و خون بازدارد .
ديگر سفوف الطين به روغن بادام چرب كرده پنج ماشه سفوف يهودى يك ماشه سفوف حب الرمان به روغن بادام چرب كرده سه ماشه با شيرهء گشنيز خشك بريان شيرهء خشخاش بريان هر يك چهار ماشه شيرهء بيخ انجبار شيرهء تخم خرفه بريان شيرهء حب الآس بريان هر يك شش ماشه لعاب ريشهء خطمى چهار ماشه لعاب بهدانه سه ماشه اسپغول شش ماشه بارتنگ بريان پنج ماشه براى سحج شديد معمول است .
ديگر ريشهء خطمى چهار ماشه بهدانه سه ماشه جوشانيده چهار تخم يك توله داخل كرده يك جوش ديگر داده سرد كرده شربت به شيرين دو توله روغن گل شش ماشه داخل كرده بنوشند و گاهى شربت انار و روغن بادام و شيرهء خرفه عوض بهدانه كرده مىشود .
و بدانند كه روغن بادام وقت درد روده از لذع ماده تيز و شور و سحج و مغص و زحير سوداوى و صفراوى و زلق الامعاى بثورى و در اسهال از دواى حاد كه اثرش در امعا مانده باشد و در قبض طبيعت و قولنج به ادويهء مناسبه معمول است .
و روغن گل و روغن نيلوفر برودت دارند مگر روغن گل قابض و مقوى است و روغن نيلوفر و روغن بادام هر دو ملين طبيعتاند .
ديگر مرواريد محلول به ترشى ترنج كهربا تخم حماض پوست انار پوست خشخاش مازو صمغ بريان مساوى سوده به عسل سرشته يا به زردى بيضهء نيمبرشت پاشيده استعمال كنند براى منع سحج و اسهال كه اطبا از علاج آن درمانده باشند و از كدام دوا انتفاع حاصل نشود و مجرب انطاكى است .
ديگر حكيم على گفته كه يكى را از افيونيان اسهال عظيم به مشاركت طحال و يا سحج امعاى دقاق و زحر عظيم با ساير علامات هائله عارض گرديد اول تليين كرده شد به بنفشه نه ماشه و عناب بيست و پنج دانه و ريشه خطمى نه ماشه و گاؤزبان و بيخ كبر هر يك پنج ماشه و خميرهء بنفشه سه توله تا سه روز هر صبح اين دارو داده مىشد و آخر روز يك دانگ داروى سرفهء قوى كه مركب است از مر و ميعه و زعفران و روغن بلسان و افيون داده مىشد با يك مثقال مفرح بنگيان و چهارم و پنجم روز دو مرتبه اين دارو داده شد كهربا يك دانگ گل مختوم دو دانگ دمالاخوين يك دانگ گل ارمنى يك دانگ صمغ عربى بريان دو دانگ اسپغول به روغن ديودار چرب كرده يك مثقال با عرق بارتنگ داده مىشد شفا يافت پرهيز بسيار نداديم .
ديگر دمالاخوين كه با طباشير بسد محرق مغسول هر يك چهار سرخ سوده تناول نمايند و بالايش چهار تخم به آب پخته يا بارتنگ چهار ماشه دانه هيل سه ماشه سوده به آب پخته شيرهء خرفه شيرهء بيخ انجبار داخل كرده دهند سحج و اسهال خون را مفيد است .
حب هندى براى سحج و اسهال خونى كه بىسده باشد نافع است گيرو كات رال گوند كتيرا تخم كونچ مقشر مغز بيلگرى مساوى به قدر كنار دشتى رب سازند و صبح و شام يكى بخورند .
ديگر پهتكرى افيون هر دو مساوى صلايه كرده چهار برابر فلفل و نخود سازند و يكى بدهند سحج را نافع بود و عرق بيلگرى نيز مفيد است .
دواى ديگر كتيرا شاخ گوزن سوخته مساوى سفوف ساخته يك مثقال بخورند قروح امعا و اسهال دموى را نافع بود .
و اگر بزر كتان بريان كرده در آب بجوشانند و صاف كرده بدان حقنه كنند براى قرحهء امعا و مغص مفرط مفيد
علاج سحج و قرحهء امعاى صفراوى
اگر ماده در امعاى غلاظ باشد تنقيهء صفرا از حقنهء بارد مناسب بود .
و اگر در امعاى دقاق باشد از مسهل صفرا بهتر بود و اگر قوت قوى باشد فصد باسليق كردن مضائقه ندارد و در صورتى كه مادهء منصبهء شديد الحدت باشد دادن مخدرات هم مفيد بود و بعد از تنقيه تقويت امعا از قرص طباشير قابض و شربت انار كنند .
و يا قرص مذكور سه ماشه با شيرهء خرفه نه ماشه و لعاب بهدانه سه ماشه و لعاب اسپغول هفت ماشه در آب سر بر آورده بدهند .
و صمغ عربى سوده چهار درم تخم ريحان سه ماشه و نيم به آب سرد دادن بسى نافع است و كذا قرص گل حماضى كه در قول جرجانى گذشت .
و يا صمغ عربى كتيرا زر ورد نشاسته هر يك ماشه بارتنگ سبوس اسپغول هر يك چهار ماشه با يك پيالهء دوغ گاو و سنگتاب دهند و انار و سيب تناول نمايند و هر چه مقوى معده بود مقوى امعا نيز بود به حسب احتياج از آنها استعمال كنند و گل ارمنى صندل سفيد زر ورد اقاقيا به آب مورد ضماد سازند و خوردن دوغ آهنتاب تنها نيز مفيد است .
پس هر گاه ماده از انصباب بايستد علاج سحج از به زور بارده لعابيه برشته يا شربت بنفشه و ادويهء مغريه كه در زحير مذكور گردد بايد كرد .
و لعاب ريشهء خطمى شش ماشه لعاب بهدانه سه ماشه شيرهء بيخ انجبار چهار ماشه شيرهء تخم خرفه شش ماشه در عرق گاؤزبان ده توله گلاب چهار توله برآورده رب به شيرين دو توله اسپغول تخم ريحان هر يك چهار ماشه پاشيده بنوشند .
و يا ريشه خطمى چهار ماشه بهدانه دو ماشه به عرق عنب الثعلب جوشانيده شيرهء تخم خرفه چهار ماشه شيرهء تخم كاهو شيرهء حب الآس هر يك شش ماشه روغن گل پنج ماشه دهند و شيرينى موقوف دارند .
و يا به آب بارتنگ چهار ماشه دانه هيل سه ماشه سوده به آب پخته شيرهء خرفه شش ماشه لعاب ريشه خطمى چهار ماشه چار تخم بريان نه ماشه روغن گل توله حل كرده بنوشند .
و اگر با سحج سقوط اشتها و اختلاج قلب باشد و علاج ديگر فايده نكند موم تازه يك ماشه بلع كنانيده آب يخ يا ابقه پرورده بر شكم نطول كنند و همين سان چهار مرتبه بعد يك يك پاس از اول روز تا آخر روز به عمل