حماما مصطكى هر واحد اوقيه روغن سنبل رومى روغن سوسن هر واحد سه اوقيه گداختنى را گداخته و كوفتنى را كوفته بيخته مخلوط سازند و در صوف حمول سازند .
و ايضا موم سفيد شت اوقيه پيهء مرغابى صمغ بادام هر واحد شش اوقيه مصطكى ميعهء سائله هر واحد سه اوقيه روغن سنبل رومى شش اوقيه زعفران سه مثقال مخلوط كرده و در صوف استعمال كنند .
و ايضا ميعه سه اوقيه كندر فلفل هر واحد يك نيم اوقيه موم سفيد هفت اوقيه پيه بط چهار اوقيه روغن بلسان روغن سوسن آسمانجونى روغن سوسن سفيد مقدار حاجت سنبل سه مثقال .
و اگر قويتر خواهند قرومانا چهار اوقيه تخم انجره چهار مثقال در آن آميزند و اين روغن نيكو است تدهين بدان الم رحم را نافع روغن كنجد ده رطل تخم فنجشك پنج اوقيه سداب سليخه هر واحد چهار اوقيه ادويه نيم كوفته در روغن انداخته در آفتاب به موسم تابستان چهل روز آويزند و يا بر آتش نرم بپزند .
و اگر قويتر خواهند فرفيون و جندبيدستر و فلفل و عاقرقرحا و حب الغار هر واحد مقدار حاجت به حسب سن و مزاج و قوت و مرض در آن داخل كنند .
و ايضا علك الانباط مصطكى سنبل هر واحد شش اوقيه روغن سوسن آسمانجونى روغن شبت هر واحد رطل شهدانج دشتى عاقرقرحا هر واحد چهار اوقيه فلفل اكليل الملك سليخه شونيز پودينه هر واحد اوقيه ادويهء خشك را با سركه بسايند و علك را در روغن گداخته آميزند و بر مراق و زير ناف و حقوبن بمالند .
[ ابن سينا ]
ابن سينا مينويسد كه آن چه سبب او احتباس حيض باشد بايد كه تدبير او اگر در آنجا سفيدى مفرط نباشد و سببش احتباس كثرت رطوبت لزج نبود و به فصد باسليق و صافن كنند و در هر حال از استعمال مدرات حيض چاره نبود و خصوصاً حمولات حادهء مدغدغهء فم رحم مثل كرمدانه و فلفل و امافرفيون در اين باب سخت قوى است حيض را فى الفور فرود آرد و دغدغهء فم رحم و نواحى فرج آن را نافع است حيض محتبس بشد خواه منى كه آن رحم را به سوى اسفل مائل گرداند و حيض را آمادهء ذرور سازند و غاليه در اين مرض عجيب است و آبزنات از مدرات نافع بود و خصوصاً آن چه از كاشم و حلبه و بزر كتان و مرزنجوش و قيصوم مرتب كرده باشند و آبهاى حمات نيز نافع است .
و بايد كه فصد باسليق ناحيهء ميل رحم باشد .
و اگر به جانبى مائل نباشد بلكه به سوى بالا متقلص گردد از هر دو جانب كه خواهند و يا از هر جانب فصد كنند پس اگر رطوبات بسيار محسوس شود مستفرغات آن مثل ايارج روفس و بثاوريطوس استعمال نمايند .
و چون فصد و استفراغ خون كردند گاهى بعد هفتم روز حاجت اسهال بايارج حنظل و ايارج فيقرا افتد و گاهى احتياج تكرار آن افتد و گاهى به خورانيدن حب شيطرنج و حب منتن حاجت آيد پس حجامت بعد از سه روز بر پشت و مراق و گاهى بر ران و كنج ران كنند و تلطيف تدبير نمايند و تسخين اسافل هدلك و كمادات و مروخات نمايند بعده مثل جندبيدستر يا مربات يا به ماء العسل دهند و سنجرينيا و دحمرثا و فلافلى و كمونى و كاسكنيج به آب انيسون يا به آب لوبياى سرخ و قرنفل نيز نافع است و از مشروبات جيده اين است كه بگيرند كمونى مقدار عنصه و به آب سداب يا به آب طبيخ فنجكشت بخورانند و غاريقون در اين علت خيلى نيكو است چون به شراب خورانند و جندبيدستر گاهى عافيت تمام بخشد و همچنين اظفار اليب و كذلك عنصل و سركهء او چون بنوشند يا سكنجبين ترش آن و آب شونيز چون بنوشند و در آن شفا است .
و ايضا وزن دو درم داذى در نبيد قوى بنوشند و نوشيدن روغن بيدانجير بسيار نافع است .
و ايضا آب برن فنجنكشت به شراب و روغن بنوشند .
و ايضا بگيرند يك دم جاوشير و دو دانگ جند يبدستر و در شراب بنوشانند كه آن را خيلى سودمند است و مدر است و از ضمادات و كمادات همه آن چه تلطيف خون كند و آن را صفراوى گرداند و از حمولات جيده سنجرينيا به روغن غاريا روغن سوسن قدر بندقه است و يا شياف از داذى به شراب حمول نمايند .
و ايضا بگيرند ميعهء سائله سه اوقيه فلفل و كندر هر واحد اوقيه پيه بط دو اوقيه تخم انجره چهار مثقال فتيله ساخته بردارند .
و ايضا حقنهها و شيافات معمول از آن چه مسخن و مدر باشد و اسهال اخلاط غليظ و تحليل رياح نمايند استعمال كنند .
و اگر سبب او احتباس منى باشد بايد كه تدبير تزويج نمايند و تا آن وقت رياضت و مجففات منى مثل سداب و پودينه و تخم فنجنكشت و جوارش كمونى استعمال بايد كرد و طبيخ اصول ميل كنند .
و بايد كه قابله انگشت به روغن سوسن يا ناروين يا روغن غار چرب كرده در فرج داخل كند و باب فرج و باب رحم را دغدغه بسيار نرم نمايد و ضرور است كه با وى لذت بود و مثل حال جماع بود كه از آن گاهى شى بارد خارج مىشود و صحت مييابد همچنين اگر حمول اشياى لاذعه مدغدغه مثل سنجرينيا به روغن غار و مثل زنجبيل كنند و فلفل و كرمدانه در اين باب عجيب است و در مثل اين حال از فصد حذر كنند بلكه در اين قسم آن چه تنبيه حرارت كند استعمال نمايند و معالجه به علاج طمثى كنند و اين را اعراض رديهء آن را معجون نجاح