بابرنگ مقشر هر كدام يك درم باريك سائيده با قند سياه سرشته دو حصه سازند و يكى از آن شب وقت خواب با شربت فاينذ بخورند و بخوابند و كودك را چهارم حصه آن كافى است .
و اگر شب وقت خواب مشت كنجد با قدرى قند آميخته بخورند و بامداد به قدر سه چهار درم قنبيل و يك درم صابون بهم ماليده سه حب ساخته به آب گرم فرو برند انواع ديدان در همان روز بالكل دفع گردد باذن الله تعالى .
و از آنجا كه تولد كرم از بلغم بود مولدات بلغم را بالكل متروك سازند و بعد از تنقيه و رفع آن هر صباح ناشتا قدرى آبكامه تجرع بايد كرد كه از تولد آن منع كند .
و بدين مسهل صاحب ديدان را تنقيه فرمايند هليله سياه افسنتين رومى درمنهء تركى برنگ مقشر گاو زبان شاهتره بسفابج سناى مكى گل سرخ عناب ترنجبين فلوس خيارشنبر گلقند روغن بادام شيرين هر كدام به قدر حاجت بدستور معهود جوشانيده صاف نموده و ترنجبين و غيره ماليده و روغن داخل كرده بدهند و بعد از آن سفوفى از اين اجزا مرتب ساخته مداومت نمايند زيرهء سبز زيرهء كرمانى كرويا دارچينى مصطكى گل سرخ پودينه باديان گل گاو زبان هر كدام يك جزو كوفته بيخته يك مثقال بعد غذا سفوف سازند و بامداد آملهء مربى بگلاب شسته مصطكى اضافه نموده بخورند .
[ مؤلف اقتباس ]
مؤلف اقتباس گويد كه اين حقنه قاتل كرم است آب برگ شريفه و خوخ و نيب و آزاددرخت و پودينه و توت ترش و سير و افتيمون هندى و ككرونده و قرطم و جوز ماثل و بهنگره و بيدانجير و رواسن و قثاء الحمار هر يك چهار توله و فنجنكشت نه توله سداب افسنتين قنطوريون دقيق صعتر ترمس افتيمون درمنهء تركى شيح بيخ كبر قسط هر يك نه ماشه شب خيسانيده صبح آب برگ نيب و بكاين و هلهل و كسوندى و املى هر يك نه توله و آب شور يك نيم پاو داخل كرده بجوشانند كه به نيمه آيد ماليده صاف نموده خيارشنبر هفت توله شكر سُرخ نه توله مقل هر يك يك درم شحم حنظل نيم درم تربد سفيد چهار درم سوده سردارو نموده روغن بيدانجير مركب دو نيم توله اضافه نموده به كار برند .
و اين حب مسهل نيز نافع برنگ كابلى صبر گشنيز تربد سفيد برگ سنا برگ شاهتره هر يك سه درم سيماب كبريت زرنيخ بيش مدبر نانخواه زنجبيل هر يك دو درم كته افسنتين حب النيل مدبر التمكت پوست هليله زرد و كابلى هليله سياه سهاگهء بريان فلفل گرد هر يك دو مثقال حب السلاطين مدبر به شوره پنج توله كوفته بيخته در آب برگ تنبول دو پاس كهرل نموده حبها به قدر نخود سازند شربتى از سه عدد تا پنج عدد به آب شبينه و يا به آب ليمون كاغذى .
و اين سفوف نيز بسيار مفيد است برنج كابلى قنبيل سرخس افسنتين درمنه افتيمون سعد برگ راسن ترمس هر يك نه ماشه حب النيل مدبر يك توله تربد سفيد برگ سنا هر يك سه توله شحم حنظل يك نيم درم پوست هليله زرد و كابلى و هليله سياه هر يك سه درم صبر مغز التمكت فلفل سياه هر يك دو نيم درم نمك لاهورى سه درم شربتى سه درم با يك پياله شير گاو .
و اين معجون از خلاصة التجارب منقول است افسنيتن شيح ارمنى قسط تلخ مر مكى قرنفل برنگ كابلى پوست هليله كابلى و هليله آمله تربد سفيد مشكطرامشيع هر يك درم ترمس نخود سياه هر يك درم غافث شش درم سرخس چهار درم كوفته بيخته به عسل سرشته وقت شب يك توله با شير بخورند و صبح چند عدد انجير خشك بخورند و بعد از آن شربتى مقدار يك خور بخورند .
و اين حب استاد صاحب كتاب مذكور است برنگ كابلى پنج ماشه حبل النيل مدبر تربد قنبيل شحم حنظل هر يك دو نيم ماشه خردل يك ماشه سعد درمنه تركى افتيمون نمك نفطى ترمس راسن هر يك يك و نيم ماشه با روغن نارجيل چرب نموده حبها سازند شربتى دو درم .
و اين معجون در قتل و اخراج اقسام كرم مجرب است افسنتين شيح ارمنى قسط تلخ قرنفل مر مكى آمله برنج كابلى پوست هليله زرد پوست بليله هليله سياه تربد مشكطرامشيع گشنيز هر يك سه درم ترمس نخود سياه هر يك دو درم و نيم شحم حنظل حب النيل مدبر عصارهء ريوند هر يك دو درم زنجبيل سرخس هر يك چهار درم درمنه يك نيم درم عصاره غافث پنج درم كوفته بيخته به روغن بادام چرب نموده به عسل سه چند قوام ساخته از سه درم تا سه مثقال در شير حل كرده وقت شب بدهند و صبح جوز سه توله و انجير چهار عدد با نبات خورانند و ليكن بايد كه وقت شب كباب گوشت كاو غذا سازند .
[ محشى شرح اسباب ]
محشى شرح اسباب نوشته كه گاهى با ديدان سقوط اشتها يا اسهال بود كه از آن خون سقوط قوت باشد پس بايد كه معالجه به اشربه و اضمدهء نافعه هر دو امر نمايند و گاهى با آن اورام احشا بود پس علاج مشكل باشد بهر آنكه علاج ديدان در اكثر امر به اشياى جلائيه بود و علاج اورام احشا در اغلب به تدبير مطفيه مبرده باشد و اين هر دو امر مضاد يكديگرند و ثوم را تأثير عظيم و نفع تام در قتل ديدان است و گاهى گشنيز سوده به ادويه قاتله افزوده مىشود اگر در آنجا حرارت باشد .
[ سرهندى ]
و سرهندى گفته كه طبيخ پوست درخت توت و پوست بيخ آن مجرب است بايد كه يكى را از آن دو پوست تمام روز در آب تر كنند بعد از آن در تنور گرم تمام شب بدارند تا پخته مهرا گردد پس برآورده صاف كرده مقدار تحمل قوت بنوشند .
و اگر آب برگ شفتالو و سكنجبين يا دوغ در آن اضافه كنند قوىتر گردد .
و ايضا از آنچه به تجربه رسيده طبيخ بيخ انار ترش و همچنين طبيخ پوست درخت آن است ليكن بايد كه بعد نوشيدن آن متصل اندك نان در روغن بسيار