غبار و هرگاه خشك شود باز تسقيه نمايند بعده پخته نگاه دارند و از آن حريره به شير تازه و فانيذ بسازند .
و ايضا بگيرند سه رطل شير تازه و در آن نيم رطل ترنجبين صاف و نيم رطل مغز جتة الخضرا كوفته بجوشانند بعده خوب ماليده و صاف كرده نيم رطل از آن بگيرند و بر آن نيم رطل خولنجان انداخته به قدر هضم چند روز بخورند كه عجيب است .
و ايضا بگيرند آب پياز و مثل آن عسل و بجوشانند تا عسل باقى ماند شربتى از آن ملعقه ياد و ملعقه وقت خواب به آب گرم .
و ايضا بگيرند اردوبات مثل حريره بعده افشرده به شير تازه بسيار و آب نارجيل نصف وزن به شير بپزند و به شحم بط چرب ساخته مثل هريسه بسازند .
و ايضا زردى بيضه نيم برشت ساخته بر آن انگوزه و نمك سقنقور پاشيده بخورند و اين قوى است و خصوصاً عقب استحمام و مالش به روغن ياسمين و سوسن كنند .
و ايضا بگيرند زردى بيضه و بر هم زنند .
و اگر بادى سفيدى باشد جائز است پس به قدر چهارم آن آب پياز كوفته اندازند و نيم برشت سازند و به چيزى از نمك ابازير مذكوره بخورند .
و ايضا گزر و پياز و شلجم كوفته با باقلا و نخود و عسل به گوشت نرم جيد بپزند و ابازير گرم داخل كنند .
و ايضا بگيرند باقلا و نخود و لوبيا و در آب تر كنند تا بزرگ شود و بعده لحم ميش قطع كنند چنانچه طباهيچ مىسازند و از آن يك تود از پياز يك قود از لبوب مذكور يك تو سازند و بر هر تو نمك سقنقور و اندك انگوزه و دارچينى و قرنفل بسيار بپاشند پس بر آن دماغ گنجشك و كبوتر اندازند .
و ايضا بگيرند دماغ سى گنجشك و در سكوره آبگينه كنند تا مائيت او باطل گردد و بر آن مثل ادپيه گرده بز تازه اندازند و به مصالح قرنفل و فلفل و زنجبيل آميخته بندقه سازند و يكى بعد ديگر از آن بخورند در حالى كه اراده جماع كنند و اين عجه جيد از ماست بگيرند دماغ گنجشك و كبوتر پنجاه عدد و زرده بيضه گنجشك بيست و زرده بيضه ماكيان جوان ده و آب گوشت ميش و كوفته پخته خوب افشرده يك رطل و آب پياز افشرده سه اوقيه و آب جرجير پنج اوقيه و نمك و مصالح گرم قدر حاجت و روغن زرد پنجاه درم و از آن خاگينه ساخته بخورد و هنگام هضم او شراب قوى ريحانى حار مايل به شيرينى بنوشند
حلوا براى ايشان بگيرند مغز چلغوزه دو جزو و تخم جرجير و مغز تخم خربزه هر واحد يك جزو كوفته در روغن زرد بريان كرده اندك دارفلفل و دارچينى بر آن ريزند بعده عسل به قدر كفايت داخل كرده حلوا سازند .
و ايضا بگيرند نخود در آب يا شير تازه يا در آب جرجير يا در آب حسكتر كنند تا منتفخ شوند بعده به روغن گاو اندك بريان كنند و با مغز چلغوزه هم چند او بكوبند و عسل به قدرى كه در آن سرشته شود و اندك مصطكى و دارچينى داخل كرده بپزند و مثل حلوا قطع نمايند .
و ايضا عسل جوشانيده غليظ سازند و بر آن مغز چلغوزه كلان و تخم گزر و دارفلفل و شقاقل و دارچينى و تخم جرجير پاشيده مثل جوارش سازند .
و اگر از تخم گزر و جرجير كراهت باشد بدل آن حبة الخضرا و اندك مشك كنند
اشربه براى ايشان اشربهء شيرين و زبيبه متخذ از زبيب نيك شيرين و آن كه در آن علظى باشد همه موافق ايشان است و اين شراب موافق ايشان بود بگيرند جرجير و شلجم و انجير خشك برابر و در آب بپزند و صاف كرده آب مويز مطبوخ مصفى گرفته همه مساوى آميزند و شيرينى او بفانيذ افزوده نبيند سازند تا برسد
ديگر مخترع ما بگيرند خسك و جرجير و گزر و شلجم و در آب خوب جوشانيده صاف نموده در هر جزو آب او ربع سدس جزو فانيذ يا شكر سرخ و ربع سدس دو جز و انجير و نصف سدس جز و مويز شيرين و سدس سبع نارجيل كوفته و نبيند سازند تا برسد
ديگر تأليف ما بگيرند آب افشرده انگور و در هر ده من از اين آب سه من از اين دوا بگيرند تخم جرجير و تخم شلجم ربوزيدان و تخم هليون و لسان العصافير و حب قلقل و لعبت بربرى و تخم زردك و بهمنين مساوى و كوفته در صرهست بسته با آب انگور در خم اندازند و هر وقت بجنبانند و بعد جوش برآرند .
و اين شراب ديگر است گزر و انجير در آب بسيار بپزند و صاف كرده در آب او مويز منقى پخته صاف كنند و بر آن فانيد انداخته بگذارند تا آن كه به جوش آيد و آب چشمه آهن و آب آهن تاب مقوى است .
[ صاحب كامل ]
صاحب كامل گويد كه اگر قلت منى به سبب عدم غذا از استفراغ مفرط عارض بدن باشد علاجش به منعشات عليل و مؤلدات خون محمود و برد كردن بدن به حال فربهى و اسخان و ترطيب بود به مثل نان پاكيزه و لحوم بزغاله يك ساله و بره مطبوخ بدفعات و اسفيدباجات به نخود سفيد كوفته و گندم جوشيده و شرابى كه در آن اندك شيرينى باشد بياشامند و براى غذا به يك دفعه وارد نكنند مگر به دفعات و در آبزن آب نيم گرم شيرين بعد غذاى قليه بنشينند و سكون و راحت اختيار كنند .
و اگر قلت منى از سوء مزاج بارد يابس باشد تدير مسخن مرطب از اغذيه حاره رطبه مثل لحوم حملان فربه و كله معمول اسفيدباج بشبت خولنجان و دارچينى نخود و زيرهى باقلا و گندم و پياز و هليون و جرجير و گزر و شلجم و گوشت گنجشك و قنابر سازند و در حمام معتدل الحراره كه آب او شيرين باشد بعد تناول اندك غذا غسل نمايند و زنجبيل مربى و شقاقل مربى و نارجيل مربى و زردك مربى و ناطف معمول به مغز چلغوزه