نتن رحم و فرج
شيخ ميفرمايد كه تعفن رحم شعبه از باب قروح است و سبب آن عسر ولادت يا هلاكت جنين يا استعمال ادويهء حريفه يا سيلان رطوبات حاد حريف يا تعفن خراجات بود و گاه قريب و گاه در عمق باشد با چرك و بى چرك بود و حادث در عمق از خروج رطوبات مختلفه خالى نباشد و بيشتر مشابه دروى بود .
علاج
اگر با چرك يا با رطوبت باشد علاج قرحه و سيلان رحم كنند و الا به ادويهء مطيبه به كار برند .
و انطاكى گويد كه براى ازالهء بدبوى رحم بعد تنقيه از مجربات اين است كه مرو خرامى به آب نعناع و مورد سرشته مكرر حمول نمايند و كذا عنبر و موم گويند كه شرب و حمول و حقنهء رحم به قاقلهء كبار سوده به آب سداب بستانى حل كرده و شرب و حمول نانخواه و كذا خرما و حمول روغن حنا هر واحد مطيب رائحه رحم و مزبل نتن آن است و اين فرزجه را تنگ گرداند و خوشبو نمايد سك سنبل زعفران در شراب ريحانى آميخته فرزجه سازند .
ايضا كه قبل را تنگ و گرم و خوشبو گرداند عنبر عود هندى هر يك دو دانگ جمله را سائيده در شراب صاف بجوشانند و صاف كرده به پشم آلوده به خود برگيرند مجرب است .
ايضا كه همان نفع دارد زعفران سعد كوفى عود هندى قرنفل هر واحد يك درم فقاح اذخر زرد هر واحد پنج درم مازو سبز يك عدد عنبر اشهب دو دانگ مشك خالص يك دانگ آملهء منقى يك درم كوفته بيخته به گلاب سرشته با پارهء پشمى فرزجه سازند و بعضى نسخههاى مطيبه در مضيقات گذشت و بعض آن در برد رحم بيايد
برور رحم و فرج
به قول انطاكى اين به مجامع ضرر دارد و قوت را ساقط كند و منى را فاسد نمايد پس اگر اين منسوب به فساد خلط عام باشد تنقيه واجب بود و الا بر فرازج مصلحه اقتصار كنند و بهترين آن اين است كه از خرامى و هيل و كبابه و مانند آن بسازند .
و شيخ گفته كه سك و مشك و زعفران در شراب ريحانى جوشانيده و خرقهء كتان و ران تر كرده بردارد كه فرج را گرم گرداند و مطيب نيز هست و كرمدانه در اين باب عجيب است .
و جرجانى نوشته كه اندك كرمدانه كوفته بيخته با قدرى روغن زنبق بردارند و اين دوا بسيار به كار نبرند تا رحم را سخت گرم نكند .
و گويند كه اين آبزن فرج را گرم و نرم و تنگ گرداند عاقرقرحا عصارهء لحيةالتيس هر واحد يك درم جوز السرو پنج پنج درم جمله را كوفته در شراب صرف بجوشانند و صاف كرده در آن نشينند و اين شياف سردى و ترى فرج ببرد ميعهء سائله جندبيدستر قنه جاوشير حب بلسان حب البان قسط تلخ سنبل الطيب مساوى صمغها را به شراب انگورى كهنه حل كنند و ادويه كوفته بيخته بدان سرشته شياف سازند و شبى چند مرتبه پيش از مجامعت به چهار ساعت به كار برند و اين فرزجه مسخن قبل و رحم است و ضيق تمام آرد و خوشبو سازد و سعد سنبل الطيب قرنفل بسباسه دانهء هيل زرد و مشك هر يك ماشه شب يمانى بريان مائين كلان و خرد گلنار گل و هاده موچرس هيراكسيس چنى گوند مازو بريان در آرد پيچيده هر يك دو ماشه كوفته بيخته در پارچهء باريك متخلخل بسته فرزجه نمايند .
سويدى مينويسد كه شرب و حمول سليخه و كذا كبابه و كذا هال و فرزجهء مشك در شراب يك ساله حل كرده پنبه بدان آلوده در تسخين رحم مجرب من است و حمول روغن بلسان و شرب آن يك مثقال و حمول سعد تنها يا باريك سائيده در شراب جوشانيده و پنبه بدان آلوده و ضماد آن در شراب سرشته و فرزجهء جندبيدستر و كذا حلزون برى و سداب باريك سائيده به عسل آميخته و كذا قطران و كذا حب بلسان و كذا سكنبيج و كذا ترياق فاروق به عسل حل كرده و كذا شابانك كه آن خرنوب است و كذا مثروديطوس به عسل كرده و كذا نفط سياه و كذا سنجرچنيا در عسل حل كرده و كذا قرومانا كوفته در شراب يك ساله جوشانيده و بدان صوف تر كرده و شرب و حمول نفط سفيد و كذا عود بلسان و كذا درونج و اكل و حمول بقلهء حلبه و فرزجه و حقنهء روغن ناردين و فرزجهء مرزنجوش و جلوس در طبيخ آن هر واحد مسخن رحم و مزيل برد آن است .
رجا
مرضى است كه مشابهت به حبل و استقسا دارد .
و شيخ ميفرمايد كه گاهى زن را احوال شبيه به احوال زنان حامله از احتباس حيض و تغير رنگ به تيرگى