استعمال كنند .
[ مصنف كامل ]
مصنف كامل گويد كه اگر زلق الامعا به سبب رطوبت لزج باشد بايد كه تدبير به ادويه و اغذيهء مخشن معده و مجفف رطوبت لزجه كه در آن قبض باشد مثل جوارش خرنوب و جوارش سماق و خوزى و سفوفات قابضه و حب المسك و طبيخ خبث و مانند آن كنند .
و اين سفوف نافع است گلنار حب الآس سماق قرظ طراثيث هر واحد پنج درم مازو بريان در سركه سرد كرده پوست انار ترش كزمازج رامك تخم حماض خرنوب نبطى تخم مويز جفت بلوط هر واحد دو درم زيرهء كرمانى يك شبانه روز در سركه تر كرده بريان نموده سه درم مصطكى سنبل الطيب سك عود هندى هر واحد يك نيم درم همه را جريش كوفته دو درم صبح و مثل او شام و تا سه درم به شرب آس بخورند كه بسيار نافع است و تجربهء اين كردم و در اين علت بالغ النفع يافتم .
و ايضا اناردانهء بريان حب الآس بريان هر واحد ده درم سماق خرنوب نبطى و شامى بلوط بريان مقل مكى تخم مويز هر واحد پنج درم گشنيز بريان زيرهء كرمانى در سركه تر كرده بريان قشار كندر هر واحد سه درم اقماع الرمان حامض مازو بريان سنبل الطيب مصطكى سك سعد عود هندى قرفه هر واحد دو درم جريش كوفته هر روز سه مرتبه به قدر حاجت با ميبهء ممسك و رب آس مخلوط بخورند .
و اين سفوف مقلياثا كه از تأليف من است در اين باب نافع است هليلهء كابلى و هندى و هليله و آمله همه در زيت بريان كرده هر واحد پنج درم زيرهء كرمانى در سركه تر كرده بريان نموده حب الرشاد تخم گندنا هر واحد هفت درم تخم كرفس انيسون هر دو در سركه تر كرده چهار درم مصطكى قرنفل قاقله عود هندى سنبل الطيب هر واحد دو درم سعد سه درم همه را باريك سائيده صبح و شام به قدر حاجت بخورند .
و اين حب نافع زلق الامعا است بگيرند اقماع رمان حامض و مازو سبز هر واحد چهار درم قشار كندر جفت بلوط هر واحد يك نيم درم همه را باريك سائيده و در سركهء تند خوب بجوشانند تا آنكه سركه خشك كند و منعقد گردد و حبها به قدر فلفل سازند شربتى از درم تا مثقال .
و اين حب نيز مجرب است قشار كندر مازو پوست انار ترش قرظ طراثيث جفت بلوط كزمازج خرنوب نبطى هر واحد دو درم سكالمسك عود هندى قاقله بسباسه هر واحد يك درم خبث الحديد در شراب ريحانى سه روز تر كرده در سايه خشك نموده بريان ساخته مثل همه ادويه باريك سائيده به آب سماق سرشته مثل فلفل حبها سازند شربتى يك مثقال .
و اين قرص گلنار نافع زلق الامعا است گلنار زر ورد تخم حماض هر واحد سه درم سماق مازو سبز عصاره لحية التيس اقاقيا كندر هر واحد يك نيم درم زعفران نيم درم باريك سائيده به آب آس رطب سرشته قرص سازند هر قرص وزن درم و يكى از آن با ميبهء ممسك بخورند .
و بايد كه تضميد معده و شكم صاحب اين علت به اين ضماد كنند گل سرخ گلنار سماق صندلين هر واحد چهار درم قرظ طراثيث جفت بلوط قشار كندر مازو سبز اقاقيا هر واحد دو درم همه را باريك سائيده موم به روغن ناردين گداخته آميزند و ضماد نمايند و درين اضافه نمايند قنبيل و سك و رامك و عود هندى و سنبل الطيب هر واحد يك نيم درم سعد قصب الزريره هر واحد سه درم .
و اگر خواهند ادويه را به آب آس يا ميسوسن يا به شراب ريحانى يا به نضوج و مانند آن مبلول كنند .
و ايضا قرنفل سعد افسنتين مصطكى سليخه اذخر اسارون هر واحد سه درم جوزبوا خرنوب و لبنى و ميعه و عود هندى حماما قسط تلخ بسباسه كبابه قصب الزريره هر واحد يك درم سك لادن زعفران مرماحوز فرنجمشك هر واحد يك نيم درم اقاقيا عصاره لحية التيس رامك مازو سبز بىسوراخ گلنار گل سرخ هر واحد دو درم همه را باريك سائيده به آب برگ آس و ميسوسن و نضوح با قدرى روغن ناردين سرشته بر معده ضماد نمايند و غذا براى صاحب اين مرض لحم طيور كوهى مثل كبك و تيهو و دراج و قطا معمول مصوص به خمر ممزوج به آب كه در آن زرشك خيسانيده باشند محشو به اناردانه و سداب كرفس و كرويا و زيره و گشنيز خشك و نارباج به مويز و اناردانه و حب الآس و گشنيز خشك و زيره و دارچينى و خولنجان بسازند .
و صاحب اين علت را امر به آرام و سكون و خواب كنند لا سيما بعد غذا كه اين عطف حرارت به سوى داخل بدن كند و رطوبت را فانى سازد .
[ جرجانى و ايلاقى ]
جرجانى و ايلاقى مىنويسند كه زلق الامعا كه سبب آن رطوبت لزج باشد و ثفل را بلغزاند و قوت ماسكه را ضعيف كند اين مرضى است كه معده و امعا را بسيار افتد و قوت ماسكه هر دو ضعيف گردد و آنچه در علاج اسهال معدى رطوبى مذكور شد علاج اين است .
اما اول امعا را به ايارج فيقرا و حب صبر پاك بايد كرد پس شربت افسنتين و سكنجبين عنصلى و ميبه و حنديقون به كار برند و جوارش خرنوب به آب عوسج و جوارش سماق به آب خرنوب تر استعمال نمايند و جوارش خوزى به شربت مورد سودمند بود .
اين دوا نافع است سك رامك مصطكى تخم كرفس زيرهء كرمانى به سركه تر كرده بريان نموده حب الآس گلنار هر يك پنج درم اناردانهء ترش بريان كرده ده درم همه را كوفته بيخته سه درم با ميبه به كار برند .
و اين ضماد نافع است و نسخه اين همان است