هر يك شش ماشه باديان چهار ماشه زوفاى خشك سه ماشه گل غافث بيخ كبر قنطوريون دقيق اصل السوس پرسياوشان سليخه هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند سه توله داخل كرده .
و اگر بعد تخمه و تدبير تجويد هضم عوارض ضعف جگر و ورم همهء بدن ظاهر گردد منضج اصل السوس پرسياوشان عنب الثعلب هر يك چهار ماشه مويز منقى ده دانه جوشانيده نبات توله خاكشى داخل كرده دهند .
روز دوم گلقند دو توله روز سوم باديان چهار ماشه افزايند باز اسطوخودوس گل سرخ هر يك چهار ماشه عوض اصل السوس بعده تخم خطمى چهار ماشه سناى مكى نه ماشه در طبيخ و فلوس خيارشنبر شش توله شكر سرخ سه توله روغن بادام داخل كرده مسهل دهند .
و در دوم مسهل حب ايارج وقت چهارگهرى شب باقى مانده داده صبح بدرقهء مسهل مغز فلوس به دستور دهند بعد مسهل تعديل مزاج به دستور نموده و از ادويه مسطوره منضج داده اگر حاجت مسهل سوم نباشد مسهل خفيف نافع جگر و معده و احشا از معجون كلكلانج شش ماشه همراه شربت دينار چهار توله و عرق مكوه شش توله نمايند .
و اگر با عسر نفس و ضيق و ورم احشا باشد منضج عنب الثعلب تخم كشوث به صره بسته اصل السوس خطمى پرسياوشان هر يك چهار ماشه مويز منقى ده دانه بيخ باديان پوست بيخ كاسنى هر يك شش ماشه جوشانيده گلقند سه توله داخل كرده دهند .
بعد چهارم روز فلوس خيارشنبر شش توله شربت دينار چهار توله روغن بادام افزايند غذا دو پهر و شام آب يخنى .
و اگر روز دوم از مسهل نيز اسهال شود در مسهل دوم توقف كنند كه لينت طبع بسيار دفعة در استسقا مخطور و ممنوع است .
از نسخهء منضج اول عوض گل سرخ پرسياوشان چهارماشه كه مدر است داخل كنند بعد اصلاح طبيعت مسهل دوم از عنب الثعلب گاؤزبان بيخ باديان بيخ كاسنى تخم كشوث به صره بسته بيخ كبر اذخر هر يك شش ماشه مويز منقى ده دانه انجير زرد چهار عدد باديان چهار ماشه تربد سفيد يك توله سناى مكى يك توله ريوند چينى شش ماشه جوشانيده گلقند چهار توله فلوس خيارشنبر شش توله افزوده بدهند .
روز دوم تبريد شيرهء تخم كشوث سه ماشه در عرق باديان و مكوه و گاؤزبان هر يك چهار توله برآورده گلقند شربت بزورى هر يك يك و نيم توله داده باز منضج كامل به اجزاى كثير دهند بعده مسهل سوم پس چهارم داده تبريد و تسكين نموده شيرهء تخم كشوث سه ماشه عرقيات ده توله شيرهء باديان چهار ماشه شربت بزورى دو توله گلقند سه توله دهند .
روز دوم كلكلانج شش ماشه افزايند باز بعد سه چهار روز تسكين طبيعت نموده كلكلانج شش ماشه همراه شير شتر نه دام شهد خالص يك و نيم توله تجويز نمايند .
و اگر با سوداويت باشد عنب الثعلب گاؤزبان هر يك شش ماشه چوب چينى سه ماشه بيخ باديان شش ماشه ريوند سه ماشه شب در آب گرم خيسانيده صبح جوش داده گلقند دو توله داخل كرده بنوشند و عنب الثعلب گيرو صبر زرد اكليل الملك نمك هندى چوب انگور سوخته برابر در آب مكوه ضماد نمايند بعده اگر هفت هشت نوبت مثل آب رقيق اجابت شود آب مكوه آب بارتنگ شربت بزورى دهند .
و اگر با لينت طبيعت باشد شيرهء باديان بريان شيرهء زيرهء سياه بريان هر يك چهار ماشه نبات يك توله بدهند باز شيرهء عنب الثعلب شيرهء اصل السوس شيرهء بيخ كبر هر يك چهار ماشه گلقند دو توله تخم ريحان چهار ماشه بعد از آن عنب الثعلب پرسياوشان و باديان اصل السوس تخم كرفس هر يك چهار ماشه انجير زرد سه دانه جوشانيده شربت دينار دو توله داخل كرده دهند .
و گاهى در اين مرض قرص گل صغير چهار ماشه سوده به كلكلانج بزورى شش ماشه سرشته همراه عنب الثعلب باديان اصل السوس هر يك چهار ماشه مويزمنقى ده دانه زوفاى خشك سه ماشه جوشانيده گلقند دو توله داخل كرده مىدهند و باز شكاعى پر سياوشان هر يك چهار ماشه مىافزايند .
بعده قرص ريوند سه ماشه قرص زرشك سه ماشه كوفته به دواء الكركم شش ماشه يا به نوشدارو ساده سرشته همراه بدرقه مىدهند .
و گاهى قرص زرشك صغير به كلكلانج بزورى سرشته همراه شيرهء باديان شيرهء خيارين شيرهء عنب الثعلب نبات حل كرده تودرى پاشيده مىدهند .
و بنا بر غلبهء بلغم و سرفه بهر نضج ماده پرسياوشان مويز منقى عوض خيارين افزوده جوش داده به جاى قرص مذكور قرص گل صغير مىكنند .
و ايضا در استسقاى مزمن عنب الثعلب مويز منقى بيخ كبر اصل السوس پرسياوشان خيارين كوفته با گلقند مىدهند باز انجير زرد سه دانه شكاعى چهار ماشه مىافزايند .
و اگر سرطان زنده سه عدد برگ نيب سبز برگ نى برگ فنجنكشت برگ گز برگ باديان هر يك پاؤ آثار در يك سبوچهء آب شيرين بپزند تا خوب پخته شود پس سه عدد طشت گلى زير چارپائى مريض هر سه جا نهند يكى برابر سر و دوم برابر پشت و سوم برابر هر دو پاى و بستر را از چارپائى دور كرده آب مطبوخ در طشتها انداخته بالايش بيمار را از لحاف بپوشند سواى رو و چون عرق آمدن شروع شود به پنبهء كهنه پاك سازند تا عرق ديگر باز بسيار آيد .
و چون آب سرد شود بايد كه سه عدد خشت در آتش خوب سرخ كرده در طشتها اندازند تا آب باز گرم شود و عرق آمدن گيرد به دستور پاك سازند .
و همچنين سه چهار مرتبه تكرار خشتها نمايند تا عرق خوب آيد پس موقوف نموده بخواهند و صبح كلكلانج فيروزى يك توله با شيرهء مويز منقى دو توله و قرطم يك و نيم توله و باديان و مكوه هر يك نه ماشه و انيسون و تخم هليون هر يك سه ماشه شربت افسنتين شربت الهى هر يك دو توله نيم گرم بدهند و غذا كباب خارپشت به قدر اشتها بدهند و همين تدبير تا دو هفته
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 85
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٨٥