و در دوم خشكست و محلل و مجفف
حنظل
بفتح اول به فارسى شرنگ و بهندى اندرائن نامند رستنى برىست بيارهدار برگ آن همچو برگ نبات هنديانه و ثمر آن را اندر اين پهل و انارنى و گردنبا و بسلنبه نامند مستعمل بيخ نبات آن و برگ و شحم ثمر اوست شحم آن گرمست در سوم و خشك در دوم و محلل و جاذب و مقطع و مسهل اقسام بلغمست و مقدار شربت آن از نيم درم تا يك درم و از بيخ آن تا سه درم
حنطه
بكسر اول و طاى مهمله مفتوح به فارسى گندم و بهندى گيهون نامند غلهايست ربيعى معروف مزاج آن گرمست در اول و معتدل در رطوبت و يبوست
حواصل
بفتح اول و كسر صاد مهمله مرغىست سفيد كه اكثر بر كنارهء آبها مىماند طبيعت لحم آن گرم و تر است در دوم و روغن آن محلل و ملين و مقوى اعصاب و جهت اوجاع بارده نافعست
حى العالم
به فارسى هميشه بهار نامند از جملهء رياحينست مزاج آن نزد بعضى گرم و خشك و نزد بعضى سرد و خشكست و مفتح سدد و رادع و مقدار شربت از عصارهء برگ آن تا هفت مثقال و بدل آن كاهوست
الخاء المعجمة
خاكشى
بهندى خوب كلان نامند تخمىست ريزه دو نوع يكى مائل بسرخى و دومى مائل به تيرگى مزاج وى گرمست در اول دوم و تر در اول و مبيهى و مشهى و مقوى هاضمه است و مقدار شربت آن دو مثقال تا سه مثقال
خارخسك
بفتحتين هر دو خاى معجمه به عربى حسك بفتح حاى مهمله و سكون سين مهمله و كاف در آخر و بهندى گوكهرو و به زبان سنسكرت هست چنگار خوانند ثمر رستنى برىست سه پهلو خاردار و يك نوع آن را وكهنى گويند و آن را برگ و نهال و ثمر كلان باشد و نبات خارخسك هندى بر زمين افتاده و بيارهدار بود مزاج وى نزد بعضى گرم خشك و نزد بعضى سرد خشك و نزد بعضى معتدلست و مبيهى و جالى و مدر بول و فزايندهء منى و مفتت حصات گرده و مثانه است و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن تا پنج درم
خبازى
بضم اول و فتح موحدهء مشدده و كسر زاى معجمه به فارسى نان كلاغ گويند نهال بستانىست و مزاج تخم آن سرد و تر ست در اول و بعضى معتدل گفتهاند و منضج و ملين طبع و مفتح و رادع و مدر بولست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت تخم آن تا پنج درمست
خبث الحديد
به فارسى ريم آهن و بهندى كيتى خوانند مدبر آن مستعمل ادويه است و مزاج وى گرمست در دوم و خشك در سوم و مجفف و مقوى معده و مانع نزف الدم و ادرار حيضست و ديگر خواصها دارد و مقدار شربت آن تا دو دانگ
خبث الرصاص
ثفل قلعىست و مزاج وى سرد و خشكست و قابض
خرزهره
بفتح اول و سكون راى مهمله بلغت فارسى و به عربى دفلى بكسر دال مهمله و بهندى كنير خوانند نهالىست بستانى سه قسم يكى گل آن سفيد و ديگرى