ثمر كبر سه درم است و شربت يك كف .
و ايضا دو نسخه هليله روغن گاو بريان و يك نسخه خبث الحديد همان است كه در قول مذكور مسطور شد و اطريفل خبث الحديد نافع است .
و ايضا بگيرند زرواند طويل و عاقرقرحا و خسك و بادام تلخ و نانخواه و بر آن يك كف آرد جو انداخته به آب گندنا و روغن مشمش بسرشند .
و ايضا بگيرند ابهل نو منقى ده درم و در آب گندنا چند روز خيسانيده و در سايه خشك كرده بسايند و تخم حرمل و انجدان كرمانى و حرف سفيد و نانخواه و حلبه هر واحد هشت درم بر آن اضافه كنند و حرف و حرمل به روغن جوز و روغن مشمش بريان كرده سائر ادويه كوفته در ظرف آبگينه بدارند شربت از مثقال تا دو مثقال .
و از آنچه مختار و مجرب است اين است كه بهروزهء خشك دو درم به آب بخورند كه اين بواسير را شفا بخشد و اگر سه مرتبه خورند عود نكند .
و سكبينج و ميعهء خشك از جمله ادويهء مشروبه در بواسير است پس اگر طبيعت نرم باشد سفوف هليله به به زور نفع كند و آن ادرار خون كند .
و از آنچه ايشان را نفع كند ادمان خوردن لوف به عسل است و اما اطريفل به خبث الحديد حبس خون و نفع به باسور كند .
مسكنات وجع بگيرند سكبينج و مقل هر واحد دو درم ميعهء سائله يك درم افيون نيم درم روغن خسته مشمش يك و نيم اوقيه صموغ را حل كرده نيم درم جندبيدستر در آن داخل كنند .
و ايضا نيلوفر خشك يك جزو خطمى نيم جزو و ايضا اكليل الملك عدس مقشر هر واحد يك جزو به زردهء بيضه و روغن گل جمع كنند و چون بر آن مرهم داخليون به روغن گل و اندك زعفران و افيون و ميفختج نهند نافع باشد و پيه بط سخت سودمند است .
و ايضا سرطان نهرى زوفاى رطب پيه گردهء بز نافع .
و ايضا خصوصاٌ چون ورم كند بگيرند بابونه و اكليل الملك و اندك زعفران سائيده به لعاب بزر كتان و مثلث بسرشند و آنچه در باب ورم مقعد بيايد به سوى اين باب مضاف سازند كه آن نفع كند و تسكين اوجاع و قطع و خرم و ورم نمايد .
حوابس سيلان منجملهء آن اين است كه حبس سيلان قطع باسور كند و اين قوىتر بود و واجب است كه كاويه باشند و بعضى از آن اين است كه حبس سيلان انفتاح باسور نمايد و آنچه حبس خون قطع باسور كند زاجات است .
و ايضا مثل ذرور از صبر و كندر و دمالاخوين و گلنار و شياف ماميثا و مانند آن پاشيده محكم ببندند .
و ايضا پشم خرگوش يا نسج عنكبوت به سفيدى بيضه آلوده به ذرور جالينوس گردانيده ببندند تا آنكه خشك كند و قوى مثل قلقطار مع اقاقيا و مازو است بعده محكم بستن پس اگر به چيزى انتفاع نيابد به پنبهء كه در زيت گرم فرو برده باشند داغ دهند كه خون بند شود و بعد از آن بر آن ادويهء حابسه بپاشند و در اين خطر تشنج است .
و اما آنچه كمتر از اين است قوابض معروف است و آبى كه در آن قوابض پخته باشند يا شراب عفص كه در آن پوست انار و مازو جوشانيده باشند .
و از آنچه براى اين خورده شود اطريفل صغير است كه در آن خبث الحديد در سركه يك هفته تر نموده سركه از آن صاف كرده بريان نمايند و مثل غبار سائيده داخل كنند .
تغذيه مبسورين واجب است كه از همه غليظ مثل لحوم و اشياى لبنيه و همه محرق خون از توابل و ابازير كثير اجتناب نمايند .
و بايد كه غذائى بخورند كه هضم او سريع و غذائيت او نيك بود از لحوم و زردهء بيضه و شورباى چرب و جوزايات و زيرباجات و نخوداب و روغن كنجد شيرين ايشان را نفع كند و جوز هندى با فانيذ مفيد بود .
و اگر در آنجا اسهال و سيلان مفرط از خون باشد برنج و رمانيه به زيت نفع كند و روغنهاى ايشان روغن جوز و روغن نارجيل و روغن بادام و روغن خستهء مشمش و پيه كوهان شتر و شحوم فاضلهء او است خاگينه از زردهء بيضه و از گندنا و اندك پياز سودمند بوده و انجير از خرما براى ايشان خوب است .
[ صاحب كامل ]
صاحب كامل گويد بواسيرى كه از آن خون جارى باشد بايد كه صاحب او قى استعمال كند و تعاهد او در هر اندك مدت نمايد و از ادويه آنچه مجفف باشد مثل كهربا و بسد و مرواريد مخلوط به اشياى مغريه مثل گل قبرسى و ارمنى مع اشياى مخدره مثل فلونياى فارسى و ترياق نو استعمال كند .
و اين حب براى بواسير نافع است قرص كهربا يك درم و نيم هليلهء سياه و بليله و آمله به زيت بريان كرده باريك سوده هر واحد دو درم مقل ازرق يك درم همه را باريك كوفته و مقل را در آب گندنا حل كرده ادويه بدان سرشته حبها سازند و در سايه خشك كرده سه درم آب نيمگرم بخورند .
و اين حب نيز براى بواسير خونى نافع هليلهء سياه و بليله و آمله هر واحد پنج درم تخم گندنا سه درم كهربا و بسد و ودع سوخته گل ارمنى هر واحد دو درم و نيم مقل ده درم همه را سائيده و مقل را در آب گندنا و آب برگ سرو حل كرده ادويه بدان سرشته حب سازند شربت سه درم به آب آهنتاب پس قطع خون كند باذن الله تعالى .
و ايضا بگيرند هليلهء سياه و بليله آمله هر واحد چهار درم حب الآس و جفت بلوط و طراثيث و گلنار هر واحد دو درم مصطكى و جوزبوا و سنبل الطيب و قرنفل هر واحد يك درم تخم گندنا سه درم مقل خالص دو درم خبث الحديد باريك سوده و در نبيذ داذى يك شبانهروز تر كرده بريان نموده خشك كرده بست درم هليلجات و تخم گندنا را در زيت بريان كرده همه را باريك بسايند و مقل را در آب برگ سرو حل كرده ادويه بسرشند و حبها سازند شربت سه درم به آب نيمگرم .
و اما بواسيرى كه در آن خون جارى نباشد بايد كه تفتيح نمايند و اخراج خون از آن كنند پس خون ردى كه از آن خارج شود درد ساكن گردد .
و چون اراده تفتيح آن كنند به بعض ادويه حاده