شيرهء تخم خرفه و شير و دوغ دهند و از اغذيه و ادويه گرم پرهيز كنند و خصيه را به روغن بنفشه بادام چرب سازند و به قليه خيار و گوشت بزغاله و اسفاناخ و مانند آن غذا فرمايند .
و اگر به سبب يبوست آلات منى باشد علاجش از مرطبات كنند و دواء الترنجبين دو توله خورده باشند و اگر حسك مربى در آن داخل كنند قوى گردد و اغذيه مرطبه مثل حريرههاى لينه و شورباى چرب تناول كنند و شير بنوشند و استحمام و سرور و تدهين و هرچه فرحت و رطوبت افزايد نافع بود .
و اگر به سبب رطوبت آلات منى باشد از اشياى يابسه مثل زيره و دارچينى علاج كنند و اطريفل صغير و معجون به زور و مانند آن نافع بود و معجون خبث الحديد را در اين باب تاثير عظيم است .
و اغذيهء ناشفه مثل قليههاى مبزره و كباب به مصالح گرم مثل دارچينى و زيره و صعتر دهند و بهترين گوشتها گوشت مرغ و عصافير و دراج و مانند آن است و روغن قسط كه در آن فرفيون و سعد حل كرده باشند بر قضيب بمالند و كذلك ديگر مسخنات و مجففات .
و اگر به سبب برودت و رطوبت يا برودت و يبوست يا حرارت و يبوست باشد علاج مركب از علاج كيفيات مفرده مذكور نمايند .
و اگر ضعف باه به سبب قلت حدت منى و سكون آن و فقدان لذع منى بود چنانچه بنگيان و افيونيان را مىباشد معاجين مسخن منى و محدث حدت و لذع مثل معجون زرغونى و معجون به زور خورانند .
و حقنه مسخنه معمول از طبيخ خارخسك و زنجبيل كه در آن شير تازه و روغن جوز آميزند و حمولات حاره مثل مغز پنبهدانه و عاقرقرحا و بارزد و پيه شير به روغن نارجيل آميخته به عمل آرند .
و اگر ممكن بود ترك مخدرات نمايند و الا بدل آن حب جدوار يا حب سم الفار كه در جذام نافع و يا فلونيا بخورند و براى ايشان غير مؤمنين و بدل آن شراب بهتر است .
ذكر ادويهء مفردهء يونانيه و هنديه كه مولّد منى و مزيد آن است :
خوردن تخم گزر و كذا مغز نارجيل تازه و كذا زنجبيل مربى به عسل يا به شكر و كذا نخود سياه و كذا فندق هر واحد در توليد منى مجرب سويدى است .
و خوردن گندنا و كذا سورنجان و كذا مغز چلغوزه كبار يك شبانه روز در آب تر كرده به مويز سرخ يا به شكر خوردن و كذا مغز حب القرطم و كذا تخم رطبه و كذا پياز خام يا پخته يا بريان .
و كذا حب قلقل و كنجد مقشر و شكر يا عسل و كذا ماهى تازه به روغن كنجد بريان لا سيما اگر با وى پياز خام بخورند و كذا برنج به شير ميش يا بز و شكر پخته و كذا گوشت بط و كذا سير بستانى مطبوخ يا بريان در مرطوبين .
و كذا حب الزلم و كذا بهمن سفيد و كذا بوزيدان مغز بادام شيرين و شكر و كذا قنبيط و تخم آن و كذا گوشت ماكيان جوان و كذا خارخسك و كذا شير گاو تازه و كذا مسكهء او كذا لحم دراج .
و كذا كبوتربچه و كذا روبيان تازه و كذا شلجم و تخم آن و كذا هليون و كذا بيخ راسن لا سيما در سن شيخوخت و كذا مغز چلغوزه صغار و كذا نخود به شير ميش و دارچينى و شكر .
و كذا گزر بستانى و مرباى آن به شكر يا به عسل يا به رب انگور و كذا مورد و كذا لسان العصافير و كذا زيره و كذا خرما لا سيما به مغز بادام و به خشخاش و كذا قلقاش و كذا شورباى كلنگ و كذا ترب .
و كذا بهمن سرخ و كذا تخم خيار و كذا باديان و بقلهء آن و كذا تودرى و كذا گل نسرين به شكر سفيد و انيسون يا به عسل تنها و كذا شير بز تازه و آرد نخود و كذا بقلهء جرجير و تخم آن .
و كذا ترنجبين در جوانان و در پيران مقلل منى است و كذا گرسنه و كذا نعنع بستانى تازه هر واحد مولد منى است و خصية الثعلب در اين باب مشهور النفع است .
مگر حكيم علوى خان گفتهاند كه هرگاه خشك مىشود عمل او باطل مىگردد مثل ريوند كه چون بجوشانند قوت اسهاليه او باطل مىشود و كندر با نيمبرشت مجرب نوشته و كذا عنبر به ماء العسل اعاده باه مأيوسين كند .
و كذا قرنفل با شير تازه به غايت نافع است و كذا تخم انجره به شير گوسفند .
و گويند كه نخود را شب و قدرى آب تر كرده صبح آن را مقشر كرده حسب تحمل هاضمه دو سه توله بخورند و آب آن قدرى با عسل يا قند آميخته بنوشند كه از ادويهء مفرده هيچ چيز به اين نمىرسد و مجرب است .
و يا نخود پاؤ آثار در آب برگ خارخسك پرورده خشك نمايند و سفوف كرده شكر برابر آميخته با شير ماده گاو يك كف دست بخورند .
و اگر بيخ درخت سينبهل دو ساله كه سفيد و مثل ترب نرم باشد و از زمين برآرند و آهن به آن نرسانند و ريشههاى باريك آن را دور كرده به كارد چوبين ورق ورق نموده و به سوزن چوبين سوراخ كرده به ريسمان كشند و در سايه خشك نموده سفوف سازند و هر زور يك توله آن را با يك توله نبات در نيم پياله آب گرم ريخته به قاشق چوبين بر هم زنند تا لعاب برخيزد و بنوشند و تا چهل روز به همين دستور خورده باشند و در اين ايام از ترشى و بادى و جماع و اعراض نفسانى و بدنى و هواى سرد و آب بسيار سرد پرهيز نمايند در توليد منى و تقويت جميع قواى بدنى مجرب است .
و اگر تخم سرس در آب تر كرده مغز او برآورده و در سايه خشك كنند بعد كوفته بيخته با شكر سفيد آميخته هر صباح مقدار نيم توله بخورند و چند روز مداومت نمايند بسيار مبهى و مقوى است و كذا پوست بيخ اونت كتاره سائيده نيم دام يا كم زياده با شير جوشيده به شكر شيرين ساخته خوردن .
و اگر اندرجو يك شبانه روز در آب گرم تر كرده مقشر كنند و در شهد كف گرفته هشت روز