اختيار نمايند .
و آنچه از مشروبات آن را نافع بود اين است كه كرويا و تخم سداب در آب به زور يا در شراب كهنه يا در ماء العسل يا به فانيذ بخورانند و گاهى در اين وقت فلونيا خورانيدن خلاص مىكند .
و اين حقنه براى قولنج ريحى نيكو است بگيرند حاشا و زوفا و سداب خشك و صعتر و وج و تخم سداب و تخم فنجكشت و تخم بيدانجير كوفته و بابونه و خارخسك و قنطوريون و شبت و به زور ثلثه يعنى باديان و كرفس و نانخواه و انجدان و فطراساليون مساوى و در آب سداب يا پودينه نيكو بپزند تا از بسيارى به اندكى بازآيد صاف كنند بعده زيت يك جزو و آب مطبوخ دو جزو گرفته بجوشانند تا زيت صرف باقى ماند بعد از آن به قدر حقنه از وى بگيرند و در آن پيه بط و پيه بز و اندك جاوشير و سكبينج آميخته حقنه كنند .
و اگر آب مذكور تنها بگيرند و در آن صموغ مذكوره و هر دو شحوم ده درم حل كنند و بدان حقنه نمايند نافع بود و ادخال جندبيدستر حلتيت در حقنههاى ايشان خيلى سودمند است .
و گاهى حقنه به وزن بيست درم زيت كه در آن ده درم ميعه سائله حل كرده باشند نافع بود .
و گاهى به به ورق بسيار تا ده درم محلول در آب سداب يا نمك پانزده درم در آن حل كرده حقنه مىكنند .
و گاهى احتقان به روغن سداب و روغن ناردين و روغن بابونه و روغن ترب و روغن بيدانجير مىنمايند .
و اين حمولات براى ريحى نافع است سداب به ماء العسل بسايند تا مثل لعوق گردد و نصف وزن آن زيره و ربع آن نطرون داخل كرده شافه به طول شش انگشت سازند .
و ايضا بگيرند تخم سداب و جندبيدستر و عسل و زهره گاو و به ورق هر واحد نيم مثقال .
و ايضا از سكبينج و مقل و به ورق و حنظل و خطمى شياف سازند .
[ مجوسى ]
مجوسى گويد كه هرگاه اين مرض از ريح غليظ باشد بايد كه حب منتن دو درم و نيم تا سه درم يا حب سكبينج يا اين دوا بدهند ايارج فيقرا دو مثقال تربد مثقال تخم كرفس انيسون نانخواه هر واحد نيم مثقال جندبيدستر فرفيون هر واحد ربع مثقال كوفته به آب كرفس حب بندند شربت مثقال .
و اين حب مثل او است شبرم و شحم حنظل هر واحد درم سكبينج يك نيم درم زنجبيل و جندبيدستر و فلفل و مقل هر واحد نيم درم صموغ را در آب گرم حل كرده ادويه ديگر بدان بسرشند و حبها كوچك بسازند شربتى دو درم .
و اين ماء الاصول دهند پوست بيخ كرفس پوست بيخ باديان هر واحد ده درم تخم كرفس انيسون باديان نانخواه دو توله پودينه صعتر فارسى زيره هر واحد سه درم تخم سداب ثوم براى مصطكى سنبل الطيب عود بلسان سليخه اسارون هر واحد دو درم راسن بيخ اذخر فقاح اذخر شبت هر واحد پنج درم مويز منقى بيست درم انجير دو عدد عناب بيست دانه همه را در پنج رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف نموده به وزن چهل درم از آن بگيرند و به يك مثقال روغن بيدانجير و نيم درم سنجرمينا بنوشند .
و اگر ترياق فاروق نيم درم به آبى كه در آن زيره سياه و تخم كرفس و انيسون جوشانيده باشند بخورند منفعت بين نمايد .
و شكم و نواحى امعا را به اين روغن بمالند بگيرند آب سداب و آب باديان و آب كرفس هر واحد نيم رطل زيره سفيد و نانخواه و تخم كرفس هر واحد پنج درم همه را بجوشانند تا ثلث بماند صاف نموده بر آن زيت يا انفاق يا روغن كنجد نيم رطل انداخته به آتش معتدل بپزند تا آب فانى گردد و روغن بماند در مالش استعمال كنند .
و از آن يك مثقال به آبى كه اندر آن پودينه نهرى و صعتر فارسى و نانخواه پخته باشند به اندك عسل و فانيذ سنجرى بنوشانند كه تحليل رياح كند و تكميد به نمك زيره گرم نيز محلل رياح است .
و ايضا اين حقنه محلل رياح به عمل آرند و خارخسك و شبت و سداب و پودينه نهرى و برى و نمام و بابونه و اكليل الملك و حاشا و قيصوم و مرزنجوش هر واحد كف تخم كرفس و انيسون و باديان و نانخواه هر واحد پنج درم چقندر ده اوقيه انجير خشك ده عدد عناب بيست دانه سپستان سى عدد جمله را در شش رطل آب بجوشانند تا يك نيم رطل بماند و نيم رطل از آن صاف كنند و بر آن به ورق درم مقل سكبينج و اشق و جاوشير هر واحد نيم درم جندبيدستر دو دانگ عسل بيست درم اندازند صموغ را در آب گرم حل كرده و باقى ادويه را كوفته و به آب مصفى آميخته در هاون بادزن پانزده درم مرى و پانزده درم روغن قسط حل كرده نيمگرم حقنه كنند .
و چون به حقنه چيزى منعقد بيرون آيد بايد كه اعادهء حقنه بار دوم و سوم كنند تا تعقد زائل شود و براز لين برآيد .
و اين حقنه نافع ريح غليظ است آب گندنا آب چقندر آب پودينه آب سداب هر واحد بيست درم روغن بيدانجير روغن ناردين روغن قسط روغن خسك هرچه از اين حاضر باشد پانزده درم عسل ده درم جندبيدستر و شحم حنظل هر واحد يك نيم دانگ باريك سوده همه را با هم جمع كرده نيمگرم حقنه كنند .
و ايضا بگيرند آب سداب تر يك رطل و تخم كرفس و انيسون و باديان و شونيز هر واحد پنج درم جندبيدستر درم همه را نيمكوفته بر آن آب اندازند و يك رطل زيت انفاق داخل كرده به آتش معتدل بپزند تا آب فانى شود و روغن بماند و از آن نيم رطل بگيرند و پيه ماكيان و پيه بچه كبوتر گداخته هر واحد دو اوقيه انداخته نيمگرم حقنه كنند .
و اگر با زيت عسل آميزند بهتر باشد پس اگر درد شدت كند و از دواى مسهل و حقنه و غير آن ساكن نشود فلونياى رومى يا فارسى از نيم درم تا نيم مثقال استعمال