مجرب است اين حب نافع رجاست قنطوريون ماهى زهرج عصارهء افسنتين هر يك دو دانگ غاريقون ايارج فيقرا هر يك چهار دانگ تربد سفيد يك درم شحم حنظل سقمونياى مشوى هر يك سه درم حب سازند و باقى ادويه در اقوال بيايد .
اقوال اكابر :
[ مصنف اقتباس ]
مصنف اقتباس مينويسد كه بنا بر حصول نضج و تحليل مواد ريحى غليظ اين ماء الاصول دهند پوست بيخ باديان بيخ كاسنى هر يك نه ماشه بيخ كرفس بيخ كبر بيخ اذخر بيخ مهك مقشر هر يك هفت ماشه انيسون قنطوريون دقيق صعتر هر يك سه ماشه فوه مشكطرامشيع هزاراسفند تخم خرپزه تخم قرطم مصطكى سنبل الطيب هر يك نه ماشه مويز منقى سه توله انجير زرد ده عدد در عرق خار خسك و جوانسه و ابريشم هر يك يك آثار شب خيسانيده صبح گلقند ده اوقيه اضافه نموده بجوشانند كه سوم حصه بماند ماليده صاف نموده هر روز نه توله با نه ماشهء روغن بيدانجير مركب تا پانزده روز بنوشانند و غذا شورباى مرغ با نان روه دهند بعده تنقيه نمايند به ايارجات كبار ماند ايارج جالينوس و روفس و لوغاذيا و اركاغانيس و حب سكنبيج و منتن و حب ايارج علوى خان و بعد حصول تنقيهء ترياق اربعه و دواء الكركم همراه مطبوخ ترمس و ابهل و مشكطرامشيع و خارخسك و حب النيل سفيد و فوه الصباغين و كاكنج هر يك نه ماشه و شربت بزورى حار چهار توله تا دو هفته دهند و نواب علوى خان در عشرهء كامله قلمى فرمودهاند كه يك درم خاكستر بازوى مرغ سليمانى با نه توله عرق جوانسه مخرج رجا و جنين مرده و زنده در يك ساعتست و عجيب الاثرست كه اصلًا تخلف نميكند و اكثر به تجربه رسيده و همچنين قرص مرباى به آب ابهل و باقى تدابير احتباس حيض در اين جا به عمل آرند و سفوف پوست خيارشنبر دو درم با مطبوخ پوست خيارشنبر كه در احتباس طمث نوشته شد به اضافهء شربت آلهى چار توله كه در قرابادين مسطورست نيز مفيد مىشود و غذا شورباى مرغ سليمانى با نان روه يا خشكار و گاهى استعمال سفوف استخوان بازوى مرغ سليمانى سه ماشه يا مطبوخ مذكور صبح و يا مطبوخ مشكطرامشيع وقت شام تا يك هفته نفع بخشيده .
[ مسيحى ]
مسيحى گويد بايد كه توقف در علاج او كنند تا آن كه وقت حركت جنين برسد اگر حركت نكند و وقت او فوت شود بالضرور بدانند كه در اين جا جنين نيست پس معالجه نمايند به نوشانيدن ماء البزور و روغن بيدانجير و شيافات مرتب از سداب و پودينه و ابهل بردارند و حب منتن بخورانند .
[ شيخ ]
شيخ ميفرمايد كه تدبير در اين مرض قلت حركت و ترك رياضت و خواب بر پشت مقبل به اسفل و منع مواد از جانب اسفل است .
و اگر احتياج به فصد و اسهال و قى باشد به عمل آرند و معالجهء ساير آن به علاج اورام صلبه و به مرخيات ضماداً و كماداً و نطولًا و آبزناً بايد كرد پس گاهى بعد از آن ساقط شود و گاهى مادهء فاعل رجا تحليل يابد و گاهى آن را ساقط نمايد و بيشتر در اين كار خوردن لوغاذيا كفايت كند و روغن كلكلانج در اين سخت سودمند است .
[ عباس ]
عباس گويد كه هر گاه علت معروف به رجا و علت معروف به قب از صلابت عارض رحم و فم آن بود در علاجش احتياج به ادويهء محللهء ملينه باشد مثل ادويهء كه در صلابت رحم ذكر كرديم پس اگر با اين علت سيلان خون عارض شود معالجه به اشياى قاطع خون كه گفتيم بايد كرد و قومى ذكر كرده كه رجا لحم است كه در طبقات رحم پيدا شود و ايشان مكرر معاينه كردهاند كه زن اسقاط قطعهء لحم كرد چنان كه جنين ساقط مىشود .
و چون دانند كه اين همچنان است معالجهء صاحب او به اشيايى كه مخرج جنين ميت باشد بايد كرد و دحمرثا به آبى كه در آن ترمس و ابهل و غيره جوشانيده باشند آن را بدهند و اما علت معروف به قب از فلغمونى افتد چنانچه سابق مذكور شد .
[ ايلاقى ]
ايلاقى گويد كه حب منتن و حب سكبينج شربات متواليه خورانند و ايارج لوغاذيا آن را نافع است و ماء الاصول به روغن بيدانجير و دحمرثا و ترياق ابعه و دواء الكركم سود دارد و ضمادات و نطولات ملينه محلله استعمال كنند و احتباس حيض علاج اين مرض است و غذا نخوداب به دارچينى دهند .
[ ابن الياس ]
ابن الياس گويد كه هر صبح ماء الاصول بست درم بياشامند و يا جلاب از باديان و تخم كاسنى و تخم كشوث و انيسون هر واحد سه درم و از شكر سفيد ده درم بنوشند و غذا مزورهء زيرباج و گوشت ماكيان و تيهو و كبك خورند و يا اين دوا بدهند كه صاحب اين علت را نافع است تخم كرفس زيره در سركه يك شبانه روز تر كرده بريان نموده هر واحد ده درم نانخواه زنجبيل هر واحد چهار درم شكر همچند جمله كوفته بيخته شربتى دو درم .
[ ابن نوح ]
ابن نوح گويد كه نظر به وقت حركت جنين كنند پس اگر در آن وقت حركت نكند معالجهء آن به اشياى محلله نافع به عسر ولادت و اخراج مشيمه مثل قرص مر نمايند و اين دوا بدهند مرو قنه