تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 702

مساهمون:

ص٧٠٢
باشد هر صبح شربت سيب و شكر سفيد هر واحد ده درم و مفرح و مقوى قلب و معده يك مثقال دهند و سكون اختيار نمايند و ترك رياضت و تعب كنند و خواب و حمام معتدل و جلوس در مساكن معتدل الهواد توسيع در غذا و تناول اغذيهء غليظه مولد خون مثل هريسه و عصيصه و لحوم فاصله و حلويات و حلواى گزر معمول به نشاسته و لبوب نافع . و اگر به سبب غلظ خون يا به سبب سردى مضيق حجارى خون به سوى رحم باشد هر صبح جلاب از تخم كرفس و انيسون و باديان و پودينهء حلبى هر واحد دو درم و از گلقند عسلى ده درم بنوشانند و غذا مزورهء نخود با شيرهء حب القرطم دهند و يا هر صبح جلاب از پرسياوشان و مشكطرامشيع هر واحد سه درم از شكر سرخ ده درم بدهند و زن را در طبيخ اكليل و شبت و ديگر كه در قول صاحب كامل گذشت بنشانند و به فاويه كه در همانجا مسطور شد بر ناف و عانه مكرر تكميد نمايند كه آن ادرار طمث كند و يا اين معجون بخورند كه ادرار حيض بلا توقف نمايد مشكطرامشيع قسط ريوند چينى اسارون حماما حرمل جعده هر واحد سه درم باديان تخم كرفس انيسون هر يك دو درم كوفته بيخته به عسل كف گرفته بسرشند شربت يك مثقال به آب لوبياى سرخ . و اگر نباشد به آب نخود سياه يا سرخ و اين فرزجه مدر حيض است مر پودينه جبلى هر واحد چهار درم سداب شونيز هر واحد درم ترمس افسنتين روم هر واحد يك درم كوفته بيخته به روغن سنبل و سداب سرشته بردارند و اين فرزجه قويتر از اول است پودينه جبلى ابهل سداب خشك پوست حنظل كندش هر واحد سه درم مشك دو حبه در روغن زنبق حل كرده استعمال نمايند . و اگر به سبب فرط فربهى مضيق مسالك فصد صافن و اخراج خون بسيار و استعمال رياضت و تعب رجوع كنند و هر صبح سكنجبين بسيار ترش ده درم بنوشند و غذا مزورهء سكباج به غير لحوم خورند و ديگر اغذيهء ترش تناول كنند و حمام بر ناشتا استعمال نمايند و در آن عرق آورند و در آفتاب گرم نشينند و به زنجبيل و عاقرقرحا و ديگر ادويهء بخور كه در قول مسيحى گذشت هر واحد يك درم كوفته تبخير نمايند و با جاوشير و غيره كه در قول صاحب كامل گذشت بخور كنند . و اگر به سبب سوء مزاج كل بدن يا به سبب مرضى در طحال و مقعد باشد علاج آن اعضا و تقويت آنها نمايند .

[ ابو الحسن ]

ابو الحسن گويد كه اگر احتباس حيض تابع فربهى بدن و كثرت شحم ضاعظ عروق مانع جريان خون باشد گلقند عسلى و انيسون بخورانند و شراب بنوشانند و غذا نخوداب دهند و تكميد به عانه به دارچينى و سنبل الطيب و مشك به روغن بان كنند . و اگر به سبب برد مزاج رحم يا سدهء خلط غليظ باشد علاجش به تنقيه از ادويهء ملطفه مثل ايارج و سرب ادويهء ملطفه مثل قرص مراب طبيخ ابهل كنند . و اگر مشكل گردد و مريضه را يك مثقال سداب يا طبيخ افسنتين يا شربت او يا آب لوبيا سكنجبين بزورى دهند و مر به آب افسنتين يا شراب آن حمول سازند و تبخير به حقنه نمايند و در طبيخ كرفس و سداب و باديان و پودينه نشانند و تكميد بر عانه به سنبل الطيب و سليخه و جوزبوا نمايند و يا مقل كوفته در آب پخته در لسهء صوف نهاده و گرم گرم تكميد عانه كنند و يا در رحم اندك روغن به آن يا قطران چكانند و يا سداب به حمول كنند .

[ خضر ]

خضر گويد كه اگر از غلظ خون به سبب برودت و كثرت مخالطت اخلاط غليظ باشد طبيخ اصول كه در آن تخم كرفس و كثوث و انيسون و باديان باشد شربت اصول و مطبوخ فوه و مويز و بيخ كرفس و پوست بيخ كبر دهند و در طبيخ بابونه و حلبه و اكليل الملك نشانند و آبى كه در آن كرنب و شبت پخته باشند . و گويند كه سفوف حلبه ادرار حيض كند و قرص انبرباريس به شربت اصول نيكو است خصوصاً اگر به مشاركت جگر باشد و همچنين جلنجبين به ماء الاصول و مشكطرامشيع و پودينه به عسل سرشته يا جوشانيده و آنچه از حرارت باشد نوشيدن آب كاسنى يا آب عنب الثعلب به شكر آن را نافع بود خصوصاً اگر به مشاركت كبد باشد و آنچه از يبس باشد روغن سوسن و روغن بابونه و روغن بادام نفع كند . و اگر با حرارت بود روغن بنفشه و پيه ماكيان و بط مناسب بود و از اغذيهء آنچه ادرار حيض كند لوبيا است چون در آب تر كنند و آب او بنوشند . و اگر آن را كرفس و اندك سداب و خردل بجوشانند و نخودآب به زيت چون نخود سياه باشد و سفيد نافع بود و طبيخ حلبه با خرما نوشيدن و زنجبيل مربى و اين دواى مركب ادرار حيض كند چون از برودت يا آميزش اخلاط غليظ به خون باشد لوبياى سرخ حلبه هر واحد يك كف انيسون پنج درم به سداب خشك سه درم فوه پنج درم تخم حرمل پنج درم تخم كرفس هفت درم جوشانده صاف نموده يك درم سنجرينيا در آن حل كرده بنوشند .

[ ابن نوح ]

ابن نوح گويد كه فصد صافن و حجامت بر ساق كنند و محاجم بلاشرط بر عانه نهند و در آب شيرين نيم گرم بنشاند و اصول غار و بارز هر يك مثقال به ماء العسل بخورانند و يا جاوشير و افسنتين و پوست سليخه مساوى خيسانده به آب پودينه نهرى يا آب فوه بنوشانند و اين دوا ادرا حيض كند . و ايضا مردان را كه منى ايشان محتبس شده باشد نافع