سه درم بدهند و غذا مزورهء نخود و غيره كه مذكور شد بخورانند بعه تنقيهء بدن به قى و اسهال به مقيئات و مسهلات مذكورهء سابق نمايند .
و اين فرزجه نافع است ميعهء يابسهء سازج هندى زعفران هر واحد يك درم كوفته بيخته به روغن ناردين آميزند و به صوف آلوده استعمال كنند و حقنهاى كه در قول مسيحى گذشت نيز مفيد نوشته ليكن در اينجا وزن كندر و سعد هر واحد بست درم است و مر مطروح باقى به دستور .
و اگر قصر رباط كمره باشد از پيه بط و ماكيان و بز و مغز ساق گاو و بز و پيه مرغابى و موم صاف و روغن بنفشه و بادام و كدو قيروطى ساخته بمالند و راست كرده ببندند .
و آنچه از اسباب ديگر باشد به ازالهء سبب بردارند و آنچه از فساد آلات منى مثل و جاء و از سبب سماوى باشد لاعلاج است .
[ خجندى ]
خجندى گويد اگر سببش برودت باشد بعد نزج تنقيهء بدن به ايارج لوغاذيا و يا به حب صبر كنند بعده فرزجههاى كه در آن سماق است يا فرزجهء اكليل و سنبل الطيب و ساذج و زعفران مساوى به زردى بيضه و روغن نادرين آميخته و يا فرزجه زهرهء شبوط و زهرهء كبوتر و ديگر زهرهها و غير كه در قول ابن الياس گذشت بردارند و سه روز استعمال كنند بعده مجامعت وقت صبح در آخر هفتم بعد فراغ از بول و براز نمايند و از ترياقات مذكوره نيم درم به شربت بادرنجبويه بدهند و بخور مذكور به كار برند .
و اگر سببش حرارت باشد شربت سيب به شيرهء تخم خيارين با شيرهء خرفه دهند .
و اگر سببش يبوست باشد شير تازه به شكر و مسكه دهند و بعد استحمام و فراغ حيض جماع كنند .
و اگر سببش رطوبت باشد سكنجبين عسلى و شربت اصول به روغن بيدانجير بدهند و غذا حمصيه به لحوم طيور دشتى مثل تدرو و دراج و كبوتر برى و قليه و كباب به مصالح گرم و زعفران خورانند و اسهال به حقنههاى قوى و به حبوب تربدى و ايارجات مقوى به فاريقون كنند و حقنهء رحم به آب مطبوخ طيوب حارهء قابضه مثل آبى كه در آن سعد و سنبل الطيب و قسط و نانخواه جوشانيده باشند استعمال كنند . يا صوف در مثل اين آب آلوده حمول سازند و غاليه و مشك بردارند .
و اين فرزجه نافع است شحم حنظل انزروت سماق شب مر زعفران عود مساوى سوده به عسل آميخته به صوف آلوده بردارند .
و ايضا كندر كحل مشك اقاقيا مازو مساوى فرزجهها ساخته يكى در صوف بسته بردارند .
و اگر سببش فربهى باشد اشربهء ترش مثل سكنجبين بسيار ترش و شربت ليمو و حماض دهند و كثرت مشى و حركت كنند .
و در ريحى ترياق اربعه را تأثير عجيب است و محاجم تارى نهند و اين بلوط معين بر حمل است ميعهء سائله جندبيدستر بارز و جاوشير حب بلسان مقل قسط سنبل الطيب مساوى مقل در شراب حل كرده مثل بلوط بسازند و اكثر شبها قبل جماع بردارند .
[ ابن نوح ]
ابن نوح گويد كه اگر امتناع حمل از حرارت باشد ماء الشعير و آب عنب الثعلب و اسپغول بنوشند و مرهم سفيدآب حمول كنند .
و اگر از برودت باشد روغن بيدانجير به ماء الاصول دهند و حب سكبينج در هر چند روز بخورانند .
و اگر از رياح و دحمرثا و سنجرينيا چهار روز بخورانند بعده دو سه روز راحت داده استعمال كنند و دواء المسك بدهند و حقنهاى كه در باب كثرت اسقاط در قول شيخ گذشت به عمل آرند و بخور حرمل و غيره كه همانجا مذكور شد بگيرند و نفط سياه و روغن ناردين يا روغن بلسان در صوف بردارند و اين همه علاج كثرت اسقاط را نيز نافع .
و اگر از يبوست باشد در آبزن نشانند و حمام كنند و پيه بط بردارند و غذا شورباى چرب و شير مطبوخ سازند .
و اگر از رطوبت باشد روغن بيدانجير به ماء الاصول دهند و حمول كحل و غيره كه در قول خجندى گذشت به كار برند .
و اين حمول در اعانت حمل قوى است جندبيدستر و مر و ميعهء سلئله و قسط و مقل و بيرزود جاوشير مساوى و اندك مشك و عنبر در شراب حل كرده مثل بلوطا ساخته بردارد .
و اين حمول قويتر است زهرهء شبوط و حيهء مشك و عنبر و اندكى زعفران سائيده روغن مطبوخ بر آن ريخته به صوف سبز در روزى سه مرتبه صبح و نيم روز و شام بردارد و شوهر او صبح مقاربتمند .
[ جالينوس ]
جالينوس گويد كه ادمان كنندگان شراب حامله نشوند .
و محمد زكريا گويد كه اگر به سنبل الطيب و مر بخور كنند اعانت بر حمل نمايد .
و اگر سردى قوى باشد ترياق بردارند و خوردن زردك صحرائى معين حمل است و خورانيدن آن به مواشى موجب كثرت اولاد آن است .
[ خضر ]
خضر گويد كه اگر از برودت باشد تنقيهء بدن نمايند اگر در آنجا امتلا بود و معاجين حاره بخورانند و به روغنهاى گرم مثل روغن قسط و ياسمين و سوسن و ناردين كه در آن مشك و سك زعفران حل كرده باشند در آخر حيض حقنه كنند .
و اين فرزجه مجرب است پنجال باز پنير مايه خرگوش بعرازيب هر واحد يك درم مغز سر گنجشك يك مثقال حماما قردمانا سنبل قرنفل لسان العسافير هر واحد نيم مثقال زعفران نيم درم همه را سائيده در گلقند آميزند و در روغن بابونه و ياسمين بر آتش نرم بپزند تا منعقد گردد و در آخر حيض قريب پاك شدن استعمال نمايند و بعد حمام دماغ گنجشك به روغن ياسمين استعمال كنند و بعد آن