پنجاه درم ترنجبين نيم آثار مويز منقى يا كشمش نيم آثار شيرخشت سى درم گل سرخ پوست هليلهء زرد هر يك ده درم كوفته بيخته شيرخشت و ترنجبين در آب حل كرده صاف نمايند پس كشمش كوفته بياميزند و به قوام آرند و بدان بسرشند شربتى پنج مثقال تا هفت مثقال .
و در نسخهء سديدى بنفشه نيلوفر بادرنجبويه روغن بادام هر يك ده درم عوض هليله است و نوشته كه اگر شكر سفيد نيم رطل نيز در قوام داخل كنند بهتر باشد .
معجون سكبينج قولنج بگشايد
[ صفت آن ]
سكبينج تخم كرفس جندبيدستر از هر يك يك جزو سقمونيا نيم جزو سقمونيا را در روغن بادام بسايند و سكبينج را در عسل حل كرده بهم آميزند و داروهاى ديگر را كوفته بيخته به آن بسرشند شربتى سه مثقال .
معجون به نسخهء معمولى كه نافع قولنج و مسهل بلغم است
[ صفت آن ]
مغز بادام پوست هليلهء كابلى سناى مكى هر واحد يك توله غاريقون تربد موصوف هر يك دو مثقال باديان گاؤزبان رب السوس هر يك دو درم زنجبيل نيم درم شهد سه چند ادويه .
معجون كه ملين طبع مسهل بلغم مقوى معده مفيد قولنج است
[ صفت آن ]
مويز منقى نيم رطل مصطكى شش درم تربد موصوف ده درم زنجبيل يك درم به جلاب مقوم بسرشند خوراك تا پنج درم و براى ادامت سه درم
مسهل معمول مير پادشاه نيز نافع قولنج است
[ صفت آن ]
سناى مكى يك نيم توله گل سرخ يك توله تخم كاسنى بيخ كاسنى باديان بيخ باديان هر يك نه ماشه سداب قردمانا انيسون بيخ كرفس هر يك پنج ماشه در نيم آثار آب جوش دهند تا چهارم حصه بماند صاف كرده گلقند چهار توله داخل كرده بنوشند غذا نخوداب .
ديگر
[ صفت آن ]
زيرهء سياه انيسون هر يك سه ماشه بيخ باديان شش ماشه بيخ كرفس چهار ماشه جوشانيده مغز خيارشنبر شش توله گلقند چهار توله روغن بادام شش ماشه داخل كرده بدهند و در صورت رنگينى قاروره گل بنفشه شش ماشه باديان يك توله به عرق باديان پاؤ آثار گلاب نيم پاؤ جوشانيده مغز فلوس چهار توله ترنجبين چهار توله حل كرده روغن بادام داخل كرده بدهند .
ايضا مسهل كه براى قولنج بارد مفيد
[ صفت آن ]
زيره انيسون يك چهار ماشه نانخواه شش ماشه جوشانيده شيرهء تخم معصفر دو توله فلوس خيارشنبر شش توله فانيذ چهار توله روغن بادام پنج ماشه داخل كرده بنوشند .
ايضا مسهل كه معمول است
[ صفت آن ]
عنب العثلب بنفشه گل سرخ مويز منقى پرسياوشان بيخ كاسنى باديان بيخ باديان سناى مكى در آب جوش داده مغز فلوس گلقند شكر سرخ روغن بيدانجير داخل كرده بنوشند و به جاى آب عرق مكوه غذا نخوداب و روز ديگر شيرهء باديان شيرهء تخم كشوث هر يك پنج ماشه در عرق باديان برآورده گلقند شربت دينار داخل كرده بخورند و اين نطول كنند گل پلاس پاؤ سير تخم خربزه كوفته توله برگ شبت پاؤ سير تخم شبت تخم قرطم يك يك توله در آب بيست اثار جوشانيده نطول نمايند و ثفل بربندد .
و ديگر
[ صفت آن ]
گل بنفشه گل سرخ هر يك شش ماشه انيسون چهار ماشه چهار ماشه مويز منقى دو توله تخم خربزه نه ماشه در عرق مكوه گرم كرده شب تر نمايند و صبح جوش داده صاف كرده گلقند ماليده باز صاف نموده و روغن بيدانجير اضافه كرده بنوشند .
و شياف شكر سرخ دو توله ترنجبين يك توله قوام نموده مغز فلوس توله علىحده در آب ماليده تربد سفيد سناى مكى بورهء ارمنى هر يك سه ماشه عصارهء ريوند يك ماشه شحم حنظل دو ماشه صابون توله روغن گل توله آميخته به دستور فتيلهها ساخته يكى بعد ديگرى بردارند .
و ديگر كه قولنج بلغمى دورى با ريح البواسير باشد
[ صفت آن ]
فرفيران مصطكى يك ماشه سوده در گلقند يك توله بليسند بالايش گلاب سه توله يا عرق باديان پنج توله نيمگرم بنوشند بعد از آن شيرهء مغز بادام شيرين پانزده عدد شيرهء قرطم سه توله در گلاب پاؤ آثار برآورده گلقند كهنه چهار توله ماليده نيمگرم بياشامند .
روز ديگر كه غلبهء ريح بواسيرى باشد مقل ازرق يك ماشه در جوارش مصطكى يك توله ورق نقره يك عدد سرشته شيرهء انيسون پنج ماشه شيرهء صعتر فارسى هفت ماشه باديان نه ماشه مغز قرطم يك توله مغز بادام هفت عدد در گلاب نه توله كيوره پنج توله عرق باديان هفت توله برآورده شربت بزورى حار چهار توله داخل كرده تودريين و يا حرف نه ماشه و فرنجمشك يا بالنگو چهار ماشه بدهند .
و غذا دو پهر شورباى چوزهء مرغ مرغن به نان ردهء خميرى كه در آن باديان افتاده باشد بخورانند و به جاى آب عرق باديان و گلاب نوشانند .
و روز سوم باز فرفيران دو حبه مصطكى چهار حبه گلقند يك توله شيرهء تخم قرطم سه توله شيرهء سنا يك توله شيرهء مغز بادام پانزده عدد گلقند چهار توله دهند و وقت دو پهر شورباى گوشت بچهء مرغ نوشانند صبح تبريد روز دوم به دستور و همين نمط تا سه روز متواتر دوا و تبريد به دستور به عمل آرند .
و بعده بيست و يك روز متواتر وقت خواب اين سفوف خورانند مقل ازرق سه توله در آب گندنا دوازده پاس كهرل كرده تربد سفيد چهار توله صعتر فارسى دو توله زنجبيل بىريشه يك نيم توله شيطرج هندى دو نيم توله كپوركچرى يك توله و سه ماشه مصطكى يك توله نمك لاهورى قدر ذائقه شربتى نه ماشه با عرق باديان از اين تدبير دورهء قولنج و ريح بواسيرى به اذن الله تعالى بالكليه دفع خواهد شد .
و ديگر تراكيب مسهله مثل حب اسرائيل و حب شحم حنظل مجرب حكيم غلام امام و شربت مبارك مجرب شاه ارزانى و معجون تربد تأليف حكيم على و معجون سكبينج در اين باب نافع است .