تلخ كه در آن ادويه قتاله پخته باشند .
و گاهى به قطران نيز حقنه مىكنند و حمول به عرطنيثا و بخور مريم و پوست بيخ لبخ ميسازند .
و براى چيدن كرم خرد پارهء گوشت فربه نمكين به رشته بسته در مقعد نهند و بعد زمانى رشته را بكشند پس كرم به حرص بر آن جمع شوند و اعاده اين تدبير نمايند تا آنكه شفا يابند .
و بدانند كرمهاى خُرد كه در مقعد طفل متولد شود رسوت نركچور كميله بابُرنگ كوفته بيخته به آب بخورانند .
و هرگاه همين ادويه را سائيده و به زهره گاو سرشته به پارچه آلوده حمول كنند در قتل و اخراج كرم كوچك مجرب و آزموده است
و مغز نارجيل با شكر خورانيدن بالخاصيت نفع دارد و حناى خشك و موم سرشته شياف سازند و بعد از لحظه طفل را بر روى او غلطانيده مقعد او را اندك اندك به انگشت يا به چيزى ديگر بخارند و مقابل چراغ دارند و بگشايند و هر كرمى كه ظاهر شود آن را بگيرند .
و اگر به موم روغن بيرون و اندرون مقعد چرب كنند منع خوردن كرم مقعد را و خاريدن آن محل نمايد .
و اگر حوالى مقعد كرم خورده باشد مغز خستهء شتفالو و برگ سبز او با هم كوفته طلا نمايند و ماليدن ترپنثائن كه روغنى فرنگ است بر مقعد طفل در قتل كرم مجرب است .
و شيح ارمنى يك مثقال و صبر سقوطرى نيم درم كوفته بيخته در آب برگ شفتالو سرشته بر ناف ضماد كنند .
و حمول به روغن تخم زردآلو تلخ و يا آب سداب و يا صبر در آب افسنتين يا آب برگ شفتالو يا سركه يا به قطران حل كرده يا پنبه آلوده و يا كرويا به آب شفتالو يا قردمانا و يا به روغن اذخر و يا به آب گندنا و يا نفط سياه به پارچه آلوده و خوردن نعنع و نوشيدن طبيخ اقحوان و كذا طبيخ باقلا و فتيله زردچوب و حقنه به روغن كنجد هر واحد نافع است و بهتر از همه اين است كه جدوار به سركه ترش كه بسيار تند نباشد سائيده پنبه بدان آلوده در مقعد نهند كه در يك بار ازاله آن نمايد و به تكرار استعمال حاجت نيفتد و مجرب است .
به قول اطباى هند زردچوب و بابرنگ در آب ساييده شكر سفيد آميخته بنوشانند و يا برگ شفتالو ساييده بنوشانند و در پنبه آلوده حمول كنند و يا شيرهء برگ ككرونده يا برگ ارند يا گل تنباكو سوخته در روغن سرشف حل كرده يا ايلوا و مليم را سوده به روغن چراغ آميخته در مقعد بمالند و يا برگ نيب و هلدى را ساييده حب بسته يكى بعد ديگرى در مقعد طفل درآرند كه زردى و سبزى براز را نيز نافع است و روغن تخم نيب براى كرم همه جا مفيد است و يا شيرهء برگ بهنگرهء سياه و شيرهء برگ دهتورهء سياه و شيرهء برگ تنبول آميخته هر روز دو بار به انگشت در مقعد بگردانند يا فتيله از پارچه ساخته به اين آبها آلوده بردارند در سه روز همه كرم بميرد .
اين حب نيز نافع است رسوت چاكسو مقشر حلتيت هر يك دو ماشه صبر يك ماشه فلفل سياه نيم ماشه برگ نيم دو عدد در آب ككرونده سائيده حب به قدر جوار بندند و هر روز يكى دهند .
و اين حب مليم مفيد بود مليم كات سفيد افيون برگ كنار نارجيل كهنه مساوى سائيده به قدر موتهه حبها سازند و يكى بدهند .
جرجانى و ايلاقى گويند كه كرم خُرد كودكان را بيشتر افتد و در شكنهاى مقعد بسيار افتد بايد كه آن را پاك كنند و روغن تخم زردآلو و روغن مغز تخم شفتالو بمالند و فتيله به زهرهء نرگاو و به نفط سياه يا به قطران آلوده بردارند و آب پودينه و آب برگ شفتالو و طبيخ شحم حنظل همه نافع است فتيله از آن سازند يا حقنه بدان كنند .
و اگر شونيز و ترمس و بابونه در نبيند جوشانيده صاف نموده بدان حقنه كنند نيكو است و يا به ورق و شحم حنظل و شونيز و قطران و نفط سياه در نبيذ جوشانيده حقنه نمايند .
و ايضا آب زيتون و آبكامه با نفط سياه آميخته حقنه كردن صواب باشد و صبر به سركه ساييده فتيله بدان آلوده بردارند و از نطرون و شحم حنظل و شونيز شياف كنند و كودكان را جوز هندى بوسيده خورانيدن سود دارد و شيح ارمنى با خرما بكوبند و بدهند و مردم بزرگ را اگر اين مرض محكم شود به دشوارى زائل شود در ابتداى ظهور آن زود علاج بايد كرد .
ابو سهل گويد كه در دود صغار حقنه به طبيخ مغز تخم بيدانجير و آب پودينه و نطرون و مطبوخ قلقديس و شحم حنظل و قنطوريون كنند و آب زيتون نمكين چون به امرى حقنه كنند و حقنههاى معمول به طبيخ افسنيتن و شياف معمول از نمك و نطرون و شحم حنظل نافع است و حمول زهرهء نرگاو و صبر در پنبه آلوده مفيد بود .
صاحب خلاصه گويد كه حقنه به آب برگ شفتالو يا شونيز در ترمس و شحم حنظل سازند و درمنهء تركى در شير آميخته به قدر حاجت بدهند و اگر احتياج افتد افسنتين و برنگ كابلى مقشر و شحم حنظل با زهرهء گاو سرشته بر شكم ضماد كنند .
و اگر درمنهء تركى يك درم و صبر نيم درم به آب برگ شفتالو سرشته بر شكم بمالند و چون خشك شود اعاده كنند همين حكم دارد .
و صاحب خلاصة التجارب مىگويد كه كودكى سه ساله را كرم معده تشويش مىداد و شكمش برآمده بود و قى بسيار همىكرد و قراقر اندر شكم داشت و لاغر شده و غذا بسيار مىطلبيد و با وجود آن از قبض شكم پيوسته در رنج بود و گاهى چون طبيعت اجابت كردى كرم دراز بيرون آمدى حضرت و الا فرمودند تا درمنهء تركى را به اناردانه نيكو كوفتند و هر بامداد مقدار جوز مىدادند بعد از چند روز طبيعت بگشود و كرمى چند دراز فرود افتاد و صحت يافت انتهى .
مصنف شفاء الاسقام و قرشى مىنويسند كه گاهى در شكم صبيان كرم كوچك متولد مىشوند و ايشان را ايذا مىدهند و اكثر آن در نواحى مقعد باشند و گاهى كرم دراز نيز در ايشان تولد كنند .
و اما كرم كدودانه
كمتر پيدا شوند و معالجهء كرم دراز اين است كه شيح ارمنى