هر واحد مثقال به روغن گل چرب كرده فرو برند و يا اين دوا بدهند گلنار كهربا گل ارمنى هر واحد سه درم صمغ عربى چهار درم تخم بارتنگ تخم ريحان هر واحد سه درم بريان همه را سواى به زور بكوبند و آميخته سه درم به رب آس يا رب بهى ده درم بخورند و محاجم نارى بر ساق نهند و فصد صافن نافع بود و اين فرزجه حبس حيض كند اقاقيا لحيةالتيس قشار كندر كزمازج دمالاخوين مازو رامك كاغذ سوخته مساوى كوفته بيخته به آب مورد سرشته به صوف استعمال نمايند .
و اگر از رقت خون و حدت او باشد رب بهى يا سيب هر كدام كه باشد ده درم با گل ارمنى و قبرسى يا قرص كهربا هر كدام كه باشد مثقالى بدهند و يا شيرهء تخم خرفه سه اوقيه به گل ارمنى و صمغ عربى هر دو بريان هر واحد مثقالى بنوشانند و غذا مزورهء زرشك يا سماق يا عدس به ماكيان و شيرهء مغز بادام بريان خورانند و اين دوا قطع نزف و حبس خون رقيق صفراوى كند ودع سوخته گل ارمنى صمغ عربى هر دو بريان اقاقيا عصارهء لحيةالتيس هر واحد سه درم كوفته بيخته يك مثقال به آب سماق يا آب بارتنگ يا آب عصى الراعى يا آب خرفه هر كدام كه باشد بست مثقال بدهند .
و اگر از انخراق عروق و انفتاح آن باشد هر صبح قرص گلنار و گل ارمنى و صمغ عربى بريان هر واحد مثقال به رب بهى ده درم بخورانند و غذا مزورهء سماق به گوشت ماكيان و شيرهء مغز بادام بريان دهند و اين فرزجهء ملحم حابس استعمال كنند كندر صبر انزروت هر واحد سه درم دمالاخوين گل قبرسى هر واحد چهار درم لحيته التيس دو درم كوفته بيخته به آب مورد يا به آب بارتنگ سرشته يكسان درم فرزجه سازند و اين شياف حبس خون حيض كند دمالاخوين گل قبرسى مساوى كوفته بيخته سرشته استعمال كنند .
و اگر به سبب غلبهء مائيت و رطوبت بر خون باشد هر صبح جلاب از اصل السوس بادرنجبويه هر يك سه درم و از شكر سفيد ده درم بنوشانند و غذا مزورهء نخود و شيرهء حب القرطم دهند بعده تنقيه بدن از بلغم به حب ايارج و به ايارج جالينوس كنند و يا بگيرند سنا پنج درم باديان بادرنجبويه هر واحد سه درم شكر سفيد ده درم جوشانيده صاف نموده در آن معجون خيارشنبر پنج مثقال حل كرده بنوشند و بر آن صبر كنند تا تنقيهء بلغم حاصل شود بعده معالجه به حابسات نمايند قرص گلنار و قرص كهربا و رب آس و رب بهى و صمغ عربى و تخم بارتنگ و غذا مزورهء سماق يا زرشك با گوشت تيهو و دراج دهند و يا اين دوا به آب بهى و رب آس بخورند قشار كندر خبث الحديد گل ارمنى هر واحد چهار درم كوفته بيخته يك مثقال قبل طعام يا بعد او بدهند و يا برنج فارسى در آب خوب بجوشانند و آبش صاف نموده بر آن كندر و گل ارمنى هر واحد يك درم انداخته ناشتا بنوشند .
و اگر حيض افراط كند اين فرزجه به كار برند سرمهء سوده تنكار الصناعته گلنار هر واحد سه درم گل مختوم زيرهء كرمانى هر واحد نيم درم كوفته بيخته در آب سماق يا آب لف گرم يا آب مورد تر آميخته در آن پنبه آلوده استعمال كنند .
و اگر به سبب غلبه سوداى محرقه بر خون باشد هر صبح جلاب از بادرنجبويه سه درم با شكر سفيد ده درم بدهند و غذا مزورهء ماش و نخود به شيرهء بادام سازند و تنقيهء به مطبوخ افتيمون يا به حب آن يا به معجون نجاح كنند و بعد تنقيه حابسات خون مثل ربوب قابضه و اقراص مذكوره استعمال نمايند .
مصنف ترويح گويد كه اگر سببش امتلاى بدن از خون و دفع طبيعت آن را بود بعد فصد باسليق هر صبح شربت عناب و خشخاش با تخم بارتنگ و يك درم صمغ عربى يا شربت انجبار بدهند غذا مزورهء عدس به شيرهء تخم خشخاش و مزورات حامضه مثل سماقيه يا زرشكيه به جوزهء مرغ اگر قوت ضعيف باشد و يا چار تخم به روغن گل لت كرده سه روز فرو برند .
و گويند كه چيزى نافعتر در قطع آن از شرب گل مختوم نيست .
و بقراط گفته كه اگر تابع نزف الدم امتداد و صغر نبض گردد روى باشد و اين قرص نافع نزف است گلنار گل ارمنى عصارهء لحيته التيس كهربا بسد اقاقيا جفت بلوط هر واحد يك جزو زرشك پوست انار ترش طباشير حب آلاس هر يك دو جزو باديان بريان تخم كرفس افيون هر يك نيم جزو قرص ساخته دو درم با ربوب قابضه بدهند .
و اگر سببش انخراق رگ يا انفتاح او باشد هر صبح ده درم رب بهى يا رب ريباس كه در آن گل ارمنى و صمغ عربى و گلنار سوده آميخته باشند بخورند و بر اين مداومت نمايند تا آن كه محتبس گردد و غذا سماقيه به جوزهء مرغ يا عدسيه به شيرهء بادام بريان و به سماق ترش كرده و اين شياف نافع است مازو شاخ گوزن سوخته پوست بيضهء سوخته كاغذ سوخته سرمه اقاقيا دمالاخوين گل ارمنى مساوى سائيده به آب سرشته شيافات سازند و بردارند .
ابو منصور گويد كه علامت افراط طمث زردى رنگ و ربو و ورم پاى و اشتهاى اشياى
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 713
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٧١٣