سردست در آخر سوم و خشك در دوم و مقدار شربت آن يك مثقال و افيون لبن سياه اوست
حصى الثعلب
بضم اول بيخىست سفيد سرخى مائل از اندرون شفاف و طعم آن شيرين و با لزوجت و اندك تندى و پنج قسم گفتهاند و قسم پنجم را در تحريك باه قوىتر از سقنقور و گرم در سوم دانستهاند و آن نايابست و مزاج نوعى آن گرم و ترست در آخر اول و نوعى آن در دوم و مبيهى و مقوى عصب و منعظست و مقدار شربت آن تا دو مثقال و بدل آن بوزيدانست
خطمى
بالكسر و بالفتح نيز بهندى گل خيرو نامند نهالىست بستانى معروف و بيخ و برگ و گل و تخم آن مستعمل تداوىست و مزاج آن سرد و ترست نزد جالينوس و گرم باعتدال نزد شيخ الرئيس و محلل و منضج و رادع و مرخى و ملينست و مقدار شربت از جرم تخم آن تا يك مثقال و در مطبوخ تا سى مثقال جائز داشتهاند و از بيخ آن تا سه درم
خطاف
بضم اول و تشديد طاى مهملهء مفتوحه طائرىست كه به فارسى پرستك و پرستو گويند و باسم ابابيل شهرت دارد مزاج گوشت آن گرم و خشكست در اول سوم و خواصها دارد
خفاش
بضم و تشديد فا و شين معجمه نام طائرى كه به فارسى شپر و بهندى چمگدر و چمگادر خوانند مزاج آن گرمست در سوم و خشك در چهارم و خواصها دارد
خلاف
بكسر اول و بفتح نيز به فارسى بيد ساده نامند شجريست برى و مزاج گل آن سردست در دوم و تر در اول و ثمر آن سرد و تر در اول و برگ آن سرد و خشك است و عرق گل آن ملطف و رافع خفقان و مفتح سدهء جگرست
خل
بفتح اول و تشديد لام به فارسى و هندى سركه گويند و آن چند قسم مىسازند و مستعمل اكثر دو قسم آنست كه انگورى و قندى باشد و مزاج هر دو قسم مذكور سرد و خشكست در دوم و قابض و مجفف و ملطف و قاطع اخلاط غليظه و مقدار شربت آن تا هفت مثقال
خولنجان
بضم اول و واو معروف و كسر لام و سكون نون و جيم عربى بهندى كلنجن نامند بيخىست سرخ تيرهرنگ پرگره تندطعم و تندبو مزاج آن گرم و خشكست در آخر دوم و مقوى معده و احشاء هاضمه و باهست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن تا يك نيم مثقال
خوخ
بفتح اول و واو ساكن و خاى معجمه در آخر به فارسى شفتالو و بهندى آرو گويند ثمرىست بستانى معروف مزاج وى سرد در اول و تر در دوم است و ملين و مسكن تشنگى و غليان خون و صفراست و ديگر خواصها دارد و مضر مرطوبينست
خيار شنبر
معرب خيار چنبر بهندى املتاس و كرماله و كرداله نامند ثمر درختىست مشهور كه در جوف آن پردهاى خشبى باشد و آن را فلوس نامند و در ميان پردها رطوبت سياه منجمد مىباشد كه مغز فلوس عبارت ازوست مزاج وى گرم و ترست در اول و گويند معتدلست و ملين طبع و محلل اورام حارهء دهان و حلق و غيره و مسهل برفقست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن از