در آب عنب الثعلب فلوس خيارشنبر ماليده بدهند و ماء الشعير مدبر به لعابات و عناب و تخم خبازى و خطمى بخورند تا آنكه مرض به انحطاط آيد و اغذيه اسفاناخ و خبازى دهند و بعد انحطاط چوزه ماكيان به جو مقشر .
و اگر بارد بود به لعاب بزر كتان و طبيخ راسن و انيسون علاج كنند و اغذيه نخودآب دهند و حوالى پشت به روغن بابونه و روغن جوز مالش كنند .
و در ريحى به آبزن كه در آن بابونه و اكليل الملك و حل و خارخسك پخته باشند نشانند و در بلغمى حلبه و پودينه داخل كنند .
و اگر سبب او اتساع باشد غذا بان مشحم كه در آن تخم كدو و تخم خيار و تخم خشخاش و غيره لبوب داخل كرده باشند بدهند و شربت آس و ورد بنوشند و از ادويه مسهله احتراز نمايند .
[ مسيحى ]
مسيحى گويد كه گاهى مجارى بول اتساع پذيرد به سبب ضعف به استرخا كه گرده را بهم رسد پس بول مختلط با خون خارج شود در اين حالت بايد كه سكون لازم گيرند و جمله حركت و خصوصاً جماع ترك نمايند و اشياى قابضه مثل امرود و بهى و زعرور به سرو و قسب و عدس و برنج استعمال كنند و عصارهء عصى الراعى به صمع عربى و گل ارمنى بنوشند و بر تهيگاه و كنج ران ضمادات و اطليهء معموله به سويق جو و قسب و بهى گذارند .
ريح الكليه
گاه باشد كه در نواحى گرده ريح غليظ ممدد آن از اخلاط غليظ كه در آن حرارت ناريه ضعيفه اثر كرده باشد پيدا گردد و بر آن وجع در كمرگاه گرده تمدد به غير ثفل و عدم علامات حصات دلالت كند و در آن قدرى انتقال درد بود و دو حالت گرسنگى و بعد هضم جيد وجع و تمدد قلت پذيرد .
علاج
شيرهء باديان شيرهء انيسون شيرهء تخم كشوث و مانند آن از مدرات كه شديد الحرارت نباشند با گلقند و شربت بزورى و شربت دينار بنوشند و يا باديان و گل سرخ و پوست بيخ كبر هر يك چهار ماشه پوست بيخ باديان شش ماشه انيسون سه ماشه سداب دو ماشه جوشانيده و نبات سفيد دو توله با عسل آميخته بدهند و روغن گل و روغن بابونه بمالند .
و اگر فائده نشود اين ماء الاصول دهند پوست بيخ باديان و بيخ كاسنى و بيخ كبر و بيخ كرفس هر يك نه ماشه سداب انيسون فوه تخم كرفس هر يك چار ماشه انجير زرد پنج عدد مويز منقى دو توله عسل سه توله روغن بيدانجير نه ماشه و غذا شورباى مرغ به نان دهند و از تخم سداب و زيرهء سياه و شبت و كرويا ضماد كنند و روغن قسط و زنبق و سداب بمالند .
و اگر گل پلاس و معصفر و ديگر مدرات در آب جوشانيده صاف نموده نطول كنند و ثفل آن بربندند درد زائل كند و تكميد از نمك و سبوس گندم و ريه گاذران بسيار نافع بود .
و چون از آرد ماش و اندك حلتيت و زنجبيل و تخم شبت سوده در آب سرشته نان از يك طرف پخته طرف خام از روغن گل يا روغن بابونه چرب كرده نيمگرم بر جاى درد بندند درد رفع مىشود .
و اين ضماد مجرب است زردى بيضه مرغ در ظرف مس داخل كرده زردچوب سوده و قدرى آب در آن بر آتش نهاده خوب به دسته بمالند تا يك ذات شود و غليظ مثل مرهم گردد بر محل درد ضماد نموده برگ پان بالاى آن گذاشته از پارچه گنده بسته دارند .
و اگر حاجت بود حقنههاى محلل به كار برند و تكميد به جاورس و سرگين خر نيز مفيد بود و انفع از آن محاجم نارى است و آنچه در ريح البواسير گذشت مفيد باشد .
و اگر مقل به قدر يك دو نخود وقت خواب خورده باشند يا حب مقل يا اطريفل آن يا معجون آن تناول كنند خيلى سودمند است .
و يا كمنونى نه ماشه و يا جوارش مصطكى مركب نه ماشه يا شير انيسون و شيرهء زيرهء سفيد هر يك چهار ماشه باديان پودينه هر يك نه ماشه الايچى كلان پنج عدد عسل چار توله بدهند .
و آبزن و كماد در اينجا نفع بسيار دارد چنانچه برگ قنب و كرم و شبت هر يك بست مثقال حلبه بزر كتان باديان خارخسك حب القلت بابونه هر يك دوازده مثقال به عمل آرند و بعد بر آمدن از آبزن روغن بابونه نيمگرم بمالند .
و كماد از پشك موش تنها و يا پشك بز و نمك شور برابر در پارچهء بسته و يا سركه و گلاب مساوى در ديگ مسى قلعيدار انداخته بر آتش نهاده پارچه بافته چهار پنج تو در آن تر كرده به عمل آرند .
و همچنين در گلاب فقط و گذاشتن زلو دو سه عدد محجمه نارى بر جاى درد عجيب الاثر است
و اين دوا بسيار مجرب است مقل ازرق اظفار الطيب هر واحد يك ماشه در جوارش جالينوس نه ماشه سرشته با عرق باديان و گلاب هر دو هفت توله بخورند .
و اگر با درد قراقر نزد برابخ بود شيرهء باديان پنج ماشه شيرهء تخم كشوث سه ماشه در گلاب پنج توله و عرق باديان شش توله برآورده گلقند شربت بزورى هر واحد يك هيم توله داخل كرده بخورند .
و روز ديگر شيرهء كرفس اضافه كنند و نطول مذكور به عمل آرند بعده براى تحليل ماده آن عنب الثعلب باديان پرسيادوشان بنفشه گل سرخ هر يك هفت ماشه اصل السوس تخم كشوث هر يك پنج ماشه بيخ كاسنى نه ماشه مويز منقى نه دانه شب در آب گرم تر كرده صبح جوش داده گلقند دو توله ماليده صاف نموده بنوشند .
و اگر درد حوالى گرده نزد بربخ و نفخ شكم باشد و اشتها هيچ نبود شيرهء خارخسك هفت ماشه در عرق مكوه گلاب بر آورده شربت بزورى دو توله خاكشى شش ماشه داخل