تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 239

مساهمون:

ص٢٣٩
دو توله سرشته اندك اندك بدهند . ديگر طفل كه از دواى هندى زرد و لاغر شود و اسهال آيد و از جهت بخارات حرارت ادويهء حاره كه به قلب و دماغ رسد چشم‌بند بندد و عنب الثعلب مويز منقى تخم خطى جوشانيده شيرهء خرفه داخل كرده تخم ريحان پاشيده بدون شيرينى بدهند كه اخراج مواد حار و تفتيح سدد و تقويت جگر حاصل گردد . ايضا نقوع براى اسهال اطفال . صاحب شفاء الاسقام نافع نوشته زرشك دو درم آمله كوفته يك درم صندل سفيد ربع درم چوب كاوى نيم درم زر ورد نيم درم در گلاب تر كرده به شربت سيب يا شربت انجبار شيرين كرده بدهند . ايضا و اين دوا به هر اسهال اطفال چون با حرارت و تشنگى باشد از املاى استاد خود نوشته تخم خرفهء مقشر يك درم طباشير دو خرنوبه با شربت ورد و شربت نيلوفر دو اوقيه بدهند و تدهين معدهء او به روغن گل و مقل ازرق نمايند و مادر او مزورهء خرفه بخورد . ايضا اين نقوع نيز از املاى استاد خويش نوشته و گفته كه قطع اسهال و منع عطش و تحسين رنگ و تقويت جگر نمايد و اطفال را نيز به اين امر مىكرد انبرباريس هفت درم بيخ انجبار تخم كاسنى كوفته در صره بسته هر يك دو درم آمله مثقال طباشير نيم درم زر ورد يك درم در آب تر كرده نبات شش درم داخل كرده صبح و شام نيز بدهند .

ذكر ادويهء هندى نافع اسهال كه به اطفال عارض شود :

شيرهء دودهى در آب برآورده با كتهء سفيد يك ماشه استعمال كردن مجرب است . ديگر كوكنار به قدر دو ماشه جوكوب نموده شب در آب تر كنند و صباح شيرهء باديان بريان و زيره سفيد بريان در آب مذكور برآورده صاف نموده با نبات شيرين كرده بنوشانند كه به تجربه رسيده و همچنين پوست درخت فالسه شب در آب تر كرده صباح آب زلال آن از نبات شيرين نموده بنوشانند . ديگر شير درخت گولر در تياسه بخوانند . ديگر زهرمهره با شيرهء زيره سبز و باديان و دانه زنجبيل و طباشير . ديگر شيرهء برگ نورسته مغيلان و شيرهء زيره سبز از هر يك به قدر دو سه سرخ و شيرهء غنچهء انار ناشكفته يك عدد در آب برآورده با پنج يا هفت قطعه حرف سنگ‌تاب نموده تا سه يا پنج روز صبح ناشتا نوشانيدن نافع . ايضا دوايى كه براى سبزى و نيلگونى براز اطفال صاحب تكملهء هندى نافع نوشته زعفران يك دو حبه سوده در شير مادر حل كرده بدهند و كذلك سفيدى بيضه به قدر دو ماشه در شير مادر حل كرده بدهند و جميع مصلحات معده چون زيره و الايچى خرد و عود و مصطكى در اين جا نافع و اصلاح حال مرضعه واجب دانند و برگ تلسى چهار پنج عدد ساييده بنوشانند . ديگر بيلگرى موتهه دهنيه مساوى كوفته بيخته به آب شسته برنج سرخ بدهند در اين باب مجرب و معمول است . و اگر لوده پهانى گل دهاوه عوض دهنيه نموده هر چهار مساوى باريك سوده براى طفل شش ماهه نيم ماشه و به يك ساله يك ماشه و به دو ساله دو ماشه در شير مادر حل كرده بدهند نيز براى اسهال شديد اطفال مجرب است . ديگر مجربى مىنويسد كه براى اسهال سبز اطفال كه لاعلاج است اكثر اين در ماه بهادون يا بعد چيچك يا در ماه جيهه عارض شود اين دوا نافع است پوست هليلهء زرد نركچور مغز چاكسو برگ نيم سبز هر واحد يك سرخ فلفل گرد چهارم حصه هر پنج دوا در آب ساييده به طفل بنوشانند در دو سه روز به دو سه عمل به شود مجرب است . ديگر براى اسهال كه با تشنگى و تب باشد شيرهء خرفهء بريان دو ماشه شيرهء حب الآس شيرهء بيلگرى يك يك ماشه در عرق گاؤزبان برآورده رب به شش ماشه تخم بارتنگ و دو ماشه داخل كرده بدهند . ديگر گل دهاوه بيلگرى اندرجو تلخ خس مساوى كوفته بيخته يك ماشه يا كم و زياده به حسب سن و مزاج طفل به عسل آميخته بليسانند به جهت اسهال و پيچش اطفال معمول و مجرب است . و بعضى آمله به جاى دهاوه مىكنند و در اين صورت به قى هم نفع مىكند و در مجربات اكبرى اندرجو شيرين نوشته و لودهه هم داخل است و اگر خواهند دوا را جوكوب كرده جوش داده بدهند . ايضا حب قابض نافع اسهال اطفال اگر با تب باشد نيز فايده دارد كات سفيد گلنار هر واحد سه ماشه زهرمهرهء سوده آمله صمغ عربى بيلگرى بريان هر واحد دو ماشه افيون مازو مائين باديان بريان زيره سفيد بريان هر واحد يك ماشه كافور يك سرخ حب به قدر فلفل سازند و به حسب مزاج دهند و گاهى طباشير بدل زهرمهره مىكنند و گاهى اضافه مىنمايند . و اگر تب نباشد كافور موقوف سازند . ايضا حب براى اسهال اطفال كه به رنگ سبز آيد نافع برگ به بول قرنفل آمله زهرمهره گلنار زعفران برگ نيم نورسته باديان بريان زيره سفيد و سياه نمك سونچر سليخه اجواين باى برنگ هر يك هفت ماشه ساييده حب به قدر مونگ بندند و يكى صبح و يك شام دهند . ايضا حب جهت اسهال هر قسم اطفال كه با سرفه باشد مجرب است گل خرد انار يك عدد جوزبوا افيون هر واحد يك ماشه چاكسو رسوت نركچور زيره سفيد هلدى پوست خراشيده كونپل نيم كونپل بكائن كونپل به بول هر واحد دو ماشه كوفته بيخته مقدار مونگ حب سازند و يك تا دو حب بدهند و يا در شير حل كرده بخورانند . ديگر غنچهء انار برگ به بول باديان بريان هر يك به قدرى كوكنار سوخته برابر همه قدرى از اين موافق سن بدهند كه نافع اسهال اطفال است . ديگر از مغز بيلگرى كات آمله پوست انار سفوف ساخته به حسب مزاج بدهند براى اسهال اطفال كه در وقت برآمدن دندان مىشود