تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 243

مساهمون:

ص٢٤٣
بيدمشك هر يك پنج توله عرق بارتنگ شش توله تخم فرنجمشك و بارتنگ هر يك سه ماشه بدهند .

ايضا

[ صفت آن ]

سفوف يهودى يك ماشه تخم بارتنگ چهار ماشه شيرهء انجبار و حب الآس و بهدانهء بريان هر يك سه ماشه تخم خشخاش و خرفه هر يك نه ماشه لعاب گاؤزبان چهار ماشه و ريشه خطمى سه ماشه در گلاب و كيوره و عرق بيدمشك هر يك پنج توله شربت حب الآس سه توله و يا گل ارمنى و قبرسى و مختوم و نيشابورى هر يك يك ماشه و نوشداروى لؤلؤى علوى خان نه ماشه ورق طلا يك عدد سرشته اول بليسند .

ايضا كه به جهت اسهال الدم معمول است

[ صفت آن ]

تخم خرفهء بريان طباشير گل ارمنى گلنار صمغ عربى گل سرخ نشاسته بريان حب الآس بريان دم‌الاخوين شادنج مغسول هر واحد يك درم كندر افيون هر يك ربع درم كوفته بيخته به قدر سه ماشه همراه شيرهء خرفهء بريان شش ماشه لعاب ريشهء خطمى چهار ماشه شيرهء تخم خيارين هفت ماشه لهاب بهدانهء بريان سه ماشه در عرق بارتنگ سه توله عرق عنب الثعلب عرق گاؤزبان هر يك پنج توله عرق كيوره شربت به شيرين هر واحد دو توله بارتنگ بريان تخم ريحان بريان هر يك سه ماشه پاشيده بنوشند . و اگر سرفه باشد شيرهء اصل السوس نيز افزايند .

ايضا

[ صفت آن ]

عناب پنج دانه ريشه خطمى چهار ماشه جوشانيده صاف نموده شيرهء تخم خرفه شيرهء كاهو هر يك شش ماشه شربت بنفشه دو توله داخل كرده بارتنگ شش ماشه پاشيده بنوشند .

ايضا

[ صفت آن ]

شيرهء خرفهء سياه شش ماشه شيرهء پوست بيخ انجبار چهار ماشه در عرق بارتنگ ده توله برآورده بارتنگ پنج ماشه پاشيده شربت به دو توله داخل كرده بنوشند .

ايضا گويند كه از اين تدبير در دو روز صحت مىشود

[ صفت آن ]

جوز الطيب و بسبابه هر يك سه ماشه اظفار الطيب دو ماشه در گلاب و عرق كيوره و گاؤزبان هفت توله و عرق بهارنارنج چهار توله شيرهء برآورده شربت سيب ولايتى و شربت حب الآس هر يك دو توله حل كرده تخم بارتنگ و شربتى هر يك چهار ماشه خورده بنوشند و وقت شام جدوار خطائى سه ماشه با دوغ گاو آهن‌تاب پاؤ سير دهند و پيوسته اظفار الطيب و دانه هيل در دهن دارند و همچنين مصطكى و قاقلهء كبار هر دو بريان هر يك نيم ماشه در تنبول پخته به جاى فوفل نهاده در روزى چهار پنج بار بخورند و همچنين در شب و غذا پلاؤ مرغ و پلاؤ بنوماش مرغن به مسكهء گاو و بالائى و مرباى انناس و سيب بخورند .

ايضا براى اسهال كبدى كه در اول و آخر خون رقيق صرف آيد مجرب است

[ صفت آن ]

زهرمهرهء خطائى يك ماشه طباشير دو ماشه سوده در انوشداروى لؤلؤى نه ماشه سرشته با ورق طلا يك عدد پيچيده بخورانند و آب برگ بارتنگ افشرده چهار توله شربت حب الآس يك نيم توله نوشانند و آب برگ مذكور تا يك هفته افزوده باز بكاهند و شام زهرمهرهء بزى يك ماشه سوده در بالاى جغرات يك نيم توله بليسانند غذا دوغ و لحم بقر و پلاؤ مرباى سيب .

ايضا

[ صفت آن ]

حكيم عابد نوشته كه كندر به آب برنج در تسديد فوهات عروق بى عديل است و نوشيدن آب برگ اروسهء معصور و مروق در حبس خون از هر عضوى كه باشد مجرب است . و چون ريوند چينى باريك سائيده در آب بارتنگ و اندك شراب كهنه حل كرده حقنه كنند در اسهال دموى كه از امعاى سفلى باشد برء الساعه است . و جالينوس گويد كه خوردن اين اقراص او از آن قويتر است راوند انبرباريس تخم كاسنى مساوى گرفته در عصارهء زرشك يا آب بارتنگ قرص ساخته تا دو درم بخورند كه حبس خون فى الفور كند و ارباب سحج چون بر اين مداومت نمايند شفا يابند و به صحت تجربه پيوسته ز

ديگر به قول صاحب تكملهء هندى

[ صفت آن ]

نوشيدن شيرهء برگ بانسه دوازده درم با نبات نافع است و شيرهء برگ مغيلان بواسير را هم مفيد است .

ايضا

[ صفت آن ]

مغز خستهء انبه مغز خستهء جامن مغز تخم كونچ برابر كوفته بيخته به آب شسته برنج ساتهى به قدر قوت مريض بدهند كه اسهال خون را مجرب استز

ديگر

[ صفت آن ]

رال كتهء سفيد بيلگرى هر سه برابر كوفته بيخته به قدر حاجت دادن حبس اسهال خون كند و سفوف گشنيز كه در اسهال معوى رطوبى مذكور شد در اسهال دموى نيز مجرب اطباى هند است .

شربت جامن نافع اقسام اسهال دموى و معدى و زحير و بواسير و حابس قى و دافع تهوع است

[ صفت آن ]

آب جامن پخته كبود شده در قدرى گلاب يا آب برآرند و به قدر چهارم آن قند سفيد داخل كرده شربت بسازند و در آخر قوام اگر بعض اجزائى قابضه مثل طباشير و صندل سفيد به گلاب سوده افزايند قوى العمل گردد .

سفوف طراثيث كه ضعف جگر و معده را نافع و در اسهال دموى به تجربه رسيده

[ صفت آن ]

طباشير حب الآس گلنار فارسى كتيرا صمغ عربى تخم خرفه پوست سماق پوست بيرون پسته گل ارمنى پوست بيخ انجبار صندل سفيد به گلاب سوده كهرباى شمعى هر يك نيم مثقال طراثيث شيرين دو درم كوفته بيخته به شربت حب الآس يا شربت انجبار يا شربت به يا شربت فواكه سرشته تناول نمايند .

سفوف لؤلؤى

[ صفت آن ]

حكيم علوى خان مىنويسد كه اين سفوف به جهت خود در اسهال دموى بواسيرى و حرارت جگر و تب و تهيج پاها و خفقان و نفخهء مراق ترتيب دادم و منافع بسيار مشاهده نمودم مرواريد ناسفته يشب سبز زهرمهرهء خطائى هر واحد يك مثقال ورق طلا عنبر اشهب