ترب مع برگ جوشانيده روغن گل چهار توله داخل كرده نمايند و شيرهء خارخسك شش ماشه شيرهء زيرهء سفيد چهار ماشه عرق باديان عرق عنب الثعلب هر يك پنج توله گلاب چهار توله شيرهء تخم خربزه شش ماشه شربت بزورى دو توله دهند باز شيرهء كاكنج شيرهء تخم كرفس شيرهء خارشتر عوض شيرهء زيره كنند .
سوم روز ريوند چينى دو ماشه سوده پاشيده دهند بعده سفوف آبگينهء سوخته و صمغ آلوبالو و غير آن و اصل السوس خطمى خبازى هر يك چهار ماشه خيارين كوفته شش ماشه جوشانيده نبات يا گلقند داخل كرده بالنگو پاشيده بدهند .
ديگر اگر طفلى را بول به عسر از حصات باشد ، ريشهء خطمى تخم مرو هر يك چهار ماشه جوشانيده شيرهء حب القرطم شش ماشه شيرهء خارخسك سه ماشه شربت بزورى دو توله دهند
ديگر اگر طفل نه سال را بول به عسر و درد زير ناف بود حجر اليهود سنگ سر ماهى هر يك چهار سرخ به گلاب سوده شيرهء خارخسك چهار ماشه لعاب گل خطمى سه ماشه و يا احجار مذكوره همراه شيرهء دوقو دو ماشه شيرهء تخم خربزه شش ماشه و خارخسك شش ماشه و تخم گندنا چار ماشه دهند
ديگر براى تنقيه صاحب حصات بنفشه گاو زبان شاهتره حب قرطم حب القلت هر يك شش ماشه گل نيلوفر پرسياوشان عنب الثعلب باديان انيسون هر يك چهار ماشه جوشانيده گلقند سه توله يا شربت دينار چهار توله دهند و مالش روغن گل بر موضع درد كنند .
و اگر بلغم لزج باشد ادويه قويه بايد داد و در اثناى منضجات قبل از مسهل ضماد از گل بابونه گل خطمى عنب الثعلب گل كافيشه هر يك شش ماشه كوفته بيخته به آب برگ شبت پنج توله روغن گل شش ماشه كننده بعده مسهل دهند و بعد از آن جوارش عود ترش شش ماشه شيرهء انيسون سه ماشه شيرهء باديان چهار ماشه شربت بزورى دو توله .
باز باديان انيسون هر يك ماشه سوده به جوارش عود سرشته با عرق مكوه عرق گاو زبان عرق شاهتره شربت بزورى بدهند و روغن شبت نيمگرم مالش فرمايند .
ديگر اگر حبس بول بود و خون كم كم آيد سنگ سر ماهى حجر اليهود هر يك ماشه شيرهء خارخسك شيرهء خيارين شيرهء تخم خربزه هر يك شش ماشه شربت بزورى شربت خشخاش هر واحد يك نيم توله بدهند و نطول از ترب مع برگ هفت عدد و برگ شبت و شلغم مع برگ هر واحد يك سير گل كافيشه چهار توله خسكدانه بابونه تخم قلت هر يك دو توله و غيره جوشانيده به دستور نمايند
ديگر اگر كودكى دست به زهار برد و حبس بول و نفخ مثانه بود سنگ سر ماهى حجر اليهود هر يك دو سرخ به گلاب سوده شيرهء زيرهء سفيده شيرهء خارخسك هر يك سه ماشه نبات توله دهند
ديگر اگر با سوزش و درد شديد هنگام بول و مرض مزمن ذى ادوار مركب از سنگ بواسير و سوزاك باشد سنگ سر ماهى يك ماشه حجر اليهود دو ماشه به گلاب سوده شيرهء خارخسك شش ماشه شيرهء خارشتر شيرهء حب قرطم هر يك چهار ماشه عرق كيورا چهار توله عرق شاهتره ده توله نبات توله اسپينول شش ماشه پاشيده بدهند .
باز شيرهء باديان شيرهء دوقو شيرهء سروالى هر يك چهار ماشه لعاب گل خطمى سه ماشه خميره صندل يك توله دهند .
باز حجر اليهود سنگ سر ماهى هر يك دو ماشه به گلاب سوده همراه شيرهء حب القرطم شيرهء كاكنج و غيره بدهند اكثر مدرات در نوبت شدت عارضه مىدهند .
دواى ابقر كه در تفتيت و اخراج سنگ كرده و مثانه مجرب بلاتخلف نوشته شورهء قلمى سه توله در كفچهء آهنى انداخته بر آتش گذارند و كبريت زرد يك توله سوده اندك اندك بر آن پاشند چون شوره آب شود در ظرف مسى قلعيدار اندازند و حركت داده پهن سازند بعده سوده سه ماشه به آب برگ ترب نيم پاؤ و جهت سوزاك با شير بز دهند .
و گويند كه شخصى از بست سال مبتلاى اين مرض بود اين دوا سه ماشه به آب برگ ترب نه توله و ترنجبين پنج توله صبح و با شيرهء گل داودى سه توله در گلاب نيم پاؤ عرق كيورا و بيدمشك هر يك پنج توله نبات سه توله وقت شام دادند و غذا لحم فاخته و مرغ حقگو به روغن گاو پخته به نان خشكار مقرر كردند و آب شوره پرورده بسيار نوشانيدند به روز بستم بسيار سنگريزهها بيرون آمدند و صحت يافت
ديگر اگر به سبب حصات بول بند شود و قبض باشد اول جوارش ملين علوى خان نه ماشه با گلاب نيم پاؤ بخورانند و به فاصلهء يك ساعت نجومى دواى ابقر مذكور سه ماشه نبات سه ماشه با يك پيالهء آب برگ ترب و عسل سه توله بنوشانند ليكن اول در اين آبزن نشانند باديان قرطم مكوه گل پلاس برگ كرنب و نيب پنبهء باغى و قنب و پنبهدانه و برگ ياسمين زرد هر يك نه توله به دستور آبزن نمايند مجرب است
سفوف مدر رمل از مختار ابن هبل مغز تخم خيارين مغز تخم خربزه خبازى تخم كرفس باديان هر واحد يك جزو مغز بادام حب البان بيخ عليق بيخ كاكنج حب بلسان دوقو فقاح اذخر نانخواه برگ سداب فلفل و گل سرخ سعد هر يك نيم جزو كوفته بيخته سه درم يا كم از آن با طبيخ پرسياوشان بخورند
شربت كه مفتت است بيخ كاسنى بيخ باديان هر يك هفت مثقال انيسون باديان ناخواه هر يك
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 477
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٤٧٧