بود افسنتين و شيح رطب و ترمس و سداب خشك و رطب و انجير مساوى همه را كوفته شراب ميفتخ بر آن انداخته بسايند تا مثل مرهم گردد و زن هر روز دو درم تا سه روز بخورد و سه روز استراحت نمايد و همچنين تا آنكه خون نازل شود و حمول او نيز سازد و مرو به آب باديان و كرفس بنوشند و بيخ سوسن و آسمانجونى دو درم به ماء العسل سه اوقيه بدهند و اين شياف قوى است عروق خبازى خشك كرده سه جزو زنگار يك جزو سائبده با پيه گاو بسرشند و با جندبيدستر و قطران به صوفه بردارند و بيخ سوسن آسمانجونى به آب گندناى نبطى حمول كنند و از ادويه مفردهء مدر حيض فوه صعتر خشك افسنتين حاشا و غيره آن است كه در قول مسيحى گذشت و روغن جوز بست درم به آب سداب بنوشند و غذا شورباى لوبيا به قنابر و نخوداب كه در آن سداب قطع كرده اندازند و اين فرزجه قوى است انيسون قرومانا نانخواه به ورق زراوند پودينه مساوى سوده به روغن ناردين بسرشند و در صوفه بردارند و اين شياف جالينوس قويتر است خربق سياه بيخ حنظل هر دو سوده به آب سرشته شيف دراز سازند و حمول كنند كه اين دال بر رطوبت پس خون بيرون آرد .
و بقراط گفته كه اگر حيض زن متغير اللون باشد و بر يك حال و يك وقت نيايد اين علامت آن است كه او محتاج تنقيه است .
و ايضا گفته كه اگر زنى خون قى كند پس حيض آيد قيالدم از آن منقطع شود .
و اگر خون حيض او منقطع گردد پس از بينى او خون برآيد اين علامت خيرست .
و ايضا گفته كه بخور به اظفار الطيب حالب خون زنان و نافع اين است و لا سيما بسيار مگر در آن كه در سردرد هيجان كند .
و ايضا گفته كه اگر زن نه حامله باشد و نه مرضعه و در پستان خود شير يابد اين دليل آن است كه خون حيض او منقطع شده .
و جالينوس گويد كه چون زن به طبع مرد منتقل گردد چيزى از اشيا ادرار حيض او نكند اين حال زنانى را عارض مىشود كه شبيه به مردان باشند و رگهاى ايشان فراخ و قليل الدم بوند .
و اهرن گويد كه اگر زن را عادت رعاف يا خون بواسير باشد در احتباس حيض او و قلت آن باك نيست .
و ثابت گويد ادويهء كه ادرار حيض كند در اكثر آن همه تجفيف منى كنند و بعض محدثين ذكر كردهاند كه زنى آب سه برگهء مطبوخ هر روز ده استار تا سه روز نوشيد بر ناشتا پس حيض او جارى شد .
[ خجندى ]
خجندى گويد كه اگر سببش غلظ خون يا سردى باشد دو روز قبل از وقت نوبت حجامت ساقين كنند بعده هر صبح طبيخ انيسون و تخم كرفس و مشكطرامشيع هر واحد يك درم با ده درم شكر بدهند و يا پرسياوشان و باديان و پودينه هر يك يك درم با ده درم گلقند عسلى بنوشانند و غذا نخوداب دهند .
و گويند كه جلاب متخذ از عسل و روغن اليه و تخم ريحان ادرار طمث مىكند و از نطولات به آبى كه در آن قيصوم و اكليل الملك و شبت و باديان و تخم كرنب و ابهل و برگ سداب پخته باشند نطول كنند و بقرنفل و ادويهء ديگر كه در قئل مسيحى گذشت هر آنچه از آن يافته شود بر ناف تكميد نمايند و اين فرزجه ادرار حيض كند پودينهء جبلى مر مكى هر واحد يك مثقال تخم كرفس شونيز سداب هر واحد يك درم باريك سائيده به روغن سداب سرشته بردارند .
[ انطاكى ]
انطاكى گويد كه اگر سوء مزاج باشد علاجش حجامت بر ساقين است و فصد صافن قريب نوبت است و جماع و آشاميدن مدرات و بهترين آنها كرفس و كرويا و شلجم و گرز و ترب و پياز و نخود است و اكلًا و شرباً و حمولًا و جلوساً در طبيخ آنها و كذا فوه و كنجد به اندك از حلويات و از آنچه تسهيل حيض كند تغميزودلك به روغنها و شرب حلبه و تخم كاسنى و حمول حلتيت است .
[ مير عوض ]
مير عوض مينويسد آنجا كه احتباس حيض به سبب سده بود كه از خلط غليظ در رحم افتد علامتش ميلان خون رقيق با مغص است و ظهور كلف و داغهاى سياه و سرخ بر بدن و چهره و علاجش تفتيح به شربت اصول و معجون نجاح است و بعد از آن استعمال مدرات و ماء الاصول كه در قول صاحب كامل گذشت بدهند و بعد از آن اگر حاحت افتد حب منتن و ايارج لوغاذيا و فرزجهها و بخور كه در قول مذكور مسطور شد به كار برند و اين نقوع در ادرار حيض از مجربات امين الدوله است تخم خرپزه پنج مثقال تخم كرفس انيسون هر كدام دو مثقال همه را نيم كوفته در سه رطل آب بجوشانند و سه شبانه روز خيسانده هر روز سى مثقال با روغن بادام شيرين يك مثقال بدهند و اين مطبوخ در ادرار طمث از تجارب انطاكى است مويز منقى انجير خشك هر كدام بست درم گل سرخ قسط شيرين فوه الصبغ هر كدام سه درم حلبه كرفس انيسون تخم انجره تخم كاسنى هر يك ده درم جوكوب نموده در ده چند آن آب بجوشانند چون ربع بماند صاف نموده به شكر شيرين ساخته بدهند و اين فرزجه را نيز از اعمال خود شمرده اشق حلتيت جندبيدستر جوزبوا هر كدام يك جزو قرنفل زعفران شحم حنظل هر كدام ربع جزو به عسل سرشته پارهء صوف را به مقدار يك درم از آن آلوده .
و اگر احتباس به سبب پيه باشد كه در مجارى سده پيدا كند علامتش درد پشت و ناف و ثقل بدن