مفشى رياح غليظه و مقوى حواس و مفرح‌ست و خواصها دارد و مقدار شربت آن از يك درم تا دو درم و بدلش قرنفل و زرنبادست

درخت لرزان

بهندى پيپل گويند
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 205 | شمس الدين احمد