آميزند و به پنبه كهنه مخلوط ساخته بردارند و اين مرهم جهت تنقيهء رحم نافع است گل خطمى بابونه اكلل الملك بزر كتان حلبه گل سرخ تخم ترب مر مكى كند هر يك چهار ماشه مقل اشق هر يك دو ماشه پيه مرغ روغن هر يك چهار توله زردهء بيضه مرغ دو عدد زعفران سه ماشه ادويه كوفته بيخته با پيه روغن گداخته و زردهء بيضه آميزند و با لته آلوده بردارند و بعد اين شيافات مدرهء حيض به كار برند و اين حمول تنقيهء رحم از رطوبات كند مر مكى قرنفل نر مساوى كوفته بيخته در لته بسته هر صبح و شام بردارند در سه روز تنقيه رحم كند .
و ايضا كه منقى رحم آب است بهروزه قرنفل مرباى برنگ نمك لاهورى نركچور مساوى به روغن كنجد آميخته به پنبه لوث مكرده بردارند .
شيخ ميفرمايد كه فصد كنند اگر احتياج آن باشد و رياضت استعمال كنند و در اشياى مدر ماهيت قوى الادرار بنشانند و ادويهاى كه در ضمادات استسقا استعمال ميكنند به كار برند تا نضج يابد بعده مدرات قوى حيض به عمل آرند و مدرات بول بنوشانند و در حقنههاى مستسقين و شيافات مدر ماده و حيض باكى نيست و حمول خربق سفيد نافع است و آب بسيار اخراج نمايد .
نفخهء رحم و رياح آن
سبب اولى حدوث نفخه و اجتماع ريح در رحم ضربه يا سقط با عسر ولادت يا انقلاب رحم يا اسقاط مضعف مزاج رحم از الم آن است و يا سوء مزاج بارد غير مفرط مضعف حرارت و يا انجماد خون يا شدت غلبهء برودت مسدد فم رحم و مادهء رياح يا در فضاى رحم يا در ميان ليف او يا در زواياى او محتقن گردد و نفخ آرد و آنچه در خلل ليف باشد صعبتر بود از آنچه در زوايا باشد و او از آنچه در تجويف باشد و علامات اين مرض آن است كه از شدت قوت احتباس ريح در رحم و در ليف او نفخ مع وجع و تمدد در عانه و صلابت شكم پيدا شود و وجع در كنج ران منبسط گردد و به سوى رانها فرود آيد و طرف بالا تاخم معده و حجاب برآيد و دست زير ناف زنند و آواز مثل آواز بلبل برآيد و حال او شبيه به استسقاى طبلى باشد و گاهى درد او از جائى به جائى منتقل شود و بادى مغص و ضربان و خلش باشد و آن را كمادات قوى حار ساكن كند و به اعادهء سردى عود نمايد و از غمز قراقر نمايد و زهار بلند گردد و گاهى اين ريح مدت العمر باقى ماند و علاج نپذيرد و گاهى وقت جماع آواز آيد و گمان گردهاند كه اشتمال رحم بر منى مرد اين ريح را چنان تحليل كند كه گويا هيچ نبود .
علاج
تنقيه بدن به مسهل بلغم و حب ايارج نمايند و جوارش كمونى بخورانند و ادويهء گرم محلل رياح مثل بابونه و اكليل شبت و مرزنجوش و مصعكى و پودينه و سداب و تخم كرفس و باديان و برنجاسف و زيره و نانخواه به طريق حقنه و فرزجه و ضماد و كماد و آبزن استعمال كنند و كماد به مثل شونيز و جاورس و اوخال آب سداب و شرب حلبه به عسل و هر چه در علاج ريح گردد و مثانه و در علاج استسقاى طبلى گذشت نافع بود .
و ايضا براى درد رحم مع برآمدگى زير ناف كه گاهى پيدا شود و گاهى زائل گردد و سرگين فاخته به روغن گل سائيده بردارند و بجاى برآمدگى برگ شبت پخته بربندند و باديان هرويا هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند داخل كرده دهند باز اگر قبض باشد سناى مكى شش ماشه افزايند .
و اگر از نفخهء رحم بعد خوردن طعام شكم به شدت كلان و منتفخ گردد جوارش كمونى شش ماشه شيرهء باديان چار ماشه عرق مكوه ده توله گلقند دو توله دهند و روغن بابونه نيم گرم بمالند بعده باديان فوه الصنغ عنب الثعلب هر يك چهار ماشه بيخ باديان خارخسك تخم خرپزه هر يك شش ماشه جوشانيده گلقند دو توله داده مسهل دهند بعده هليلهء مربى يك عدد عرق باديان مكوه هر يك پنج توله نبات يك توله بالنگو پنج ماشه پاشيده بدهند و نخوداب دهند باز مصعكى ماشه سوده به گلقند توله سرشته با شيرهء باديان چار ماشه شيرهء تخم خرپزه شش ماشه نبات يك توله دهند بعده اگر در پهلو درد و كسك رياح و پيچ در شكم معلوم شود ريشه خطمى تخم مر هر يك چهار ماشه به عرق عنب الثعلب دوازده توله جوشانيده شيرهء تخم خيارين شش ماشه شربت بنفشه دو توله دهند .
و ايضا كه درد رحم و شكم باشد تخم كاسنى عنب الثعلب هر يك شش ماشه برگ سداب چهار ماشه خطمى سه ماشه جوشانيده به روغن بيدانجير يك توله دهند باز گل سرخ چهار ماشه سناى مكى نه ماشه مويز منقى ده دانه باديان گل بنفشه هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند دو توله بدهند و به جاى درد فلوس خيارشنبر روغن گل ضماد نمايند بعد از آن قرص گب صغير چار ماشه سوده به كلكانج بزورى يك توله سرشته همراه شيرهء عنب الثعلب شيرهء باديان هر يك چهار ماشه در عرق عنب الثعلب ده توله برآورده شربت بزورى دو توله حل كرده بهند و اين سفوف رياح رحم را ببرد و زنان آبستن را سود دارد و معده و جگر را قوت دهد پودينه باديان هر واحد يك نيم درم مروارى ناسفته عاقرقرحا هر يك دو درم زرنباد درونج تخم كرفس وج تركى جوز بوادار فلفل دارچينى خيربوا هر يك سه درم زنجبيل مصعكى يك نيم درم شكر همچند همه شربتى دو درم تا سه درم و معجون به زور مسمى به عطائى و همه آنچه تحليل رياح از اسفل نمايد رياح رحم را نافع بود .
اقوال حكما :
[ سويدى ]
سويدى مينويسد كه حمول كباش قرنفل در تحليل