افزوده باشند در قبض و التحام اثر تمام دارد .
و آنچه از ضعف قوت مغيرهء جگر باشد هر چه در ضعف جگر و اسهال غسالى مذكور شد به كار برند .
و اگر ذوسنطارياى معوى باشد فصد باسليق كنند اگر در خون كثرت بود و قوت اطاعت كند و بعد از آن قابضات چون قرص طباشير قابض و قرص كهربا و شربت حب الآس و شربت انجبار و رب به و سيب و ريباس و حصرم و امثال آن همراه ادويهء مغريه مثل چهارتخم و صمغ عربى بريان و مانند آن كه در بحث زحير بيايد بدهند و گل ارمنى نيم درم با يكى از اشربهء مذكوره فائده تمام دارد .
و چون پوست انار و كزمازج و گل ارمنى هر سه مساوى كوفته بيخته حب سازند و دو درم از آن بدهند در اين باب مجرب است و اگر در امعاى سفلى باشد حقنهء حابس نيز به عمل آرند .
و گويند كه به عصارهء برگ خرفه حقنه كردن مفيد و ضماد گچ بر همه شكم در يك ساعت حبس كند .
و حكيم على گفته كه چون در لعاب بهدانهء بريان دو مثقال تخم ريحان و صندل سوده هر واحد يك مثقال و شربت انجبار آميخته بخورند در حبس خون امعا به غايت نافع است .
و آنچه از ريح البواسير بود به تدبيرش پردازند و كله پايچه بز خوردن با نان تنك كه در آن ثريد كرده باشند تا يك ماه و حقنه كردن از آن به تجربه رسيده و پنير كهنه شسته بريان نموده نيز نافع بود و گزنگبين خوردن از مجربات است و كذلك آرد كنار و كذا نيم درم ملح محرق .
و اگر از عضو ديگر يا بواسير آيد به علاجش مشغول شوند و آنجا كه خون منجمد گردد آنچه در امراض معده در بحث جمود الدم مذكور شد به عمل آرند .
ذكر ادويهء يونانيه و هنديه نافع اسهال الدم :
[ نسخه 1 ]
بساط بستانى خشك كرده سائيده بر بيضهء نيمبرشت پاشيده خوردن و كذا حقنهء عصارهء عصى الراعى و كذا خوردن برگ عنب الثعلب مطبوخ مطيب به روغن بادام و كذا شرب بهمنى و تعليق آن در پارچهء پشمى سرخ بسته و كذا شرب پوست داخلى كه بر مغز بادام باشد هر واحد در قطعهء اسهال الدم مجرب سويدى است .
و شرب خشخاش سياه يا سماق بريان يا مازو سوخته و در سركه براى محرور و در شراب براى مبرود سرد كرده يا خولان كه حضض هندى است يا گلنار يا عصارهء لحية التيس يا بيخ آن يا بيخ عليق يا شاخ گوزن سوخته يا ثمر خام عوسج يا گشنيز بريان به آب بارتنگ يا عذبه يا تخم حماض بريان يا حب الآس تر و خشك يا آب برگ آن يا دوغ گاو آهنتاب يا مرجان خام و سوختهء تنها و با كهربا و آب بارتنگ يا جاورس بريان و اناردانه كوفته هر دو خوب پخته و نيم درم صمغ عربى بريان بر آن پاشيده
و تناول سيب ترش به خمير گرفته بريان كرده يا مرواريد دو درم يا استخوان سوخته يا جفت بلوط يا زرشك و گل ارمنى يا بيخ شجر اسپغول يا شاخههاى خرفه بدون برگ آن يا دارشيشعان يا خوخ الماء يا پوست بلح يا ريباس يا طراثيث به قرظ و صمغ عربى و خلط توت شامى سرخ خام در طعام يا مسكهء بز كه به وزن آن آب صاف و قطعهء آهن گرم انداخته بر آتش بجوشانند تا آب فانى گردد و مسكه صرف بماند و از آن نيم رطل عراقى بخورند يا آب لبلاب سياه و آب بارتنگ هر دو سى درم به دو درم مغره .
و حقنهء پيه بز ماده و كذا شرب آن و يا عصارهء برگ و شاخ نرم بيد .
و جلوس در طبيخ طراثيث اگر تب نباشد .
و تعليق زمرد و كذا عقيق و شرب آن هر واحد قاطع اسهال الدم است .
[ نسخه 2 ]
ديگر سنگ جراحت از دو ماشه تا نيم توله با عرق بارتنگ و يا با ديگر ادويهء مناسبه مثل طباشير و زهرمهره و صمغ عربى و گل ارمنى و گيرو خوردن در اسهال دموى و بواسيرى مجرب است .
[ نسخه 3 ]
ديگر در قطع اسهال خون و سحج امعا و قروح آن نافع است ريوند چينى را كوفته به روغن بادام يا روغن گل چرب كرده نيم درم به آب سيب ترش بخورند و كذا زيره سفيد بريان كوفته بيخته با جغرات خوردن .
[ نسخه 4 ]
ديگر به قول حكيم على شيرهء تخم خرفهء بريان و غير بريان و گل مختوم و گل ارمنى و صمغ عربى و طراثيث و گلنار و آب بهى و آب انار و چار تخم و شيرهء تخم خيارين و دوغ ترش .
و از ادويهء مركبه شربت انجبار و قرص كهربا و قرص كافور و قرص طباشير قابض و ياقوتى بارد و خميرهء بنفشه و سفوف قابض و معجون زحير و ترياق فاروق و معجون لبوب بارد و اطريفل مقل و سفوف به مقلياثا و معجون اتيس و جوارش خوزى و جوارش جالينوس و معجون فنجنوش هر واحد براى اسهال دموى و غير دموى نافع است .
[ نسخه 5 ]
ديگر براى اسهال خونى از مجربات والد مرحوم است گلو طباشير پوست انار برابر كوفته بيخته سه ماشه به آب سرد بخورند .
[ نسخه 5 ]
ايضا صمغ عربى كتيرا طباشير سنگ جراحت هر واحد يك ماشه با رب به يا رب ريباس خوردن نيز نافع اسهال خون است .
دوائى كه بهر اسهال كبدى دموى و غير دموى و اسهال معوى دموى مجرب است
[ صفت آن ]
مصطكى دانه هيل گل ارمنى گل مختوم هر واحد يك ماشه با خميرهء ابريشم علوىخانى نه ماشه ورق طلا يك عدد سرشته و يا دمالاخوين لك مغسول كهربا گل ارمنى هر يك ماشه در خميرهء مرواريد نه ماشه ورق طلا هر يك عدد آغشته بخورند و بالايش شيرهء زرشك و باديان هر يك نه ماشه و انيسون چار ماشه و الايچى كلان چهار عدد و يا شيرهء بارتنگ و بيخ انجبار هر يك چهار ماشه لعاب ريشه خطمى و بهدانهء بريان هر يك سه ماشه شربت حب الآس يا خشخاش يا انجبار سه توله گلاب عرق كيوره