ديگر داده شيرهء تخم حماض شيرهء تخم خيارين شيرهء باديان هر يك چهار ماشه دياقوذا يك توله بدهند .
باز سفوف مقلياثا دو ماشه به نوشداروى ساده شش ماشه سرشته همراه باديان بريان شيرهء الائچى خرد مع پوست شيرهء حب الآس هر يك سه ماشه شيرهء تخم خرفه شش ماشه شربت بنفشه دو توله تخم ريحان شش ماشه پاشيده بخورند .
و بعد تخفيف اين معجون استعمال نمايند مرواريد شش ماشه كهربا مرجان هر يك سه ماشه صندل سفيد طباشير هر يك شش ماشه گشنيز خشك يك توله گل سرخ گل گاؤزبان ابريشم مقرض بهمنين هر يك شش ماشه دانهء هيل دو ماشه عنبر مشك هر يك يك ماشه ورق نقره ورق طلا هر يك بيست و پنج عدد شربت سيب شش توله نبات سفيد دو وزن ادويه به دستور معجون سازند .
و اگر با ضيق النفس مزمن تپ و گرانى شكم باشد اصل السوس پرسياوشان بيخ كبر هر يك چهار ماشه مويزمنقى ده دانه انجير زرد سه دانه جوشانيده شربت دينار سه توله داخل كرده بدهند غذا نخودآب و به جاى آب صرهء باديان و مكوه در آب پخته باشد باز عنب الثعلب گل سرخ تخم كرفس هر يك چهار ماشه عوض مويز و انجير افزايند .
در نسخهء اول عنايت به تليين و در دوم به ادرارست .
و اگر با تب مرد پيرانه سال را باشد بعد مسهلات به رعايت ورم كبد و تب قرص گل صغير چهار ماشه به كلكلانج شش ماشه سرشته همراه عنب الثعلب شش ماشه پرسياوشان اصل السوس هر يك چهار ماشه انجير زرد سه دانه جوشانيده شربت دينار داخل كرده به جهت تليين خفيف دهند .
و اگر مرد جوان را شير شتر موافق نيابد و بيهوشى و بدحواسى عارض گردد طبيب خفيف ملين از گاؤزبان عنب الثعلب هر يك شش ماشه در عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده شربت دينار يك و نيم توله گلقند يك و نيم توله گلقند يك و نيم توله بدهند .
و اگر با تب و زردى رنگ باشد و شير شتر گرمى كرده باشد لعاب بهدانه شيرهء خيارين گلاب نبات به جهت اصلاح شير آميخته دهند اگر از اين هم شير موافق نشود ترك نمايند .
و بايد كه بىاستحكام استسقا شير شتر نبايد داد به جز امزجهء بارده موافق نمىشود اگر چه اصلاح به گلاب و غيره كنند .
و اگر در ابتداى استسقا و مزاج اصلى صفراوى شير شتر موافق نشود و گرمى و سوزش و اسهال و درد معده و رياح افزايد موقوف كرده جوارش انارين و جوارش خوزى يا بدرقه اصلاح معده و اخراج رياح دهند .
و بعد اصلاح مزاج آب كاسنى مروق ده توله شربت بزورى سكنجبين ساده هر يك يك و نيم توله دهند اگر باز اسهال شود تخم مرو تخم ريحان هر يك پنج ماشه در عرق عنب الثعلب قدرى پخته همراه عرقيات مناسبه و شربت بنفشه دو توله بدهند بعد از آن باديان مصطكى هر واحد يك ماشه سوده به گلقند يك توله سرشته به آب عنب الثعلب سبز مروق پنج توله شربت بزورى دو توله شروع كنند .
بيان بعض ادويهء هنديه كه استسقاى لحمى را سودمند است .
آنچه به تجربهء احقر رسيده از آن جمله آسوكنوار است به نسخهء ذكائى كه در اين باب مكرر به صحت تجربه پيوسته .
و ايضا برگ درخت كسوندى كه شاخههاى درخت او سياه باشد به قدر يك و نيم توله با فلفل سياه بيست و يك عدد در عرق باديان يا آب شيرهء برآورده صاف نموده بنوشند و تا يك هفته استعمال نمايند و از مخدرات پرهيز كنند .
و بعضى مجربين وزن برگ مذكور چهار دام و فلفل هفت ماشه نوشته و غذا دال مونگ با نان گندم و گويند كه هر سه قسم استسقا را به غايت نافع است .
و همچنين تخم كاسنى پوست بيخ كاسنى و سونف و پوست بيخ آن و اجمود و پوست بيخ اجمود جوشانيده با گلقند بدهند و از غذا به نخوداب كبوتر و چوزهء مرغ و گوشت بزغاله و نخود قناعت نمايند و به جاى آب بر عرق سونف و كاسنى و مكوه اقتصار ورزند .
و كذا كاسنى سونف مكوه بالچهر هر يك دو درم گلقند هفت درم جوشانيده بدهند هر دو نسخه از تكملهء هندى منقول است .
و ضماد نركچوه سونهه به آب مكوه نافع و نربسى به دستور و كذا گيرو به آب مذكور و بيخ كرنجوه سبز به آب سائيده نيز مفيد ورم دست و پا است .
و پوست هليلهء زرد سه ماشه با بول شتر چهار پنج دام خوردن نافع و همچنين خردل يك درم با بول گاؤ نازائيده و كذا كاليزيرى كف دست مدام خوردن و ايضا ريوند چينى يك ماشه با طبيخ سونف .
و اگر ريوند به قدر نخود شير دايه حل كرده به طفل بدهند سوء القنيه و استسقاى اطفال را نافع بود و كذا نربسى يك حبه به شير دايه دادن و جوان را به قدر يك ماشه با ادويهء مناسبه بدهند .
و اگر نسوت نه ماشه باريك سائيده در شير تهور خمير كرده سه گولى ساخته يكى بخورد و غذا برنج بىنمك با روغن زرد خورد براى ورم بدن مريض قوى مجرب است سه روز استعمال نمايد و مندوه كه در هند غلهء مشهور است آرد او در آب برگ كچنال سرشته نان بىنمك بپزند و با روغن بخورند و به جاى آب طبيخ برگ كچنال يا عرق او بنوشند و غسل و وضو و آبدست نيز به همان آب نمايند در دو هفته صحت شود .
و اگر پياز دشتى را در خمير گرفته بريان نمايند و به قدر چهار سرخ از كارو باريك تراشيده در شهد يا شربت بزورى آميخته بليسند ماده را به ادرار دفع كند و ضيق را هم مفيد است .
و اين حب نيز به شرط مداومت و عدم حمى و اسهال در استسقا نافع برگ آگ سبز يك پاؤ زردچوب يك دام هر دو سائيده و حب به قدر دانهء ماش بندند و هر روز چهار حب به آب تازه بخورند و يك حب هر روز افزايند تا به هفت حب برسد .
و اگر صبر چهل درم پوست هليلهء زرد نانخواه فلفل سياه بدهارا هر واحد يك درم كوفته بيخته به قدر نخود حبها سازند و سه درم بخورند نافع بود .
و پوست درخت سرس جوشانيده نوشيدن ورم بدن را نافع است و كذا نوشيدن آب قليان بسيار بد بو مفيد .
و طلاء سرگين گاؤ با نمك و خوردن خاك