تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 717

مساهمون:

ص٧١٧
هر يك دو دام نبات و عسل بالمتاصفه سه چند ادويه آميخته به دستور مقرر معجون سازند و صبح يك توله بخورند و از ترشى و بادى پرهيز كنند و حلواى سپيارى پاك و معجون آرزو و ماسك البول نيز نافع است .

اقوال حكما :

[ شيخ ]

شيخ ميفرمايد كه در سيلان رحم بايد كه ابتدا به تنقيهء بدن از فصد و اسهال كنند . و اگر حاجت اين باشد پس حقنهء رحم اولًا به منقيات مجففه مثل طبيخ ايرسا و طبيخ فراسيون كنند و مالش ساقين به روغنهاى ملطف مع ادويه حار مثل روغن اذخر به عاقرقرحا و فلفل نمايند و بعد از آن قوابض محقونه و مشروبه استعمال كنند و محقونه بعد تنقيه عمل زياده كند و آن آبى است كه در آن مثل مازو و گلنار و پوست انار و اذخر و آس جوشانيده باشند .

[ صاحب كامل ]

صاحب كامل گويد چيزى كه از رحم سيلان كند اگر دموى باشد فصد باسليق بايد كرد . و اگر از بعض اخلاط ديگر باشد بايد كه تنقيه به دواى مسهل آن خلط نمايند و بعد از آن فرزجات حابسهء افراط طمث كه مذكور شد استعمال كنند . و اگر در سيلان بلغم و رطوبت غالب باشد بايد كه به ادويه فرزجه اندكى فلفل و جندبيدستر مخلوط سازند و گاهى در سيلان اين دوا نفع بخشد بگيرند مر نيم درم و باريك سائيده در بيضهء نيم برشت آميخته بليسانند سه روز بر ناشتا كه مجرب است .

[ جرجانى و ايلاقى ]

جرجانى و ايلاقى مينويسند كه در سيلان رحم اگر به سبب عفونت مادهء حيض بود اول تنقيهء معده و جگر به ايارج فيقرا و شربت افسنتين كنند پس معده را به معجون خبث الحديد و شربت پودينه و پودينه به شكر پرورده قوت دهند و طعامهاى مجفف و زود گوارا چون تيهو و دراج و تدرو و كبك بريان كرده و به طريق شوربا پخته و نخود و دارچينى دهند . و اگر حاجت باشد مثانه را به ماء الاصول و روغن بادام تلخ پاك كنند . و اگر حرارتى باشد به شيرهء به زور پاك كنند پس حقنها و ضمادها و شيافهاى قابض به كار برند .

[ مصنف حاوى ]

مصنف حاوى گويد كه اگر سببش ضعف قوت غاذيهء رحم بود كه از قبول غذا عاجز شود تقويت قوت غازيه به اغذيهء لطيف سريع الانهضام و اشربهء مقوى قلب و معده مثل شربت حماض و ترنج و سيب و بهى و معجون مفرح نمايند و غذا قليهء خشك ماكيان و كباب دهند . و اگر به سبب اجتماع فضول در رحم باشد پس اگر غالب بر آن خون باشد فصد باسليق و تقليل غذا كنند و ربوب و اقراص حابسه بخورانند و غذا مزورهء انار دانه به مغز بادام و ماكيان دهند و اين فرزجه بردارند خرنوب جفت بلوط مازو سوخته مساوى كوفته بيخته به آب مورد سرشته استعمال كنند . و اگر بر آن صفرا غالب باشد هر صبح آب انارين با شخم آن افشرده هر واحد سه اوقيه و شكر سفيد ده درم و ترنجبين ده درم بياشامند و غذا مزورهء ماش به شيرهء بادام و يا زرشك به مغز بادام خورند بعد از آن تنقيهء بدن از صفرا به مطبوخ فواكه يا به مطبوخ هليله كنند و بعد تنقيه ربوب قابضه به اقراص حابسه دهند . و اگر بر آن سودا غالب بود هر صبح جلابى از بادرنجويه و تخم كاسنى هر واحد سه درم و از شكر سفيد ده درم بدهند و غذا مزورهء نخود به مغز حب قرطم و بعد از آن تنقيل بدن و رحم از سودا به حب افتيمون يا به معجون نجاح كنند بعده هر صباح رب بهى ده درم و صمغ عربى بريان چهار درم دهند و غذا به مزورهء سماق مع تيهو و ماكيان سازند و اين دوا در اين علت نافع است شادنج مغسول دم‌الاخوين كهربا بسبد شب يمانى گلنار تخم خرفه گل رومى گل ارمنى هر واحد پنج درم كوفته بيخته به آب سماق سرشته قرص سازند و سه درم از آن به آب سماق يا آب بهى يا آب باتنگ يا آب عصى الراعى هر كدام كه باشد ده دم بخورانند و اين ضماد قطع رطوبات سائله از رحم كند قشور كندر پوست انار زيرهء سياه مساوى كوفته بيخته به آب مورد تر سرشته بر پشت و زهار ضماد سازند .

[ سعيد ]

سعيد گويد كه علاج سيلان رحم به حسب نوع رطوبت سائله بود اگر دموى باشد به فصد و تبريد مزاج و استعمال اغذيهء قابضه كه در كثرت طمث مذكور شد علاج كنند . و اگر از ديگر اخلاط باشد تنقيه به مسهل آن كنند و بعد تنقيه فرازج حابس خون حيض استعمال نمايند بهر آن كه علاج سيلان رحم قريب از علاج كثرت حيض است .

[ انطاكى ]

انطاكى گويد كه استفراغ خلط غالب كنند بعده تنقيهء رحم به حقنه و فرزجه جاذب نمايند و بهتين جواذب مرو شحم حنظل است پس زيره و زيت پس سعد و سنبل و زعفران و كذا شرب انيسون و سنبل و ريوند و ماء العسل .

[ بعضى از متأخرين ]

بعضى از متأخرين مينويسند كه در هند مشهور است كه گاهى رطوبات رحم از خوردن صابون سائل مىشود و چنانچه بعضى زنان بعض ديگر را بعد ادب ميخورانند و اين حب جميع اقسام آن را مجرب است شنگرف بلا در جو ماش مساوى بيش هچند همه باريك سائيده مثل ذره حب سازند و دو حب بخورند