به عمل آرند استسقاى مزمن زائل شود .
و ايضا در استسقاى لحمى مزمن مروق آب بلوط الارض و سداب باغى هر يك سه توله با شربت كشوث دو توله بدهند و تا يك هفته هر روز يك و نيم توله هر دو مروق و يك توله شربت افزايند .
و بعده به دستور بكاهند و غذا كباب مرغ با نان خشكار به شب و صبح ارزن با عسل و يا بقلهء عنب الثعلب و به جاى آب عرق مكوه تنها و گاهى با عسل بدهند كه اكثر مفيد بشود .
و بعضى به شربت دينار ريوندى و بزورى مداوا مىكنند و به جاى آب آب كاسنى و انار و غذا نخودآب يا دارچينى و زعفران و زيره و گشنيز و پياز به گوشت كبوتر مىدهند .
و بعضى را هر روز يك مثقال ريوند سوده به سكنجبين حب ساخته بلع مىكنانند .
و بعضى هر روز عصارهء سداب بستانى بر تمام بدن طلا مىكنند و يك دو قاشق از آن مىخورانند و به جاى آب به دستور عرق مىدهند و انار مىخورانند و غذا پلاؤ و نان با عسل مىدهند و در يك هفته صحت حاصل مىشود .
و اگر زعفران سنبل الطيب سليخه قسط اسارون تخم كرفس انيسون گل سرخ تخم كاسنى هر يك دو جزو مر مكى ريوند هر واحد يك جزو كوفته بيخته در عسل سه چند آميخته يك درم تا يك مثقال با عرق باديان بدهند سوء القنيه و استسقا و صلابت جگر و طحال و معده و اوجاع آنها را نافع است .
و اگر لك مغسول چهار جزو سنبل الطيب زراوند هر يك سه جزو اسارون تخم كرفس هر واحد دو جزو قسط تلخ مغز بادام تلخ فلفل سياه زنجبيل زيره ساذج مصطكى هر واحد يك جزو با عسل سه چند معجون كنند نافع استسقا و برودت معده و جگر است .
اكنون چند تراكيب مفيد استسقاى مع الحمى مسطور مىگردد :
باديان اصل السوس عنب الثعلب زرشك هر يك چهار ماشه عناب پنج عدد تخم كاسنى شش ماشه مويز منقى ده دانه جوشانيده صاف نموده شربت بزورى معتدل دو توله داخل كرده بنوشند .
و در صورت غلبهء حرارت شيرهء خيارين و شربت بزورى بارد داخل كرده شود و بعد كم شدن حرارت تخم كشوث تخم كرفس انيسون و گاهى شربت دينار يا سكنجبين دينارى حسب حال مزاج اضافه كنند .
و اگر سرفه نيز باشد عنب الثعلب اذخر زوفاى خشك هر يك چهار ماشه خيارين كوفته شش ماشه خطمى چهار ماشه مويزمنقى ده دانه جوشانيده خميره خشخاش يك توله حل كرده براى حبس و نضج نزله بدهند .
و اگر تخم كاسنى شش ماشه دوقو تخم مر و عنب الثعلب هر يك چهار ماشه تخم خيارين شش ماشه فوه الصبغ چهار ماشه جوشانيده نبات يك و نيم توله داخل كرده دهند نيز استسقاى با تب را مفيد بود .
و ايضا با تب مركب و سعال بنفشه عنب الثعلب اصل السوس مقشر گاؤزبان خطمى خبازى مويز منقى پرسياوشان باديان خيارين كاسنى پوست بيخ كاسنى كوفتنى را نيمكوفته در آب گرم شب تر كرده صبح گلقند يا نبات داخل كرده خاكشى پاشيده نوشيدن معمول علوى خان است .
و اگر با ورم احشا و تب باشد آب كاسنى تازه مروق ده توله شيرهء تخم كشوث چهار ماشه شربت بزورى بارد دو توله خاكشى چهار ماشه بدهند كه مجرب است .
و ايضا معجون كلكلانج چهار ماشه شيرهء عنب الثعلب چهار ماشه شيرهء باديان شيرهء خيارين هر يك شش ماشه گلقند دو توله استسقاى مع الحمى را نافع است .
و همچنين قرص گل صغير چهار ماشه به كلكلانج شش ماشه سرشته همراه شيرهء عنب الثعلب و اصل السوس و تخم كرفس هر يك چهار ماشه شيرهء خيارين و كاسنى هر يك شش ماشه شربت بزورى معتدل دو توله گلقند دو توله نيم گرم بدهند .
و سفوف عود قرنفل مصطكى آمله گل سرخ هر يك پنج ماشه راوند گشنيز خشك طباشير هر يك دو ماشه دو درم از اين به شربت زرشك و انار دادن در استسقا كه با حرارت باشد مجرب است .
و اين مسهل براى تهبج اطراف و شكم حار مزاج نافع گل سرخ عنب الثعلب خطمى زرشك گاؤزبان هر يك چهار ماشه تخم كاسنى شاهتره بيخ باديان بيخ كاسنى هر يك شش ماشه مويز منقى ده دانه جوشانيده صاف كرده گلقند چهار توله فلوس خيارشنبر شش توله شربت دينار چهار توله روغن بادام شش ماشه داخل كرده بنوشند .
و اگر تب و اسهال و عدم اشتها باشد قرص طباشير قابض با شيرهء كاسنى و شيرهء تخم خرفه بدهند .
و اگر با تب و سرفه و اسهال كبدى مع پيچش باشد قرص سرطان چهار ماشه همراه گل سرخ عنب الثعلب هر يك چهار ماشه به عرق شاهتره ده توله خيسانيده و يا جوشانيده شيرهء تخم كاهو شش ماشه شيرهء حب الآس چهار ماشه شربت دياقوذا دو توله داخل كرده بارتنگ سه ماشه تخم ريحان چهار ماشه پاشيده بخورند .
بعده سفوف حب الرمان چهار ماشه همراه بارتنگ چهار ماشه دانهء هيل سه ماشه هر دو سوده به عرق عنب الثعلب پخته شيرهء حب الآس چهار ماشه شيرهء باديان بريان چهار ماشه شيرهء مغز تخم هندوانه بريان سه ماشه شيرهء تخم خرفه چهار ماشه دياقوذا يك توله داخل كرده دهند .
اگر اسهال به دستور بود ريشهء خطمى تخم مرو هر يك چهار ماشه جوشانيده صاف نموده چار تخم يك توله داخل كرده يك جوش ديگر داده سرد كرده شيرهء حب الآس چهار ماشه شيرهء تخم خيارين شش ماشه شيرهء تخم حماض چهار ماشه دياقوذا يك توله داخل كرده بدهند .
بعده خرنوب نبطى زيرهء كرمانى سماق حب الآس آرد كنار بلوط گشنيز خشك مصطكى هر يك ماشه كوفته بيخته به وقت آخر روز همراه عرق بارتنگ پنج توله دهند و صبح آن ريشه خطمى چهار ماشه الائچى خرد مع پوست سه ماشه تخم مرو دو ماشه به عرق عنب الثعلب ده توله جوشانيده صاف نموده چهار تخم نه ماشه انداخته يك جوش
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 86
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٨٦