و سبب اول و دوم مثل مقدمهء سبب سوم است چنانچه اسهال صفراوى كه مانند مقدمه براى قروح امعا مىباشد
علاج :
بنادق البزور همراه لعاب اسپغول در عرقيات بارد برآورده شربت بنفشه داخل كرده بنوشند يا گشنيز خشك و گل نيلوفر و صندل سفيد و آملهء مقشر در آب تر كرده صبح صاف نموده شربت نيلوفر داخل كرده بنوشند و نوشيدن ماء الجبن نيز فائده مىكند .
و از شياف ابيض و كافور و شير بز يا شير خر يا شير دختر زراقه بگيرند و ماء الشعير و بيضهء نيمبرشت و روغن بادام و شورباى ماكيان فربه به كشك جو و كدو و غيره اغذيهء كه در آن طعمى غالب نباشد بخورند و در علاج اهتمام نمايند تا در صورت درنگ به قروح نه انجامد و آنجا كه ماده بسيار باشد و تعديل كفايت نكند تنقيه به فصد و قى و تليين نمايند .
و اگر سبب فقدان رطوبت باشد بعد قطع سبب آن لعابات و مغريات و زراقه و غيره كه مذكور شد به عمل آرند .
و اگر به سبب قروح و جرب باشد علاج هر واحد از آن در مقامش مذكور است بدان توجه نمايند
ذكر بعض ادويه مفرده و مركبه كه به حرقة البول نافع است :
درخت موز يعنى كيله قدرى از ميان تنه آن شق كنند و به شب در آنجا ظرفى وصل نمايند به طورى كه آب از آن در ظرف آيد و صبح آن آب را بگيرند و حسب حاجت بدهند كه به جهت سوزش بول نفع تمام دارد
ديگر جو با تخم خيار و تخم بادرنگ و مغز تخم كدو و تخم خربزه و خشخاش و خرفه همه باريك كوفته بپزند تا مهرا شود و صاف كرده شكر سفيد آميخته بنوشند كه در تسكين سوزش بول مجرب سويدى است و كذا خوردن هندوانه و نوشيدن آب آن و كذا نوشيدن شيرهء تخم خيار مجرب او است
ديگر نوشيدن شورباى ماكيان فربه كه با گشنيز سبز مفرط پخته باشند و كذا خوردن كاهو و كذا پيه ماكيان با حريره پخته و كذا مسكه تازه مخلوط به بيضهء نيمبرشت و كذا شرب تخم كاسنى و شرب و ضماد برگ آن و كذا شرب آب برگ خرفه و تخم آن و كذا روغن سفرجل و كذا حقنه به آب سفرجل و كذا شرب تخم خطمى و طبيخ بيخ آن و كذا خوردن حب الآس يا شرب طبيخ آن و خصوصاً حب الآس سفيد كه قوىتر از سياه است و كذا رب آس و كذا نوشيدن بيضهء نيمبرشت و كذا طبيخ سپستان و كذا خوردن موز و كذا شرب كتيرا تنها و دو درم از آن در ميفختج تر كرده به اندك شاخ گوزن سوختهء سفيد و كذا طبيخ اصل السوس سرد كرده به شكر و كذا شرب تخم خربزه و كذا طبيخ عدس مقشر و كذا تخم بادرنگ و كذا مغز تخم كدو و كذا شير بز و كذا شربت بنفشه و كذا شرب و زراقهء بادام شيرين و كذا اغتذا به اسفاناخ و كذا شرب لعاب اسپغول به روغن گل هر واحد حرقت مثانه و بول را نافع است .
ديگر صندل زرد صندل سفيد صندل سرخ هر يك دو سرخ تخم كاسنى كافور هر يك چار سرخ نبات دو توله نبات را در آب سرد حل كرده ادويه باريك سوده پاشيده آميزند و بنوشند در رفع سوزش بول و حرارت مفرط مجرب است
ديگر سنگ جراحت يك دام گل ارمنى دو ماشه كوفته بيخته به قدر شش ماشه به آب برنج سكهداس كه تمام شب در شبنم گذاشته باشند قبل طلوع آفتاب بنوشند حرقت بول زنان را مجرب نوشته .
ديگر شيرهء خارخسك شيرهء تخم خربزه هر يك شش ماشه شيرهء زيرهء سفيد چار ماشه گلقند دو توله براى حرقت بول و سوزاك و نفخ سوداوى معده معمول است و گاهى تخم خرفه به جاى تخم خربزه كرده و عرق شاهتره نيز داخل كرده مىشود .
ديگر زروق مغز تخم كدو مغز تخم تربوز در شير دختر سائيده سوزش بول را به غايت مفيد است
ديگر اگر بول اندك اندك با سوزش آيد حجر اليهود ماشه سوده شيرهء خارخسك هفت ماشه شيرهء خيارين نه ماشه شيرهء تخم خطمى هفت ماشه در عرقيات برآورده شربت بزورى بارد داخل كرده نوشيدن مفيد است
ديگر اگر سوزش بول با تب باشد اول مسكنات مثل لعاب بهدانه سه ماشه شيرهء مغز تخم هندوانه شيرهء خارخسك هر يك شش ماشه شربت نيلوفر دو توله خاكشى شش ماشه بدهند باز لعاب گل خطمى سه ماشه لعاب اسپغول شش ماشه افزايند .
باز در نسخهء اول شيرهء تخم خطمى چهار ماشه شيرهء تخم خربزه شش ماشه نبات عوض تخم هندوانه و شربت نيلوفر داخل كرده بدهند .
و اگر ماده حاد بود و تسكين نيابد بلكه موهم به ورم بود فصد كنند و براى سوزش بول و عسر و تقاطر آن نطول عنب الثعلب گل خطمى گل ميسو جوشانيده شورهء قلمى حل كرده سازند و در آخر بعد منضج عنب الثعلب گل خطمى شاهتره خيارين كوفته هر يك شش ماشه گل نيلوفر چهار ماشه عناب پنج دانه جوشانيده مغز خيارشنبر شش توله ترنجبين چهار توله گلقند سه توله روغن بادام شش توله بدهند و دوم روز تبريد لعاب گل خطمى سه ماشه شيرهء عناب پنج دانه شيرهء اصل السوس چهار ماشه شيرهء خارخسك شش ماشه شربت بزورى دو توله دهند دوم روز