برگ شاهتره يك آثار برگ كاسنى دو آثار گل منهدى سه آثار گل نيلوفر تخم كاسنى گل خطمى گل گاؤزبان برگ گاؤزبان هر يك نيم آثار كافور نيم درم شربتى از هفت توله تا بيست و يك توله .
قرص نافع ذيابيطس طباشير رب السوس مغز تخم خيارين تخم كاهو تخم خرفهء بريان صندل سفيد هر واحد يك جزو گشنيز خشك بريان گل ارمنى نشاسته هر واحد نيم جزو گلنار سماق صمغ عربى هر واحد يك نيم جزو قرص ساخته بخورند .
قرص در اين باب از مجربى منقول
[ صفت آن ]
قلعى كشته چهارده ماشه مرجان كشته چهار ماشه گل سرخ عاج سوخته تخم كاهو مقشر گشنيز مقشر زرشك حب كاكنج صمغ عربى گلنار هر يك چهار درم مغز تخم خيار مغز تخم تربوز تخم خرفه مقشر صندل سرخ صندل سفيد هر يك دو درم تخم كاسنى يك درم كافور نيم درم كوفته بيخته به آب انار ترش قرصها هر يك به وزن چهار ماشه سازند و صبح يك قرص همراه شير تازهء بز كه هنوز حرارت آن نرفته باشد بخورانند و شام يك قرص با شربت ورد دهند .
گويند كه براى ذيابيطس و سرعت بول وردى و تقويت گرده و مثانه بينظير است تعداد خوردن اين دوا هشتاد روز است اما در بيست روز هم اثر بين معلوم مىشود .
و اگر به رعايت مذى و ودى تختم كنگهى شقاقل ثعلب مصرى هر كدام يك توله داخل كنند اولى است .
قرص از مجربات والد ماجد غفر الله له
[ صفت آن ]
مرواريد ناسفته سوده بسد كهرباى شمعى زهرمهرهء خطايى هر يك سه ماشه طباشير رب السوس هر يك چهار ماشه تخم خرفه تخم كاهو هر يك سيزده ماشه گشنيز خشك تخم حماض گل ارمنى زرشك هر يك دو نيم ماشه پاؤ بالا صندل سفيد گلنار پوست سماق صمغ عربى هر يك يك نيم ماشه پاؤ بالا كافور يك ماشه خاكستر پوست بيضهء مرغ چهار ماشه به دستور متعارف قرص سازند همگى اقراص پانزده خوارك است و كم و بيشى حسب مزاج موقوف بر رأى طبيب است همراه اين عرق استعمال نمايند برادهء صندل سفيد گشنيز خشك صندل سرخ عنب الثعلب اصل السوس گل سرخ هر واحد نيم پاؤ تخم كاسنى گل نيلوفر هر يك پاؤ آثار برگ شاهتره برگ حناى خشك هر واحد يك نيم پاؤ در آب تر كرده دو چند وزن دوا عرق كشند و صرهء كافور در نيچه آويزند غذا مناسب مرض دهند .
ايضا اين قرص براى ذيابيطس بليغ النفع است
[ صفت آن ]
طباشير رب السوس صمغ عربى كتيرا هر واحد نيم درم كافور افيون هر كدام يك قيراط به لعاب اسپغول قرص ساخته به آب تمر هندى بخورند .
مفرح مفيد ذيابيطس دافع صفرا و گرمى مزاج نافع خفقان مقوى قلب و معمول
[ صفت آن ]
شربت انار شيرين و ترش هر واحد نيم پاؤ آب آلو بخارا هفت دانه تمر هندى چهار توله آب رنگتره نيم آثار نبات سفيد نيم آثار به قوام آورند .
و در آخر عنبر اشهب نيم ماشه حل نموده از آتش فرود آورده اين ادويه داخل كنند تخم حماض پنج ماشه گشنيز مقشر زهر مهرهء خطايى سوده مغز تخم كدو شيرين مغز تخم خيارين خرفهء مقشر تخم كاهو طباشير هر يك شش ماشه گل گاو زبان چهار ماشه كهرباى شمعى ورق نقره تودريين يشب سبز مرجان سرخ مرواريد ناسفته هر واحد سه ماشه ساييده به دستور معهود بسرشند و خميرهء ابريشم علوى خان و سفوف صندل نيز در اين باب مجرب است .
اقوال مهره :
[ ابو سهل ]
ابو سهل گويد علاج ذيابيطس كه آن كثرت بول با عطش است به اين طريق نمايند كه تبريد گرده و تقويت و ترطيب همهء بدن نمايند و اغذيهء باردهء غليظه بخورانند .
و اين نفع مىكند ماء الشعير ثخين و طبيخ معمول از كشك جو و اسفاناخ و كدو و ماء القرع يا آب انار ترش و آلو بخارا و رب ريباس و رب بهى ساده و رب غوره و اسپغول چون به ماء الخيار يا دوغ گاو بخورند و پست جو به ماء القرع و قرص طباشير به شيرهء تخم خرفه يا آب انار .
و ايضا اين قرص گلنار نافع است اقاقيا دو دوم گل سرخ سه درم گلنار چهار درم صمغ درم كتيرا نيم درم كوفته بيخته به لعاب اسپغول قرص ساخته به آب سرد بدهند و از همه آنچه در آن حرافت و حدت و تلطيف و ادرار باشد حذر كنند و در جذب ماده به سوى ظاهر جلد حيله نمايند .
و لهذا در اين استعمال ادويه كه ادرار عرق كنند از خارج نفع بخشند و از خارج بر كنج ران و موضع كمرگاه به ضماد معمول از آرد جو و سركه و روغن گل شكوفهء انگور و بهى كوفته و اطراف بيد و خرفه و عصى الراعى و حى العالم و طحلب تضميد كنند .
و اگر احتياج به قويتر از اين افتد اين ضماد به كار برند كندر دو درم اقاقيا چهار درم عصارهء لحيةالتيس لادن رامك هر واحد دو درم مازو يك درم كوفته بيخته به آب مورد سرشته ضماد كنند .
و اگر ارادهء قويتر از اين باشد بر ضماد مذكور صفحهء رصاص ببندند .
و اين اقراص طباشير نيز آن را نافع است طباشير ده درم تخم كاهو تخم خرفه هر واحد پانزده درم گشنيز خشك مدبر گل سرخ ارمنى هر يك پنج درم گلنار دو درم كافور نيم درم به آب انار ترش بخورند .
و اين قرص نيز نفع كند بلوط پنج درم گشنيز در سركه تر كرده خشك نموده