ديگر عصارهء قثاء الحمار نه قيراط به زهرهء گاو نر آميخته استعمال نمايند .
ديگر براى زنى كه حيض او بند شود و گمان حمل آن گردد پس اگر حامله باشد جنين را نفع كند .
و اگر حامله نباشد حيض را فرود آرد جندبيدستر انيسون تخم كرفس هر واحد يك درم كوفته بيخته با شراب ممزوج بنوشاند .
و چون به جاوشير و كندش و اظفار الطيب و عود ميعهء خشك بخور سازند حيض را فرود آرد و گاهى تكميد مينمايند به طبيخ شبت و بابونه و اذخر و مرزنجوش و سليخه و قسط و اكليل الملك و كرنب و گندنا و سداب و پودينه و شونيز و كرفس و صعتر و حاشا و قيصوم و قرومانا بايد كه مريضه را در اين طبيخ بنشانند و گرم گرم در ابريق انداخته سر او بسته سر انبوبه نزد فرج بدارند به نوعى كه بخار آب در فرج داخل شود و سرد نگردد .
[ بوعلى ]
بوعلى مينويسد كه آن چه متعلق به تسخين و تبريد و توليد خون و ترطيب بد نسبت و علاج اورام و علاج رتق و ماندن آن از اصول منكرره معلوم است و احتباس حيض حادث از قسم رتق لاعلاج و از انسداد دهن رگها به سبب التحام قروح مأيوس العلاج است و علاج آنها اخراج خون است تا كثرت ننمايد و تنقيهء بدن و استعمال رياضت .
و الحال ذكر معالجات مدر حيض ميكنيم و او آن است كه تحريك خون به سوى رحم نمايد و آن را در مسام نافذ گرداند و مسام را بكشايد و اين چنين به ادويه در مفردات .
و ايضا در قرابادين ذكر كردهايم در اين جا ارادهء ذكر تدابير و مداومت كه لائقتر به اين مكان است مينماييم و تدبير در اين تحريك خون به قوت به سوى حيض است و آن چه اين عمل كند فصد رگ صافن و رگ پس عقب و فصد رگ زانو است و مابض از آن قويتر بود و حجامت بر ساق و كعب و خصوصاً در زنان فربه موافقتر است و گاهى به تكرار فصد صافن از پاى دوم احتياج شود و ادامت بستن اعضاى سافله و كذلك ترك او چند روز بعد از استعمال ادويهء مفتح مسام و مسهل رطوبات لزجه اگر سببش رطوبت باشد پس از آن استعمال ادويهء خاص بادرار و اينها ملطف خون مفتح سدداند بعضى از آن مشروباتاند مثل پودينه و طبيخ او به ماء العسل و پاشيدهء او بر ماء العسل و ابهل از اين قويتر است و مشكطرامشيع شخت قوى است و دارچينى و ايارج فيقرا و سكنبيج و جاوشير و ثمر او و جندبيدستر و قرومانا و طبيخ راسن و طبيخ اشنان و طبيخ لوبياى سرخ و محدوث و اشترغاز و تخم مرزنجوش و بعضى از آن حمولاتاند مثل خربق سفيد و تخم حنظل و ميعل سائله و قنطوريون و صمغ زيتون برى و جاوشير و جندبيدستر و حلتيت و سكنبيج و قرومانا عصارهء افسنتين و گاهى فرفيون سوده با پنبه حمول كنند و بر آن تا زمانى اندك به غير افاط صبر نمايند و اين حمول جيد الاثر است مرو پودينه هر واحد چهار درم ابهل هشت درم سداب خشك ده درم مويز منقى بست ردم به زهرهء بقر سرشته از آن فرزجات سازند .
و ايضا بگيرند جندبيدستر و مر و مشك و به روغن بان بلوط ساخته بردارند و حمول روغن اقحوان مدر طمث است و آب شقائق و نسرين .
ايضا اشنان فارسى و عاقرقرحا و شونيز و سداب و رطب و فرفيون مساوى باريك سائيده با بهروز سرشته و رجوف صوف كه در روغن زنبق تر كرده باشند نهاده در داخل رحم حمول كنند و بعضى از آن مادات و كماداتاند و تكميد به فاويه مدر حيض است و بعضى از آن بخوراتاند به مثل خطل تناهذ كه اين ادرار فى الفور كند و همچنين جاوشير و حلتيت و سكنبيج و قرومانا و بعضى از آن آبزنات انداز ابى كه اندر آن ملطفات مدر حيض مثل پودينه و سداب و مشكطرامشيع و مانند آن جوشانيده باشند .
[ صاحب كامل ]
صاحب كامل گويد كه اگر احتباس به سبب ورم رحم يا التوا و كجى او باشد علاج آن نمايند .
و اگر به سبب غلظ خون باشد و حادث از خلط غليظ يا از بودت مضيق عروق باشد مداواى او بدانچه مسخن و ملطف و مفتح سدد و مرقق خون باشد بايد كرد مثل آن كه تخم كرفس و انيسون و باديان و پودينه كوهى و نهرى باريك سائيده اندك از آن به ماء العسل يا آب نخود سياه بخورند .
و اگر اين ادويه جوشانيده آب او به ماء العسل يا به آب نخود سياه و ابى كه ترمس به اندك مشكطرامشيع در آن جوشانيده باشند بنوشند نفع بخشد و زن را در آبزن كه اندر آن آب كرفس و كرنب و باديان و بابونه و سداب و برنجاسف و ابهل و گودينه و مانند آن جوشانيده باشند بنشانند و بر عانه و ناف به افاويه كماد نمايند بهر آن كه بقراط گفته كه در اين بهر ادرار حيض منفعت عجيب است .
و اين قول او است كه تكميد به افاويه جلب خون حيض كند و در مواضع كثير نفع كند اگر آن در سر گرانى پيدا نكند .
و اين افاويه سنبل و دارچينى و ليخه و عود بلسان و حب آن و بسباسه و جوزبوا و هيل و قاقله و حمامه و قسط و فقاح اذخر و مانند آن است .
چون اين همه يا بعض او بگيرند و نيم كوب كرده در آن مقدار آب كه آن را بپوشد بجوشانند و دو كيسهء صوف نهاده مكرر تكميد سرذه و عانه بدان نمايند و آن گرم باشد كه اين ادرار حيض نمايد .
و اگر آن فائده نكند و اين دو استعما نمايند بگيرند مشكطرامشيع و پوست سليخه هر واحد مثقال تخم كرفس باديان انسون زيره سياه هر واحد يك نيم درم جندبيدستر و قنه هر واحد